Tam 51 ülke bu yöntemi kullanıyor: Faturayı %42 azaltan o gizemli cihaz için hükümet düğmeye bastı Sözcü Gazetesi

Amerikalı çiftçi Ron Khosla tarafından ticari soğuk hava depolarına bütçe yetersizliği nedeniyle geliştirilen ve standart klimaları düşük sıcaklıklı soğutuculara dönüştüren "CoolBot" adlı cihaz, dünya genelinde yaygınlaşmasının ardından Filipinler hükümeti tarafından resmi olarak test edilmeye başlandı.

Kaliforniya Üniversitesi (UC Davis) verilerine göre, bugüne kadar 51 ülkede on binlerce küçük üretici tarafından kullanılan sistem, Mayıs 2026 itibarıyla Filipinler Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (DOST) tarafından gıda israfını önleme programı kapsamında deneme sürecine alındı.

Sistem, ev tipi veya pencere tipi klimaların donma ve motor hasarını önlemek amacıyla fabrikasyon olarak 16 derecenin altına düşmesini engelleyen yazılımsal limitleri devre dışı bırakma prensibiyle çalışıyor. Klimanın sıcaklık sensörünü kontrollü olarak ısıtan ek modül, cihazın odanın hala sıcak olduğunu algılamasını sağlayarak soğutma işlemini sürdürmesini zorunlu kılıyor.

Cihaz bünyesinde bulunan ikinci bir sensör ise klimanın evaporatör bobinindeki buzlanma oranını takip ediyor. Buzlanma belirli bir eşiğe ulaştığında, sistem klimayı geçici olarak kapatarak otomatik defrost (buz çözme) moduna geçiriyor ve motor güvenliğini sağlıyor. Tam yalıtımlı odalarda kurulan bu mekanizma ile iç ortam sıcaklığı meyve ve sebze depolamaya uygun olan 2 santigrat derece seviyesine kadar düşürülebiliyor.

New York Eyaleti Enerji Araştırma ve Geliştirme Kurumu (NYSERDA) tarafından yapılan teknik ölçümlere göre, CoolBot entegreli klima sistemleri, geleneksel endüstriyel soğutma ünitelerine kıyasla %42'ye varan oranlarda daha az elektrik tüketiyor.

Kurulum maliyeti açısından yapılan karşılaştırmalarda ise endüstriyel bir soğuk hava deposunun piyasa değerinin yüksek olmasına karşılık; yaklaşık 300 dolar değerindeki bu kontrol modülü ve standart bir klima ile oluşturulan sistemin toplam maliyetinin 3.000 doların altında kaldığı rapor ediliyor.

İlk olarak 1999 yılında New York’taki Huguenot Street Farm'da geliştirilen ve ardından üretici talepleri doğrultusunda ticari bir ürüne dönüştürülen sistem, UC Davis bünyesinde görev yapan Profesör Michael Reid öncülüğünde yürütülen projelerle bugüne kadar Tanzanya, Uganda, Bangladeş, Tayland, Kamboçya ve Honduras’taki küçük ölçekli tarım işletmelerine ulaştırıldı.

Teknolojinin ulaştığı son aşamada, Filipinler hükümetine bağlı DOST, Central Luzon Eyalet Üniversitesi'nde patlıcan ve acı kavun gibi tarım ürünlerinin depolama sürelerini test etmek amacıyla pilot alanlar kurdu. Kamu kurumları, sistemin raf ömrünü uzatma kapasitesini ve maliyet-fayda oranını doğruladığı takdirde, tarladaki hasat sonrası kayıpları azaltmak adına cihazın kitlesel üretimine geçilmesini ve projenin resmi bir ulusal gıda güvenliği politikası olarak uygulanmasını planlıyor.