Tarihin en büyük ve en pahalı savaş gemisi ama 20 liralık sorunu aşamıyor Sözcü Gazetesi

ABD Donanması'nın en yeni nükleer uçak gemisi USS Gerald R. Ford (CVN-78) yüksek teknolojisine rağmen kronik tuvalet sorunuyla mücadele ediyor. Tuvaletler, NPR'ın haberine göre gemide kullanılan vakumlu atık toplama ve taşıma sistemi (VCHT), ilk tespit edilen arızalardan beş yıl sonra bile düzenli olarak tıkanmaya devam ediyor.

Yaklaşık 13 milyar dolara mal olan ve 2023'te aktif göreve başlayan gemideki sistem, kruvaziyerlerde kullanılan vakumlu tuvaletlere benziyor. Daha az su tüketmesi amaçlanan bu yapı, pratikte ise ABD Donanması için baş ağrısına dönüşmüş durumda. Umumi tuvaletlerde yaklaşık 20 liraya giderilen bu insani ihtiyaç, gemidekiler için kabus oldu.

Durumu ironik kılan nokta ise ABD Donanması'nın bu sorunu daha önce de yaşamış olması. Nimitz sınıfının son gemisi olan USS George H. W. Bush (CVN-77) vakumlu kanalizasyon sisteminin ilk denendiği uçak gemisiydi.

2011 yılında bu gemide 423 tuvaletin tamamı iki kez aynı anda devre dışı kaldı. O dönem denizcilerin duşları, endüstriyel lavaboları hatta şişeleri kullanmak zorunda kaldıı ve bunun da sağlık sorunlarına yol açtığı The Washington Post'ta yayımlanmıştı.

Donanma yetkilileri arızaların nedenini, personelin klozetlere "uygunsuz nesneler" atmasına bağlamıştı. Kıyafetlerden kadın hijyen ürünlerine, çatal-kaşıktan temizlik sopalarına kadar pek çok eşyanın borularda tıkanmaya yol açtığı açıklanmıştı.

ABD Sayıştay'ının (GAO) Mart 2020 tarihli raporuna göre, USS Gerald R. Ford'da yaklaşık 150 farklı bakım ve işletme sorunu tespit edildi. Bunların arasında, 4 bini aşkın mürettebat için yetersiz kalan tuvalet sistemi de bulunuyor.

Sürekli tıkanmaları gidermek için Donanma, kanalizasyon hatlarını asit ile yıkamak zorunda kalıyor. Bu işlem her seferinde 400 bin dolardan fazla maliyet çıkarıyor ve yalnızca tersanelerde ya da özel bakım üslerinde yapılabiliyor. Açık denizde uygulanması ise teknik ve çevresel nedenlerle mümkün değil.

CVN-78 yedi aydan uzun süredir denizde görev yapıyor. NPR'ın, Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası kapsamında ulaştığı Donanma belgelerine göre, Haziran 2023'ten bu yana her gün mürettebat VCHT sisteminin bir bölümünü onarmak ya da açmak için çağrı alıyor.

Donanmanın gündeme getirdiği çözümlerden biri, teknik ekip sayısını artırmak. Ancak bu da, otomasyon sayesinde daha az personelle çalışması hedeflenen gemide daha büyük bir mürettebat anlamına geliyor.

Tuvalet krizi, USS Gerald R. Ford'da beklentileri karşılamayan tek yenilik değil. Daha önce mühimmat asansörlerindeki arızaların giderilmesi aylar sürmüş, ABD Başkanı Donald Trump da elektromanyetik uçak fırlatma sistemlerini açıkça eleştirerek buharla çalışan eski sistemlere dönülmesi çağrısı yapmıştı.