Sudaki hayalet halkalar yön değiştirdi: Tehlike kapıda Sözcü Gazetesi

Bilim insanları, dünya genelindeki mercan resiflerinin etrafında oluşan ve uzaydan görülebilen gizemli kum halkalarının sırrını çözdü. Yürütülen araştırma, bu halkaların geometrik yapısının ve zamansal dalgalanmalarının, iklim krizi altındaki mercan resiflerinin direnç seviyesini uzaktan takip etmek için güvenilir bir veri sunduğunu kanıtladı.

GEOMETRİK MODELLER GİZEMLİ HALELERİN MEKANİZMASINI NASIL AÇIKLIYOR?

Uydu fotoğraflarında net şekilde ayırt edilen bu çıplak kum bantları, uzun süre otçul balıkların yırtıcı korkusu nedeniyle resiften fazla uzaklaşamamasına ve sadece yakın çevrede otlanmasına bağlanıyordu. Ancak bazı aktif köpekbalığı bölgelerinde halkaların hiç oluşmaması veya aşırı avlanma alanlarında boyutlarının değişmemesi üzerine araştırmacılar, Büyük Bariyer Resifi’ndeki Heron Adası verilerini kullanarak iki farklı matematiksel model geliştirdi.

Yapılan analizler, mercan kümelerinin zemin üzerindeki yoğunluğunun ve mekansal dağılımının halkaların boyutunu ve netliğini doğrudan belirlediğini ortaya koydu. Yoğun şekilde bir arada bulunan mercanlarda barınak alanı sınırlı olduğu için otçullar merkeze yakın kalmakta ve küçük, belirgin, stabil halkalar oluşmaktadır. Dağınık mercan yapılarında ise barınak alanları yayıldığı için halkalar birbirine karışmakta, zamanla kaybolup yeniden ortaya çıkan döngüsel bir yapı sergilemektedir.

HALELERDEKİ ANİ DEĞİŞİMLER RESİF SAĞLIĞI İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Araştırma sonuçlarına göre, kum halkalarının zaman içinde büyümesi, küçülmesi veya geçici olarak ortadan kalkması av-avcı ekosisteminin olağan bir döngüsünü işaret ediyor. Bilim insanları için asıl risk faktörünü, bu halkaların sergilediği kararlı veya döngüsel davranışların aniden tam tersi bir yöne evrilmesi oluşturuyor.

Halkaların sergilediği stabil yapının aniden döngüsel hale gelmesi veya döngüsel yapıların aniden donması; okyanus asitlenmesi, mercan beyazlaması ve aşırı hava olayları gibi küresel baskılar altındaki resif sisteminin direncini kaybettiğini gösteriyor. Geniş okyanus alanlarında saha çalışması yürütmenin yüksek maliyetleri göz önüne alındığında, uydu yörüngesinden bu halkaların takibi, küresel resif koruma programları için pratik ve ekonomik bir uzaktan algılama aracı sunuyor.