Tarihi keşif: 2 bin yıllık mermide şok mesaj Sözcü Gazetesi

Söz konusu sapan mermisi, Hippos (Sussita olarak da biliniyor) adlı antik kentin kalıntılarında ortaya çıkarıldı. Merminin yapımında kullanılan erimiş kurşunun, Yunanca “öğren” kelimesini oluşturan harfleri taşıyan bir kalıba döküldüğü belirlendi.

Araştırmayı yürüten arkeologlar, bu tür sapan mermilerinin Helenistik döneme ait birçok arkeolojik alanda bilindiğini ancak “Öğren” yazısını taşıyan ilk örnek olduğunu ifade etti.

Araştırmacılara göre mermi, Celile Denizi’nin yaklaşık bir mil doğusunda yer alan Hippos kentini savunan Yunanca konuşan savunucular tarafından saldırganlara karşı kullanılmış olabilir. 

Arkeologlar, mesajın şehir savunucularının düşmanlarına 'alaycı bir mizah anlayışıyla ders vermek istemesini' yansıttığını düşünüyor.

Hippos, Decapolis adı verilen ve toplam 10 antik şehirden oluşan bir konfederasyonun parçasıydı. Bu şehirler, Büyük İskender’in Makedon halefleri tarafından Levant’ın doğu sınırında kurulmuş, daha sonra Romalılar tarafından Partlara karşı doğu sınır hattı olarak geliştirilmişti.

Kurşun sapan mermisi 2025 yılında, Hippos harabelerindeki bir nekropol kazısı sırasında bulundu. Araştırmacılar, merminin muhtemelen şehrin yol manzarasına hâkim surlarından ateşlendiğini değerlendiriyor.

Limon şeklindeki mermi yaklaşık 3,2 santimetre uzunluğunda olup güçlü bir çarpışma sonucu bir yüzünün zarar gördüğü, ilk hâlinin yaklaşık 45 gram ağırlığında olduğu tahmin ediliyor.

Araştırmada, sapanların ucuz ancak son derece etkili bir savaş aracı olduğu ve deneyimli bir sapan kullanıcısının yaklaşık 300 metre uzaklıktaki hedefi vurabildiği belirtildi.

Ayrıca savaş sırasında taş kalıplar kullanılarak kolayca üretilebildikleri ifade edildi. Antik dönemde bu tür mermilerin üzerine tanrıların, şehirlerin veya askeri komutanların isimleri ya da güç verdiğine inanılan semboller işlendiği de kaydedildi.

Hippos’ta bulunan merminin bir yüzünde yer alan ΜΑΘΟΥ harfleri, Yunanca “mathaíno” fiilinin emir kipine karşılık geliyor ve “dersini öğren” anlamı taşıyor. 

26 yıl süren kazılar boyunca Hippos’ta toplam 69 kurşun sapan mermisi keşfedildi. Bazıları akrep ve yıldırım motifleriyle süslenmiş olsa da yazı içeren tek örnek bu mermi oldu.

Araştırmacılar, bu mühimmatın Helenistik dönemde bölgede yaşanan çeşitli çatışmalardan birinde kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor. Kentin bulunduğu tepedeki kalenin, MÖ yaklaşık 199 yılında gerçekleşen Paneion Savaşı sırasında Seleukoslar tarafından ele geçirildiği ve ardından burada Hippos kentinin kurulduğu belirtiliyor.