Soğuklar şeker hastalarını nasıl etkiler? Sözcü Gazetesi

Soğuk havalar kronik hastalıkları olanlar için ciddi bir risk oluşturabiliyor. Dolayısıyla bu hastaların kış aylarında ekstra önlem alması gerekiyor. Kalp Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Onur Göksel, kalp hastalarının yanı sıra bacak damar hastalığı (Periferik Damar Hastalığı-PDH) ve diyabeti olanların da soğuklarda dikkatli olmaları gerektiğini belirtti.

Prof. Dr. Göksel ‘’Bacak damar hastalığı veya diyabetle yaşayan milyonlarca kişi için soğuklar, basit bir üşümeden çok daha öte biyolojik bir zincirleme reaksiyonu tetikler. Yani damarların daralması nedeniyle önemli bir sağlık tehlikesi oluşturabilir’’ dedi ve şu bilgileri paylaştı:

Erken uyarı işaretleri

Ana atardamarlarında daralma olan hastalarımızın ayak ve bacaklarının beslenmesi cildi besleyen kılcal atardamarların rezerv akımıyla sağlanır, böylece doku bütünlüğü korunur. Ancak, soğuk havalarda, özellikle cildin de kuru olduğu durumlarda, bu rezerv akım da soğuğa bağlı damar büzülmesi sonucu kaybolur. Ciltte ısı-renk değişiklikleri ve uyuşma bu aşamada en erken uyarı sistemidir.

Atardamarların soğuk hava tepkisi

Vücut soğukla karşılaştığında, hayatta kalma içgüdüsüyle önceliği hayati organlara verir.

Damar büzülmesi olarak bilinen bir süreçle sinir sistemi, deri yüzeyine yakın ve el ve ayaklardaki kan damarlarına daralma sinyali göndererek sıcak kanı iç organlara yönlendirir. Sağlıklı bir birey için bu rutin bir ayarlamadır.

Ancak, halk arasında vitrin hastalığı olarak bilinen tıkanıklıklara veya damar sertliği nedeniyle daralmış atardamarlara sahip biri için sonuçlar tehlike oluşturabilir.  

Düzenli kontrol şart

Aslında doğru olan bu hastaların kış mevsimi başında ve sonunda hekimlerine danışmaları, risk altındaki bireylerin ise hekimlerine daha sık kontrole gitmeleri gerekir. Aksi takdirde, önemsenmeyen küçücük bir yara, iyileşmesi zor yaralara, enfeksiyonlara ve hatta uzuv kaybına kadar giden bir tabloya yol açabilir.

Farkındalık önemli

- Tespit edilmiş atardamar tıkanıklığına sahip şeker hastası olan veya olmayan tüm hastalarımız, bu durumun hem uzuvlarını hem de hayatlarını tehlikeye attığını iyi bilmeleri gerekir.

- Ağrısı olan veya ayaklarında yara olan hastalarımızın da tedavi edilmezlerse 5 yıl içerisinde uzuvlarını kaybetme ve kalp hastalıkları nedeniyle hayatlarını kaybetme riskleri artar.

ENFEKSİYON RİSKİ ARTAR

Soğuk hava, vücudun ısıyı koruyabilmesi için damarları daraltmasına neden olur.

Bu durum, Periferik Damar Hastalığı-PDH olanlarda azalan kan akışını daha da düşürerek şu sorunlara yol açabilir:

- Ağrının artması: Özellikle yürürken bacaklarda ağrı ve kramp hissi artabilir.

- Uyuşma ve karıncalanma: Ellerde ve ayaklarda soğuk hissetme, uyuşma ve karıncalanma yaşanabilir.

- Yara ve ülser riski: Kan dolaşımı azaldıkça, küçük yaralar bile iyileşmekte zorlanabilir ve enfeksiyon riski artar. Hastaların da ayaklarında yaralar açılabilir, parmaklarda morarmalar gerçekleşebilir.

DAMAR SAGLIĞI Diyabetik ayaklar için sessiz tehdit

Diyabetikler için daha büyük ve daha sinsi bir tehlike olduğunu söylemek yanlış olmaz. Bunun nedeni ise “nöropati” adını verdiğimiz genellikle ağrıyı ve sıcaklığı algılayan sinirlerin ileti kaybına bağlı durumdur.

Hastalar genellikle zaten uyuşukluk hissettikleri ayakları soğuk havalarda ’’üşüyünce” bir ısıtıcıya çok yakın dururlar veya sıcak su torbası kullanırlar. Ancak sinirleri ısıyı iletemediği için sıcağı hissetmezler. Bu yüzden de yanıklara ve yara açılmalarına maruz kalabilirler.

Mikroskopik çatlaklar oluşabilir

Soğuk hava ciltteki nemi emerek mikroskopik çatlaklara yol açar. Kan akışının hali hazırda bozulmuş olduğu bir vücutta, bu küçük çatlaklar uzuv kaybının en büyük öncüsü olan iyileşmeyen yaralara dönüşebilir. 

Bu sorunu da fark edemezler

Şeker hastalarında çoğu kez damar sertliğine bağlı bacak atardamar tıkanıklıkları da sinsi bir şekilde eşlik eder. Ancak hastalar nöropatiye bağlı ağrı hissetmediklerinden bu uyarı mekanizmasından mahrum kalırlar ve uzuv kaybına kadar ilerleyebilecek bu ciddi bu durumdan bir süre habersiz yaşarlar.

Kış ağrısı bir alarmdır

Hastalarımız bilmelidirler ki dolaşım sorunu olanların hissettiği “kış ağrısı” ciddi bir uyarı zilidir.

Risk altındaki hastaların, şeker hastalığına sahip olanların soğuk sıcaklıklara uzun süre maruz kalmaktan kaçınmaya ve ayaklarını her gün renk değişikliği —kan akışının kritik seviyeye düştüğünü gösteren solukluk veya morarma gibi— açısından incelemeleri çok önemlidir.

Çok hızlı ilerleyebilir

Genellikle bu ilerleme tahmin edilenden çok daha hızlı, günler içerisinde gerçekleşir. Ben bu tabloyu domino taşlarının devrilmesine benzetirim, hareket başlayınca önüne geçmek çok zor olabilir.

HAYATİ TAVSİYELER

- Bacak damar hastalığı ya da diyabeti olanlar ayaklarına yumuşak, doğal pamuklu hava alan ama soğuktan koruyan çoraplar giymeli, dar olmayan bacakları sıcak tutan kıyafetleri tercih etmelidir.

- Kesinlikle ayaklar sıcak yüzeylere yaklaştırılmamalı ve en ufak bir yanık şüphesinde doktora başvurulmalıdır.