Suudilere 2026 model kapitülasyon Sözcü Gazetesi

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 103 yıl önce Lozan Anlaşması ile kaldırılmasını sağladığı kapitülasyonlar, Suudi Arabistan’la imzalanan enerji anlaşmasıyla geri geldi. AKP iktidarı, petrol zengini Suudilere bedelsiz arazi tahsisinden vergi muafiyetine ve 30 yıllık fiyat garantisine kadar devasa tavizler verdi. Sahte oy krizi ile gündeme gelen güneş enerjisi santrali (GES) anlaşması ile Suudilere, verilen imtiyazlar da ‘2026 model kapitülasyon’ dedirtti.

30 YILLIK GARANTİ

Türkiye’de binlerce enerji şirketi olmasına rağmen, Türkiye’nin güneş enerjisindeki gücü Suudiler’in 2 katı seviyesinde olmasına rağmen Sivas ve Karaman’daki GES santallerini yerli şirketler değil, Suudiler inşa edecek. 2 milyar dolara mal olacak ve 2028’de faaliyete geçecek santraller 2058’de kamuya devredilecek. 

Üstelik Suudi Arabistan’a Sivas ve Karaman’da bedava arazi verilecek. Suudiler üretilen elektriği kamuya 30 yıl boyunca Euro bazlı fiyat garantisiyle satacak. Anlaşmazlık durumunda Türk yargısı geçerli olmayacak, Londra’ya gidilecek. Bu santrallerde üretilen elektrik için ilk 5 yılda megavatına 47.5 Euro ödeyeceğiz. Kalan 25 yılda ise Sivas’ta 23.41 Euro, Karaman’da 19.95 Euro ödenecek.  TBMM’de yasalaşan anlaşmayı eleştiren İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, “Bunun arkasında swap anlaşmaları mı, yoksa başka para akışları mı var, öğreneceğiz’’ dedi. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise “Ülke kaynakları kapitülasyon gibi Suudilere veriliyor” diye konuştu. Enerji Uzmanı Önder Algedik de imzalanan anlaşmanın Suudi Arabistan’ın Türkiye’deki ‘her şeye çökmesini’ sağlayabileceğini belirtti.

Suudi Arabistan’la şubat ayında imzalanan enerji anlaşması, TBMM’de bu hafta yasalaştı.

Kapitülasyon, Latincede ‘Capul’ kelimesinden geliyor ve ‘Boyun eğme’ anlamı taşıyor. Bir devletin başka devletlere tanıdığı ticari, adli ve idari ayrıcalıklar olarak tanımlamıyor. Osmanlı’da yabancı devletlere, düşük gümrük vergisi, mevcut kanunlardan muafiyet, kendi konsolosluklarında yargılanma, mülk edinme, postane açma, gibi kolaylıklar sağlandı. Osmanlı’da ilk kapitülasyon 1535’te verildi. Ticaretin gelişmesi için sağlanan ayrıcalıklar zamanla aleyhe döndü. Kapitülasyonlar 1923 yılında Atatürk’ün İsviçre’ye giden Türk heyetine verdiği talimat ve Lozan Barış Antlaşması ile kaldırıldı.