Suikast girişiminden sağ kurtuldu: İran ın yeni lideri o mu olacak? Tüm gözler üzerinde...

Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in saldırılarında Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından İran’da yeni dini liderin kim olacağı tartışılıyor. 
Yeni Yüksek Lider’i seçmekle görevli Uzmanlar Meclisi’nden dikkat çeken bir açıklama geldi. İran’ın yeni liderini belirlemekle yetkili Uzmanlar Meclisi üyesi Ahmed Hatemi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Ali Hamaney’in yerine geçecek ismin belirlenmesi sürecinde sona yaklaşıldığını söyledi.
Devlet televizyonuna konuşan Hatemi, “Yüksek Lider en kısa sürede belirlenecek, sonuca yaklaştık; ancak ülkedeki durum savaş halidir” ifadelerini kullandı.
Hatemi’nin açıklamaları, ülkede güvenlik koşullarının olağanüstü seyrettiği bir dönemde liderlik sürecinin hız kazanabileceğine yönelik değerlendirmeleri de beraberinde getirdi.
MÜCTEBA HAMANEY YENİ LİDER Mİ?

New York Times’a göre en güçlü aday olarak Ayetullah Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney gösteriliyor. Ancak Mücteba Hamaney’in seçilmesi değişim arayan İranlıları öfkelendirebilir yorumları da yapılıyor.
Konuyla ilgili tartışmalar sürerken muhalif yayın organı Iran International’in iddiasına göre Mücteba Hamaney’in ülkenin yeni dini lideri olarak seçildi.

Haberde; Hamaney’in halefini belirleme yetkisine sahip olan Uzmanlar Meclisi’nin Mücteba Hamaney’i, İran Devrim Muhafızları’nın baskısı altında seçtiği öne sürüldü.
Ancak şunun altını çizmekte fayda var, resmî kaynaklardan konuya ilişkin henüz bir doğrulama gelmediği gibi yalanlama da gelmedi. Öte yandan İranlı kaynaklara göre Mücteba Hamaney’in ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırısından sağ kurtuldu.

SAVAŞ ÖNCESİNDE GEÇİŞ SENARYOSUNUN MERKEZİNDE GÖRÜLÜYORDU
Mücteba Hamaney, zaten babasının ölümü sonrası olası bir askerî yönetime dayalı geçiş senaryosunun merkezinde görülüyordu. Devrim Muhafızları’nın desteğini arkasına alması hâlinde, iktidarın fiilen askerî konseyler aracılığıyla şekillendiği bir düzenin kurulabileceği değerlendiriliyordu.

Bu noktada ise akla gelen soru şu: Eğer yeni lider Mücteba Hamaney olursa süreç nasıl şekillenebilir?

‘MÜCTEBA HAMANEY’İ HEDEF GÖSTERMEK İÇİN DE ORTAYA ATILMIŞ OLABİLİR’

Söz konusu iddianın ilk olarak muhalif yayın organı Iran International tarafından gündeme taşındığını hatırlatan İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Oral Toğa, kanalın siciline ilişkin önemli değerlendirmede bulundu.

Toğa, “İddianın asıl sahibi zaten Iran International. Burası sıkıntılı bir yer; çünkü çok ciddi şekilde dezenformasyon yapıyor. Ancak bir de şöyle tarafı var: İçeriden de sağlam bilgi alabiliyor” dedi.
Iran International’in dış bağlantılarına yönelik tartışmalara da değinen Toğa, “Genel olarak istihbarat örgütleri tarafından, özellikle de Batılı istihbaratlar tarafından desteklendiği yönünde değerlendirmeler var. O yüzden bu iddia doğru olabilir. Ancak bir yandan Mücteba’yı hedef göstermek için de ortaya atılmış olabilir” ifadelerini kullandı.

‘ÖNCEDEN TEPKİLER VARDI AMA SAVAŞ KOŞULU SÜRECİ DEĞİŞTİREBİLİR’

Geçmişte bu sürecin çokça tartışıldığını ama Şahlık dönemini andırdığı için babadan oğula geçilmesinin tepkiyle karşılandığının altını çizen Oral Toğa, “Çünkü devrim şahlığı yıktı; dolayısıyla böyle bir durum İslam Cumhuriyeti’nin ruhuna aykırı bir hikâye olarak görülüyor” ifadelerini kullandı.
Genel olarak itirazların ideolojik zemine dayandığını kaydeden Toğa, mevcut güvenlik ortamının ise farklı ihtimalleri gündeme getirdiğini söyledi: “Sonuç olarak şu an bir savaş koşulu var. Böyle bir ortamda oldu bitti gibi bir durum ihtimali de çok düşük değil. Olağanüstü şartlar, karar alma süreçlerini hızlandırabilir.”

‘İÇ POLİTİKADA BASKI ARAÇLARININ SAHİBİ OLARAK MÜCTEBA HAMANEY GÖRÜLÜYOR’
Oral Toğa, mevcut savaş durumundan önce artan gerilim sürecine de dikkat çekerek, “On iki günlük çatışma sırasında aşırı ideolojik muhalif çevreler ‘İsrail lütfen Mücteba ve Hamaney’i de vurun’ şeklinde çağrılar yaptı ve yazılar yazdı. Çünkü iç politikada baskı araçlarının sahibi olarak Mücteba Hamaney görülüyor” değerlendirmesinde bulundu.
‘EĞER LİDER OLURSA BABASININ DEVAMLILIĞINI SAĞLAYACAK BİR İSİM’
Eğer Mücteba Hamaney iddiaları doğruysa dinî meşruiyet çerçevesinin korunma ihtimali yüksek gibi duruyor. Ancak karar alma süreçleri nasıl şekillenir? Yeni bir yapı görebilir miyiz?

Oral Toğa’ya göre “Eğer lider olursa Mücteba Hamaney babasının devamlılığını sağlayacak bir figür. Babası ne çizgide duruyorsa, etrafında kimler varsa Mücteba Hamaney de aynı isimlerle devam edebilir” ifadelerini kullandı.
Mücteba Hamaney’in çevresindeki kadrolara da dikkat çeken Toğa, “Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı sırasında 17 yaşındayken cepheye gitti. Muhammed Resulullah Ordusu'nun Habib ibn Mazhar Taburu'nda görev yaptı. Bu taburdaki arkadaşları sonrasında Devrim Muhafızları istihbaratı ve başka özel birimlerde görev aldı. Önemli noktalara arkadaşlarını hep buradan arkadaşlarını yerleştirdi” dedi.

Toğa, savaş yıllarında kurulan ilişkilerin zamanla devlet kademelerinde etkili bir dayanışma ağına dönüştüğünü belirterek, “Cephe arkadaşlığı bürokrasinin üst kademesinde kader arkadaşlığına döndü” değerlendirmesinde bulundu.