SPK dan uzaktan müşteri kabulünde yeni dönem

Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK), “Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ”de yaptığı değişiklik Resmî Gazete’de yayımlandı.

Düzenlemeyle, uzaktan kimlik tespitine ilişkin mevcut mevzuata Türkiye uyruklu olmayan gerçek kişiler ile ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilere yönelik yeni hükümler eklendi.

Tebliğde ayrıca “kişi” tanımı genişletilirken; “gerçek faydalanıcı”, “Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS)”, “Ticaret Sicili Gazetesi” ve “tüzel kişi” tanımları da mevzuata eklendi.

YABANCI MÜŞTERİLER ÇİPLİ PASAPORTLA UZAKTAN MÜŞTERİ OLABİLECEK

Yeni düzenlemeye göre aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları, Türkiye uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitini belirlenen şartları sağlamaları halinde uzaktan yapabilecek.

Kimlik tespitinde Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın (ICAO) 9303 sayılı standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliği bulunan pasaportların kullanılması gerekecek.

Pasaportun çipinde bulunan kimlik bilgilerinin pasaport üzerindeki bilgilerle eşleştiği NFC aracılığıyla doğrulanacak. Bu doğrulamanın herhangi bir nedenle yapılamaması halinde uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri ilişkisi kurulamayacak.

Pasaportun ICAO 9303 standardına uygunluğu da ayrıca kontrol edilecek. Uzaktan müşteri olacak yabancıların adres bilgilerinin de alınması zorunlu olacak.

Adres; yerleşim yeri belgesi, kişinin adına düzenlenmiş ve işlem tarihinden önceki üç ay içerisinde oluşturulmuş elektrik, su veya doğalgaz gibi adres temelli abonelik faturaları, herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden doğrulanabilecek.

Adres doğrulamasının risk bazlı yaklaşım çerçevesinde en geç üç ay içerisinde tamamlanması gerekecek.

Adres teyidi yapılmadan müşterinin para veya kripto varlık transferi yapmasına ya da sermaye piyasası araçlarını başka bir hesaba virman etmesine izin verilmeyecek.

IP, KONUM VE CİHAZ BİLGİLERİ DE KONTROL EDİLECEK

Müşterinin işlem yaptığı elektronik ortamdan elde edilen IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum, tarayıcı bilgileri ve benzeri teknik veriler ile pasaport bilgileri risk temelli yaklaşım çerçevesinde birlikte değerlendirilecek.

Değerlendirme sonucunda şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sona erdirilecek.

Uzaktan kimlik tespiti, pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşmeyle gerçekleştirilecek.

Canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması amacıyla mevzuatta belirlenen koşulları sağlayan yapay zeka temelli uygulamalar da kullanılabilecek.

Görüntülü görüşme sırasında hem müşteriyi hem de müşterinin sunduğu pasaporttaki bilgileri gösteren görüntüler alınacak.

PASAPORTLA MÜŞTERİ OLANLAR YÜKSEK RİSK GRUBUNDA İZLENECEK

Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda izlenecek.

Müşterinin profiline veya iş ilişkisinin kurulma amacına uygun olmayan işlemlerin belirlenmesi halinde gerekli tedbirler alınacak.

Ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan kimlik tespitinde ise şirketi temsile yetkili Türkiye uyruklu olmayan kişilerin kimlik tespiti de aynı esaslar çerçevesinde yapılabilecek.

PARA TRANSFERİ SADECE KİŞİNİN KENDİ HESABIYLA YAPILABİLECEK

Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan kişinin hesabına yalnızca yurt dışındaki bir bankada kendi adına açılmış hesabından para aktarılabilecek.

Açılan hesaptan yapılacak para çıkışları da yalnızca kişinin kendi banka hesabına gerçekleştirilebilecek.

Bu hesaplara ilişkin para transferleri yalnızca SWIFT sistemi üzerinden yapılacak.

SWIFT mesajlarında yer alan ayırt edici bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında müşteriden alınan bilgilerin uyuşup uyuşmadığı kontrol edilecek.

Transfer ve kontrol işlemleri, müşteri hesabında başka herhangi bir işlem gerçekleştirilmeden önce tamamlanacak.

Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan müşterilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları da takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) bildirilecek.

TÜZEL KİŞİLERİN UZAKTAN KİMLİK TESPİTİNE YENİ ESASLAR

Tebliğle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin de ayrıntılı hükümler getirildi.

Buna göre tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitinde, MASAK Genel Tebliği’nde ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler için belirlenen hükümler uygulanacak.

Şirket temsilcisinin kimliği tespit edilecek ve kişinin şirketi temsile yetkili olup olmadığı doğrulanacak.

Şirketi müştereken temsil etmeye yetkili birden fazla kişi bulunması halinde bu kişilerin kimlik tespiti aynı oturumda veya farklı zamanlarda gerçekleştirilebilecek.

TEMSİL YETKİSİ MERSİS’TEN DOĞRULANACAK

Şirket temsilcisinin temsil yetkisi, kişiden alınan bilgiler ile MERSİS ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde bulunan güncel bilgilerin eşleştirilmesiyle doğrulanacak.

Aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının ihtiyaç duyması halinde şirket temsilcisinden imza sirküleri de istenebilecek.

Personel, sunulan imza sirkülerinin üzerindeki bilgileri gösteren fotoğraf veya ekran görüntülerini alabilecek.

İmza sirkülerindeki imza örneği, kişinin kimlik belgesinde veya MERSİS’te bulunan imza örneğiyle karşılaştırılacak. İmza sirkülerinin noter onaylı olup olmadığı ve doğruluğu da tarih ve yevmiye numarası üzerinden teyit edilecek.

Tüzel kişiye ve temsilcisine ilişkin bilgiler ayrıca MERSİS, Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı veri tabanındaki güncel bilgilerle karşılaştırılacak.

GERÇEK FAYDALANICI BELİRLENEMEZSE SÜREÇ SONLANDIRILACAK

Tüzel kişinin kimlik tespiti sırasında şirketin gerçek faydalanıcısının ortaya çıkarılması için gerekli önlemler alınacak.

Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sona erdirilecek.

Şirketi temsile yetkili kişinin aynı aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcısında halihazırda hesabının bulunması halinde ise tüzel kişi adına sürekli iş ilişkisi kurma talebi internet şubesi veya mobil uygulama üzerinden yapılabilecek.

Bu durumda tüzel kişinin kimlik tespiti süreci, temsilcinin söz konusu uygulama üzerinden oturum açarak kimliğini doğrulamasının ardından kesintisiz şekilde sürdürülebilecek.

Tebliğ hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulu yürütecek.