Tam 3 trilyon dolar buhar olabilir! Tarihin en pahalı çöküşü geliyor Sözcü Gazetesi

Milyarder yatırımcı Ray Dalio, küresel finans sisteminin çatırdamaya başladığını ve dünyanın bir "sermaye savaşı"nın eşiğinde olduğunu belirtti. Dalio'ya göre, artan jeopolitik gerilimler ve ABD'nin devasa borcu, paranın artık eskisi gibi serbestçe akmayacağı, aksine bir silah olarak kullanılacağı yeni bir dönemi başlatıyor.

Bu senaryo gerçekleşirse, ucuz krediye dayalı büyüyen şirketler ve trilyon dolarlık yapay zeka yatırımları duvara toslayabilir. Dalio'nun tezi, ABD hükümetinin yavaşlama belirtisi göstermeden borçlanmasına ve değişen dünya düzenine dayanıyor:

Bugüne kadar yabancı ülkeler (özellikle Çin), ABD tahvillerini alarak faizleri düşük tutuyordu. Yaptırımlar ve jeopolitik kutuplaşma nedeniyle Çin ve Avrupa'nın bazı bölgeleri ABD tahvili alımını azalttı.

Paranın bir silah haline geldiği bu ortamda, yabancı sermaye kuruyabilir. Bu da ya tahvil faizlerinin (borçlanma maliyetinin) fırlamasına ya da ABD'nin para basarak doları değersizleştirmesine yol açar.

YAPAY ZEKA İÇİN 3 TRİLYON DOLARLIK RİSK

Borsa şu an yapay zeka (AI) rüzgarıyla tarihi zirvelerde. Ancak bu teknolojik devrim, tarihin en pahalı yatırım döngülerinden biri.

2030'a kadar AI geliştirmelerinin 3 trilyon dolara mal olması bekleniyor. Bu devasa harcama, büyük ölçüde borçlanma ve sürekli sermaye akışı ile finanse ediliyor. Eğer Dalio haklıysa ve sermaye piyasaları donarsa (borç pahalılaşırsa), AI patlamasını besleyen can suyu kesilebilir.

TARİH TEKERRÜR MÜ EDİYOR? (DOT-COM VE 2008 DERSLERİ)

Yatırımcılar genellikle hisse fiyatlarına odaklansa da, krizleri tetikleyen asıl unsur "borç maliyeti"dir.

Dot-Com Krizi: Telekom şirketleri devasa altyapı yatırımlarını borçla yapmıştı. Faizler yükselip "çöp tahvil" piyasası donunca, hepsi çöktü.

2008 Krizi: Bankalar paniğe kapılıp kredi musluklarını kapatınca, kriz emlak sektöründen tüm ekonomiye yayıldı. Bugün de AI şirketleri benzer bir "gelecek vaadi" ile devasa harcamalar yapıyor. Borçlanma zorlaşırsa, tarih tekerrür edebilir.

YATIRIMCI NE YAPMALI?

2026'da borsanın çöküp çökmeyeceğini kimse kesin olarak bilemez. Ancak uzmanlar, portföyleri "sermaye savaşı"na hazırlamak için şu stratejileri öneriyor:

Nakit Akışına Odaklanın: Büyümek için sürekli borçlanmak zorunda olan şirketlerden uzak durun. Kendi nakdini üreten, bilançosu güçlü şirketler (Apple, Microsoft gibi) güvenli limandır.

Nakit Pozisyonu: Olası sert düşüşleri fırsata çevirmek için kenarda nakit bulundurun.

Borçlu Şirketleri Eleyin: Hızlı büyüme vaat eden ancak kârlı olmayan ve borca bağımlı şirketlerinizi gözden geçirin.

Parti devam ediyor gibi görünse de, müziğin (ucuz paranın) sesi kısılıyor. Ray Dalio'nun uyarısı, dans pistinden ne zaman çıkılacağını düşünmek için iyi bir hatırlatma.