SON DAKİKA.... Borsadaki sert düşüş sonrası tüm gözler Finansal İstikrar Komitesi ne çevrildi Sözcü Gazetesi

Borsa İstanbul endeksleri, savaş, deprem, siyasi çalkantı ya da belirgin bir iç ve dış gelişme olmamasına rağmen yakın dönemin en kötü günlerinden birini geride bıraktı.

Çoğu endekste yüzde 7’nin üzerinde sert düşüş yaşanırken, 60’ın üzerinde hisse senedi taban seviyeyi gördü.

BANKACILIK VE HALKA ARZ ENDEKSİNDE KAYIP YÜZDE 8’İ AŞTI

Bankacılık endeksinde gün içindeki düşüş yüzde 8,5’i aşarken, halka arz endeksi yüzde 9’un üzerinde geriledi.

Sanayi, BİST30 ve BİST100 endekslerinde ise yüzde 7,5’i aşan sert kayıplar görüldü.

DEVRE KESİCİ DEVREYE GİRDİ

Borsadaki sert düşüşün ardından endekse bağlı devre kesici saat 16.04 itibarıyla devreye girdi. İşlemler saat 16.24’te yeniden başladı.

BİST100 endeksi günü yüzde 5,54 düşüşle 13 bin 122,5 puandan tamamladı.

BORSADA PANİK SATIŞININ PERDE ARKASI

BİST100 endeksinde 95 hisse değer kaybederken, bunların 40’ı taban fiyatı gördü. Toplamda 586 hisse günü kayıpla tamamladı. Borsa İstanbul’da yaşanan sert düşüşün ardından “Ne oldu da böylesine büyük bir panik satışı yaşandı?” sorusu gündeme geldi.

Yaşananları anlamak için 2-3 yıl öncesine dönmek ve yatırım fonları ile bazı hisseler arasında kurulan ilişkiyi, küresel endeks sağlayıcılar ile piyasa uzmanlarının uyarılarına rağmen 28 Ağustos’a kadar atılmayan adımları hatırlamak gerekiyor.

DEDİKODULAR YAYILDI, ENDİŞELER ARTTI

Borsa İstanbul’da yaşananları anlamak için yakın tarihten başlamak gerekiyor. Piyasada dün uzmanların EKONOMİ’ye verdiği bilgilere göre en önemli dedikodu, BİST30 hissesi Destek Finans Faktoring’in yeni endeks düzenlemeleri kapsamında BİST30’dan çıkarılacağı yönündeydi.

Destek Finans Faktoring, bazı para piyasası fonlarının teminat olarak göstererek ters repo işlemi yaptığı önemli bir hisse senedi olarak öne çıkıyor. Hissenin BİST30’dan çıkarılması, teminat durumunu etkileyebileceği için para piyasası fonlarında sıkıntı yaratabilecek bir gelişme olarak değerlendirildi.

Bir diğer dedikodu ise yine piyasa uzmanlarının verdiği bilgilere göre MSCI’nın Türkiye ile ilgili olumsuz bir karar alabileceği yönündeydi. Her iki iddia da sosyal medyada “dedikodu” olarak yayıldı ve yatırımcıların endişelerini artıran başlıca unsurlardan biri oldu.

LİKİDİTE SORUNU ÇIĞ GİBİ BÜYÜDÜ

İkinci sorun ise temerrüt korkusu oldu. Sermaye Piyasası Kurulu’nun 28 Ağustos’ta açıkladığı yeni yatırım fonu rehberinin ardından çıkışları hızlanan ve sert getiri kaybı yaşayan Pusula Portföy yatırım fonları, önceki gün temerrüde düştüğünü açıkladı.

Bu durum piyasadaki korkuyu artırırken, benzer bir tablonun diğer portföy yönetim şirketlerine de sirayet edebileceği endişesi yatırım fonlarında çıkışları hızlandırdı. Yatırım fonlarından yaşanan çıkışlar ise doğrudan borsaya yansıdı.

Sosyal medyada korku ve endişelerin de körüklenmesiyle süreç kartopu etkisi yaratmaya başladı. Yatırım fonlarından çıkışların hızlanmasıyla birlikte dördüncü önemli sorun olan likidite sıkıntısı ortaya çıktı.

Uzmanlara göre, çok konuşulan fonların ağırlıklı hisse pozisyonlarının tek yönlü ve yüksek tutarlarda olması nedeniyle, satış yapmak istediklerinde ya da yatırımcılardan gelen satış emirlerini karşılamak zorunda kaldıklarında pozisyonlar nakde dönemedi. Hisselerde alıcı bulunamaması likidite krizini beraberinde getirdi.

Likidite krizinin ardından dünkü borsada sert satışlar görüldü. Fonların nakit ihtiyacını karşılayabilmek için portföy yönetim şirketleri ellerindeki hisselerde satışa geçerken, diğer yatırımcıların da satışa katılmasıyla domino etkisi oluştu.

AÇIKLAMALAR YATIRIMCININ PANİĞİNİ ARTIRDI

Bu süreçte iki kurumdan gelen açıklamalar da Borsa İstanbul’daki sert satışlara eklenen unsurlar arasında yer aldı.

Geçen hafta Tera Grubu, sorun yaşayan Pusula Portföy’ün dahil olduğu Pusula Finans Holding ve Katılımevim’i almak için harekete geçtiğini açıkladı. Önceki gün ise bu kurumların yönetim kurulu başkanlığına Tera Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen’in geçtiği kurumsal açıklamayla duyuruldu.

Ancak aynı gün Pusula Portföy yatırım fonlarında temerrüde düştüğünü açıkladı. Tera Grubu ise devir işlemi tamamlanmadığı için bu konuda sorumluluğunun bulunmadığını duyurdu. Yaşanan gelişmeler yatırımcıların paniğini daha da artırdı.

SPK’NIN 28 AĞUSTOS KARARI DÖNÜM NOKTASI OLDU

SPK ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, geçen yıl kasım ayından bu yana yatırım fonlarına yönelik manipülasyonları önlemek için harekete geçileceğini vurgularken, bu adımlar küresel endeks sağlayıcısı MSCI’nın mayıs ayında başlayan uyarılarının sertleşmesine kadar atılmadı.

SPK, 28 Ağustos’ta yatırım fonlarını sil baştan düzenleyen köklü bir değişikliğe imza attı ve fiili dolaşım oranına yönelik yeni hesaplamayı da devreye soktu.

Üst üste gelen değişikliklere uyum süreci bazı hisselerde kayıplara yol açarken, bu durum piyasalardaki paniği de artırdı. Önümüzdeki üç ayda SPK’ya uyum kapsamında portföy yönetim şirketlerinin çalışmaları devam edecek.

YATIRIM FONLARINDAN 210,25 MİLYAR LİRALIK NET ÇIKIŞ

28 Ağustos tam anlamıyla bir dönüm noktası oldu. Bu tarihten bugüne TEFAS’a açık ve kapalı yatırım fonlarında toplam net para çıkışı 210 milyar 255 milyon 818,9 bin liraya ulaştı.

Yatırım fonlarının portföy büyüklüğü 9 trilyon 912,8 milyar liradan 9 trilyon 578,5 milyar liraya geriledi. Böylece toplam 334,3 milyar liralık kayıp yaşandı.

Net çıkışlarda ilk sırayı, temerrüde düştüğünü açıklayan Pusula Portföy’ün Para Piyasası Fonu aldı. Bu fondaki net çıkış 96,5 milyar liraya ulaştı. Böylece tüm yatırım fonlarında yaşanan net çıkışın neredeyse yarısı tek bir fondan kaynaklandı.

İkinci sırada Garanti Portföy İkinci Para Piyasası Fonu yer aldı ve 61,6 milyar liralık net çıkış gerçekleşti. Tera Portföy Birinci Serbest Fonu’ndan ise aynı dönemde 59,5 milyar lira net çıkış yaşandı.

Yüklü miktarda para çıkışı gerçekleşen ilk 10 fonun 6’sını para piyasası fonları, 4’ünü ise serbest fonlar oluşturdu.

İBRAHİM TURHAN HAKKINDA SORUŞTURMA

Öte yandan eski Borsa İstanbul Başkanı ve eski TCMB Başkan Yardımcısı İbrahim Turhan hakkında da İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

Başsavcılık, sermaye piyasası araçları hakkında yatırımcıda korku ve paniğe sebep olacak nitelikte paylaşımlar yaptığı tespit edilen İbrahim Mustafa Turhan hakkında resen soruşturma başlatıldığını bildirdi.

TERA PORTFÖY FONLARINDAKİ HİSSELER TABAN OLDU

Borsa İstanbul’da dün saat 11.42’ye kadar 382 pay bazında devre kesici uygulandı. Aynı saatlerde 60’ın üzerinde şirket hissesi taban oldu.

Destek Finans Faktoring, Anel Elektrik, Çitlekçi, Altınkılıç Gıda, Tera Yatırım, Tera Finansal Yatırımlar Holding, Tera Yatırım Teknoloji Holding, Işıklar Enerji, İzmir Fırça, Karsan Otomotiv, Kardemir Çelik, Peker GMYO, SASA, Ral Yatırım Holding ve Çates Elektrik yüzde 10 düşüşle taban seviyeyi gördü.

Taban olan hisselerin bir bölümünün Pusula Finans Holding’i satın alma anlaşması yapan Tera Grubu ile bağlantılı olması veya Tera Portföy fonlarında ağırlıklı olarak yer alması dikkat çekti.

Destek Finans Faktoring, BİST30’da yer aldığı için uzmanların verdiği bilgilere göre para piyasası fonlarında ters repo işlemlerinde teminat hisse olarak öne çıkarken, Tera Portföy fonlarında da yer alıyor.

Yüzde 10 düşerek taban olan Anel Elektrik, Altınkılıç Gıda, Tera Yatırım, Tera Finansal Yatırımlar Holding, Tera Yatırım Teknoloji Holding, Kardemir Çelik ve Peker GMYO, Tera Portföy’ün dört fonunda bulunuyor. Çitlekçi üç fonda, Karsan Otomotiv ise bir fonda yer alıyor.

Taban olan Işıklar Enerji ve İzmir Fırça ise Pusula Portföy fonlarının portföyünde bulunan şirketler arasında yer alıyor.

ATLAS PORTFÖY ÖDEMELERİ 5 GÜN SONRAYA ÇEKTİ

Pusula Portföy’ün önceki gün yatırım fonlarında temerrüde düştüğünü açıklamasının ardından dün Atlas Portföy de yatırım fonlarındaki çıkış ödemelerini, talepten 2 iş günü sonra değil 5 iş günü sonra yapabileceğini duyurdu.

Atlas Portföy’ün KAP’a yaptığı açıklamada, SPK’nın 28 Ağustos tarihli kararına işaret edilerek fon portföyünün likidite yapısı, portföyde bulunan varlıkların mevcut piyasa koşullarındaki işlem hacmi ve katılma payı iade taleplerinin fon portföyü üzerindeki etkilerinin birlikte değerlendirildiği belirtildi.

Değerlendirme sonucunda fonun likidite riskinin etkin şekilde yönetilmesi, yatırımcıların iade taleplerinin sağlıklı karşılanması, portföy varlıklarının yatırımcıların aleyhine olabilecek piyasa koşullarında elden çıkarılmasının önlenmesi ve fon katılma payı sahiplerinin menfaatlerinin korunması amacıyla yeni düzenlemeye gidildiği bildirildi.

Buna göre daha önce her iş günü hesaplanan fon birim pay değeri artık ayda bir kez, ayın 15’inci iş gününde hesaplanacak. Katılma payı satım talimatları her iş günü kabul edilecek ancak talimatlar değerleme gününde hesaplanacak birim pay fiyatı üzerinden gerçekleştirilecek. Satım bedelleri ise ilgili değerleme tarihini takip eden beşinci iş gününde yatırımcılara ödenecek.

Yeni uygulamanın 16 Eylül 2026 tarihinde TEFAS kuralları gereği saat 13.30’daki valör atlama saatinden itibaren iletilecek katılma payı satım talimatları için geçerli olacağı açıklandı.

FİNANSAL İSTİKRAR KOMİTESİ TOPLANIYOR

Öte yandan dün akşam saatlerinde Hazine ve Maliye Bakanlığı, piyasalarda yaşanan gelişmeler üzerine Finansal İstikrar Komitesi’nin toplanacağını açıkladı.

Bakanlığın açıklamasında, “Finansal İstikrar Komitesi (FİK), finansal piyasalardaki gelişmeleri değerlendirmek üzere Hazine ve Maliye Bakanımız Mehmet Şimşek başkanlığında bugün saat 08.00’de toplanacaktır” ifadelerine yer verildi.