Son dakika: 10 Mart mutabakatının uygulanması için süre doldu! Bundan sonra ne olacak?

Suriye'de geçen yıl Mart ayında Şam yönetimi ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında imzalanan “10 Mart Mutabakatı”na uyulması için verilen süre 31 Aralık itibariyle sona erdi.

Peki Bundan sonra süreç nasıl işleyecek?

Sürecin yürütülebilmesi için çizilen yol haritasına göre;

- Silahların tam bırakılması

- Örgüt mensuplarının adli süreçler için teslim olması

- Rehabilitasyon sürecine geçilmesi gerekiyor.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 10 Mart Mutabakatı'na uyması için Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) verilen sürenin dolduğunu söyledi. Yıldız, Bakan Yaşar Güler'in "Hiçbir terör örgütünün bölgedeki faaliyetlerini devam ettirmesine müsaade etmeyeceğiz" açıklamasına atıf yaparken şunları söyledi:

"Bu bölgedeki sivil ve askeri kurumların merkezi hükümete entegrasyonu için geçen 10 Mart’ta Suriye yönetimiyle 8 Maddelik bir anlaşma imzalamıştı. PKK/YPG/SDG Suriye’nin kuzeydoğusunda geniş bir alanı kontrol etmektedir. Bu bölge, zengin petrol ve gaz yataklarına, Fırat ve Dicle nehirlerine, ayrıca tarım ve hayvansal üretim açısından güçlü kaynaklara sahiptir. Örgütün bu alanları kontrol altında tutması, Suriye’nin toparlanması ve kalkınması önünde ciddi bir engel teşkil etmektedir."

GÜVENLİK MİMARİSİNİN İNŞASI

PKK’nın ilgili ve ilişkili tüm yapılarıyla birlikte kendini feshetmesi ve silahsızlandırılması sonrasında ilgili birimlerin çizdiği güvenlik mimarisine göre;

- Kandil, Şengal ve Mahmur başta olmak üzere terör örgütünün tahkimat yaptığı ve Medya Savunma Alanları olarak isimlendirdiği alanların her türlü terör ve tedhiş üretim merkezi olmaktan çıkarılması ve uluslararası hukuka uygun bir şekilde meşru devlet otoritesine teslim edilmesi gerekiyor.

- Suriye’nin kuzeyinde Türkiye için terör üretme riski taşıyan PYD/YPG/SDG yapılanmasının tasfiye edilmesi, diaspora olarak tanımlanan örgütün Avrupa ayağının Türkiye aleyhine ve yabancı istihbarat servisleriyle olan ilişkilerinin terk edilmesi şart.

TBMM’NİN ATACAĞI ADIMLAR

Terör örgütünün bütün unsurlarının şartsız bir şekilde silah bırakmasından sonra sürecin başarıyla ulaşması ve demokratikleşme adımlarının atılabilmesi için örgütün tasfiye sürecinde terör örgütü mensuplarının eve dönüşü, yargısal süreçler ve örgüt yöneticilerinin ayrılmasına dair, Meclis Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu öncülüğünde atılacak bazı adımlar var.

- Türk Ceza Kanunu’nun 221. maddesinde düzenlenen terör örgütü üyeleri için etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması söz konusu. Örgütten ayrılan, teslim olan veya yakalandıktan sonra örgüt hakkında bilgi veren kişilerin cezalarında indirimler ya da cezasızlık öngörülüyor.

- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma, silahlı örgüt yöneticileri suç kapsamından çıkarılmayacak ancak henüz örgüt faaliyetleri çerçevesinde başka bir suç işlememiş, yani sadece üyelik fiiliyle sınırlı kalmış kişiler bakımından, kanun koyucu etkin pişmanlık TCK 221 hükümleri ile önemli bir imkân tanınıyor.

- TCK’nın 221. maddesi örgüt üyelerinin pişman olup örgütten ayrılmalarını teşvik etmek amacıyla, belirli şartlar altında cezadan muafiyet sağlıyor. Örgüt üyesi, örgütün herhangi bir suçuna karışmamışsa ve kendi isteğiyle örgütten ayrıldığını yetkili makamlara bildirirse, hakkında ceza verilmiyor. Bu hüküm, özellikle silah bırakan alt kademe örgüt üyelerinin topluma kazandırılması için kritik önem taşıyor.

- Örgüt üyesi herhangi bir suç işlememiş olmakla birlikte yakalanmışsa dahi, sonradan pişmanlık göstererek örgütün dağılmasına veya mensuplarının yakalanmasına elverişli bilgi verirse, hakkında ceza verilmiyor.

TOPLUMA KAZANDIRMA KANUNU

Topluma Kazandırma Kanunu’nun amaçladığı sonucu sürekli kılmak üzere, 5237 sayılı hüküm, geçmişte çıkarılan Eve Dönüş Yasası olarak bilinen 4959 sayılı kanunla TCK’ya girdi. Amaç, “Örgütün insan kaynağını azaltmak ve çatışmayı bitirmek için suç işlememiş pişman olmuş örgüt üyelerini cezalandırmak yerine kazanmak” şeklinde özetlenebilir.

Bu sürece geçilebilmesi için;

- Silahların tam bırakılması

- Örgüt mensuplarının resmi işlem sebebiyle adli mercilere teslim olması (Habur benzeri görüntüler verilmeyecek)

- Rehabilitasyon süreci aşamalarının kaydedilmesi gerekiyor.

- Terör örgütünün sadece Türkiye’de bulunan mensupları değil, yurt dışında ve kontrolünde bulunan, hangi isimle anılırsa anılsın, diğer örgütsel yapılara mensup kişilerin de bu sürece tam olarak katılmaları gerekiyor.

YASAL DÜZENLEME SÜRECİ

İhtiyaç duyulan ilave yasal düzenlemeler yapılabilmesi için;

“Sahadaki durumun; silahların tam olarak teslim ve imha edilmesi, örgüt yapısının ve bağlı kuruşların hangi isim altında olursa olsun tamamının dağıtılması; devletin emniyet güçleri tarafından tespit edilmesi ve bu tespitlere binaen teslim olan örgüt elamanı sayısı dikkate alınarak örgütün fiili varlığının sona erdiğinin” yetkililer ve resmi merciler tarafından ilan edilmesi gerekiyor.

CMK madde 171’e göre kamu davası açmak için yeterli şüphe olmasına rağmen, iddianameyle kamu davası açmak yerine, yasanın aradığı şartlar mevcutsa Cumhuriyet Savcısının 5 yıl süreyle şüpheli hakkında dava açmayı ertelemesi söz konusu.

PKK Terör örgütü üyeliği nedeniyle hakkında dava olanlar, mahkûmiyetlerine karar verilmesi halinde terör örgütü üyelik yönünden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi söz konusu olabilir.

YENİ İNFAZ HUKUKU DÜZENLEMESİ

Terörsüz Türkiye kapsamında cezaevindeki mahkûmların durumlarında iyileştirme TBMM’nin bir infaz kanunu değişikliği yapmasıyla mümkün olabilir. Hasta ve yaşlı hükümlüler için infaz ertelemesi, henüz kararı kesinleşmemiş yani yargı yolu açık olan dosyalarda yeni bir yasa çıkarsa bunun sanık lehine hükümleri derhal uygulaması mümkün.

5237 sayılı TCK’nın 7’nci maddesine göre lehe kanun derhal uygulanacağından, bu kapsamda çıkarılabilecek ceza indirimi yasası, kesinleşmemiş bütün davalarda uygulanacak. AİHM kararları, umut hakkı, AYM kararlarının uygulanması da öneriliyor.

Sonuçta terör örgütünün silah bırakma süreci tamamlanıp; PKK’nın kendini feshettiği, terör örgütünün yurt içinde ve yurt dışında bulunan PYD/YPG/SDG gibi tüm yapı ve bileşenleriyle lağvedilerek varlığını tamamen sonlandırdığı açıklanırsa;

Bu konu MİT ve TSK’nın oluşturduğu teyit mekanizması tarafından doğrulanıp, bu konuda hazırlanan ayrıntılı rapor ortaya konulduktan sonra TBMM genel bir kanun çıkarabilir.

SÜRECİN KRONOLOJİSİ

- 1 Ekim 2004’te TBMM’nin yeni yasama yılı açılışında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, DEM Parti milletvekilleriyle tokalaşarak iç cepheyi güçlendirme ve birlik mesajı verdi.

- 22 Ekim’de Devlet Bahçeli, MHP grup toplantısında, PKK elebaşı Abdullah Öcalan’ın tecridinin kaldırılması ve örgütün lağvedildiğinin açıklanması durumunda TBMM’de konuşabileceğini, umut hakkından yararlanabileceğini söyledi.

- 28 Aralık’ta, DEM Parti heyeti, İmralı adasında Abdullah Öcalan ile görüştü.

- 29 Aralık’ta terör örgütünün Abdullah Öcalan’ın süreci desteklediğini anlatan bir mektup okundu.

- 2 Ocak 2025’te; DEM Parti heyeti, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ve MHP Lideri Devlet Bahçeli’yi ziyaret etti.

- 22 Ocak’ta, DEM Partili Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan, İmralı’da Abdullah Öcalan’la ikinci kez görüştü.

- 13 Şubat’ta PKK elebaşlarından Cemil Bayık, Öcalan’dan bir mektup aldıklarını ancak içeriğini açıklayamayacaklarını söyledi.

- 27 Şubat’ta, 7 kişilik DEM heyeti, İmralı Adası’na giderek Öcalan ile üçüncü kez görüştü. Üç saat süren görüşmenin ardından heyet tarafından Öcalan’ın mesajı açıklandı.

- 10 Nisan’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, DEM Parti heyetini kabul etti.

- 21 Nisan’da DEM Parti heyeti dördüncü kez İmralı’ya gitti.

- 8 Mayıs’ta Öcalan’ın PKK’ya yeni bir mektup gönderdiği ve “bir an önce fesih toplantısı yapın” dediği belirtildi.

- 12 Mayıs’ta PKK’nın fesih kararı kamuoyuna duyuruldu.

- 18 Mayıs’ta MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, TBMM’de komisyon kurulması çağrısı yaptı.

- 24 Haziran’da TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş komisyonla ilgili Meclis’teki siyasi partilerin grup yöneticileriyle buluştu.

- 9 Temmuz’da terör örgütünün kurucusu Öcalan videolu mesaj yayınladı.

- 11 Temmuz’da PKK silah bırakmaya başladı. Sembolik silah yakma töreni düzenlendi.

- 31 Temmuz’da, siyasi partiler komisyon için üyelerini TBMM’ye bildirdi.

- 5 Ağustos’ta Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu ilk toplantısını yaptı.

- 26 Ekim’de PKK’nın 12. kongre kararları temelinde planladığı gibi Türkiye sınırları içinde çatışma riski oluşturan sözde güçlerini geri çekti.

- 16 Kasım’da PKK Irak sınırları içinde bulunan Zap bölgesini boşalttı.

- 24 Kasım’da Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi komisyonundan üç üye İmralı’ya giderek Abdullah Öcalan ile 3 saate yakın görüştü.

- TBMM’de Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu toplantıları devam ediyor…