Tarihin gizli yüzünü minik bir kırmızı boya lekesi açığa çıkardı Sözcü Gazetesi

Bilim dünyası tarihi değiştirecek bir keşfe imza attı. Araştırmacılar, kemik ya da fosil aramak yerine ilk kez doğrudan bir mağara duvarından antik insan DNA'sı izole etmeyi başardı. Bu tarihi keşfin arkasındaki ipucu ise Portekiz'deki küçük, kırmızı bir boya lekesinde gizliydi.

Bugüne kadar tarih öncesi insanların izini sürmek isteyen arkeologlar, genellikle antik kemik kalıntılarına veya mağara tabanındaki tortulara güveniyordu. Ancak İspanya ve Portekizli araştırmacılardan oluşan ortak bir ekip, tamamen ezber bozan bir yönteme başvurdu: Duvarlara dokunmuş, orada resim yapmış ya da sadece yaslanmış insanların genetik izlerini aramak.

İber Yarımadası'ndaki 11 farklı mağaradan, hem boyalı panolardan hem de boyasız taş yüzeylerden toplam 54 örnek toplandı. National Geographic'in aktardığı bilgilere göre, bu örneklerin büyük kısmından sonuç alınamazken, Portekiz'deki ünlü Escoural Mağarası'nda bulunan ve "Panel 11" olarak adlandırılan düz kırmızı bir nokta ezber bozdu.

Kırmızı pigmentin üzerini kaplayan doğal bir kalsit (kireç taşı) tabakası, zaman kapsülü görevi görerek genetik materyali dış etkenlerden korumuştu. Laboratuvar analizleri, bu duvarda en az 4.000 ila 5.000 yıl önce (belki de çok daha önce) yaşamış bir Homo sapiens bireyine ait net DNA izleri ortaya çıkardı.

Almanya’daki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nde görev yapan baş yazar Alba Bossoms Mesa, yaşadığı şaşkınlığı şu sözlerle özetliyor:

"Çok şüpheciydim. 'Bu gerçek olamayacak kadar güzel' diye düşündüm. Her an bir şeylerin ters gitmesini bekliyordum ama öyle olmadı. Sonuç inanılmazdı, gözlerime inanamadım."

Ancak araştırmacılar temkinli: Duvar döküntüsünden elde edilen bu DNA'nın doğrudan resmi yapan sanatçıya ait olduğu kesin değil. Bu iz, esere yardım eden bir asistana veya yüzyıllar sonra o duvara elini koyan meraklı bir ziyaretçiye de ait olabilir.

Peki bu keşif neden bu kadar önemli? Eğer kaya yüzeyleri DNA'yı bu denli iyi koruyabiliyorsa, arkeoloji dünyasında yepyeni bir dönem başlıyor demektir.

Kaya sanatı uzmanı Genevieve von Petzinger, bu gelişmenin sınırları nasıl zorlayabileceğini heyecanla anlatıyor:

"Artık araştırmacıların 20.000, 30.000 ya da 40.000 yıl önce bir duvara yaslanıp dinlenen birinden DNA elde etmesi mümkün hale geldi. Bu gerçekten çılgınca bir gelişme!"