Tahran Boğaz’ı yeniden kapattı… Trump: İran bize şantaj yapamaz… Hürmüz’de aç kapa bilmecesi

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı üzerinden tırmanan gerilim, adeta bir ‘aç-kapa bilmecesine’ dönüştü. Önceki gün Lübnan’da ateşkes ilan edilmesinin ardından taraflar Boğaz’ın açılması konusunda anlaşmışken dün yeniden ‘köprüler atıldı’. İran ordusu, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmamasını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı’nda “sıkıyönetime” geri dönüldüğünü açıkladı.

TRUMP’IN ABLUKA İNADI

Son kriz, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarıyla başladı. İran’la anlaşma süreci tamamlanana kadar ablukanın süreceğini belirten Trump’a ilk tepki İran Meclisi Başkanı ve müzakere heyetinin lideri Muhammed Bakır Kalibaf’tan geldi. İranlı yetkili, “Yalanlarla savaşta galip gelemedikleri gibi, müzakerelerde de bir yere varamayacaklar. Abluka devam ettiği müddetçe Hürmüz açılmayacak” dedi. İran Devrim Muhafızları Ordusu da abluka kaldırılıncaya kadar boğazın kapalı olacağını yineledi. Trump, dün yaptığı açıklamada  “İran yeniden Hürmüz Boğazı’nı kapatmak istedi ama bize şantaj yapamazlar” derken, görüşmelerin iyi gittiğini iddia etmişti.

İKİ TANKERE ATEŞ AÇILDI

Boğazın tekrar kapatılması konusunda İranlı yetkililer Washington’u suçladı. İran Meclisi Milli Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, “Uyardık, dikkat etmediniz. Şimdi Hürmüz Boğazı’nın eski durumuna dönmesinin keyfini çıkarın” dedi. Kapatılma kararının duyurulmasından birkaç saat sonra Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan iki gemiye ateş açıldığı bildirildi. Gemilerin rotalarını değiştirmek zorunda kalarak geri döndüğü belirtildi. CNN’e konuşan üst düzey bir İranlı yetkili de ‘geçiş için ödeme yapan gemilere öncelik verileceğini’ açıkladı. Yetkili, “Hürmüz Boğazı’nda güvenlik ve hizmet bedeli altında masraflarını karşılayan gemilere öncelik verilecek. Ödeme yapmayan gemilerin geçişleri engellenecek” dedi.

DEVRİM MUHAFIZLARINDAN ARAKÇİ’YE TEPKİ

Öte yandan Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Devrim Muhafızları tarafından hedef gösterildi. Tasnim haber ajansı, Arakçi’nin Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla ilgili yaptığı paylaşımın eksik ve yetersiz olduğunu ve bu nedenle belirsizlik yarattığını iddia ederken Dışişleri Bakanlığının bu tür bilgilendirmelerde Milli Güvenlik Yüksek Kurulu Sekreterliği ile koordinasyon sağlaması tavsiye edildi. Arakçi paylaşımında, ABD’nin ablukasına değinmeden Hürmüz’de geçişlerin açıldığını duyurmuştu.

PAZARLIĞIN DÜĞÜMÜ URANYUM

ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde en hassas başlık, Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti haline gelmiş durumda. El Cezire’nin analizine göre masada uranyumun ABD’ye gönderilmesi, üçüncü bir ülkeye devredilmesi veya İran içinde tutulması karşılığında kısıtlamalara gidilmesi olmak üzere üç temel seçenek bulunuyor. Tahran’ın tercih ettiği seçeneğin uranyumun ülke içinde kalması olduğu belirtilirken, Washington cephesi ise ülke dışına çıkarılması konusunda ısrarcı. İran’ın elinde yüzde 60 saflıkta yaklaşık 440 kg zenginleştirilmiş uranyum bulunduğu tahmin ediliyor.

İKİNCİ TUR YARIN MI BAŞLIYOR

TAHRAN ve Washington arasında ilan edilen iki haftalık ateşkesin 22 Nisan’da sona ermesi beklenirken, taraflardan müzakerelerin ikinci turunun ne zaman gerçekleşeceğine ilişkin çelişkili sinyaller gelmeye başladı. CNN’e konuşan İranlı bir kaynak, heyetlerin yarın Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yeni bir görüşme gerçekleştireceğini öne sürdü. AA’ya konuşan Pakistanlı bir yetkili de yarını işaret ederken, bir diğer yetkili Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın imza töreni için İslamabad’a gelebileceğini savundu. Öte yandan İran medyası ise ABD’nin aşırı talepleri nedeniyle ikinci tur için henüz yeşil ışık yakılmadığını öne sürdü. Söz konusu belirsizlik, taraflar arasında dolaylı temasların hâlâ devam ettiğini işaret ediyor.