Şii dünyası yasta: Meşhed de intikam bayrağı asıldı Gündem Haberleri

İran’da, Hamaney için 40 günlük yas ilan edildi. Tahran’da toplanan yüz binlerce kişi ABD ve İsrail’i protesto etti. Şiiler Pakistan, Hindistan ve Irak’ta da öfkeliydi. Pakistan’ın Karaçi kentinde ABD Konsolosluğu’na girmeye çalışan grup ile polis arasındaki çatışmada 10 kişi öldü.

İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ABD-İsrail ortak saldırısında hayatını kaybettiğinin duyurulmasının ardından İran başta olmak üzere birçok ülkede Şii topluluklar sokağa döküldü. 40 günlük yas ilan edilen İran'ın başkenti Tahran’daki İnkılap Meydanı’nda yüz binlerce kişi ellerinde İran bayrakları ve Hamaney posterleriyle toplandı. Gözyaşları ve öfkenin iç içe geçtiği gösterilerde kalabalıklar ABD ve İsrail karşıtı sloganlar attı, ülke genelinde yas havası hakim oldu. Tahran’ın yanı sıra Meşhed, Kum ve İsfahan gibi şehirlerde de geniş katılımlı anma ve protesto yürüyüşleri düzenlendi. Resmi makamlar güvenlik önlemlerini artırırken, meydanlarda siyah bayraklar ve dini semboller dikkat çekti. Hz. Masume Türbesi'nde toplanan yüzlerce kişi ABD ve İsrail'e karşı protesto gösterileri düzenledi. Öte yandan Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi'nin kubbesine intikamı sembolize eden siyah bayrak çekilirken bölgeye gelen İranlıların, Hamaney'in ölümü nedeniyle gözyaşı döktüğü görüldü. Tepkiler İran sınırlarını da aşarak, Pakistan'dan Hindistan'a ve Irak geniş bir coğrafyada yankılandı.

Rejimi inşa eden isim

Yaklaşık 36 yıldır İran’da “Rehber” makamında olan Dini Lider Ali Hamaney’in ölümü hem İran iç siyaseti hem de bölgesel dengeler açısından tarihi bir kırılma olarak değerlendiriliyor. ABD-İsrail-İran hattında yıllardır süren gerilimin en üst düzey sonucu olarak görülen bu gelişme, İran’ın liderlik yapısında yeni bir dönemin kapısını araladı. Hamaney, 1979’daki İran İslam Devrimi’nin ardından hızla yükseldi. Devrim Konseyi üyeliği, Savunma Bakan Yardımcılığı ve Tahran Cuma İmamlığı görevlerinde bulundu. 1981 yılında düzenlenen bir bombalı saldırıda ağır yaralandı, sağ kolu kısmen felç kaldı. Bu nedenle kendisine İranlılar tarafından "yaşayan şehit" ünvanı verildi. Ayetullah Humeyni’nin 1989’da ölmesinin ardından İran’ın en üst makamı olan “Velayet-i Fakih” yani dini liderlik görevine seçildi. Bu makam, İran’da devlet kurumları üzerinde belirleyici yetkilere sahip. Silahlı kuvvetlerin başkomutanlığı, yargı başkanının atanması, devlet televizyonunun kontrolü ve üst düzey siyasi yönlendirme yetkileri doğrudan rehbere bağlı.

Pakistan'dan Irak'a protestolar

Hamaney’in ölümü, yalnızca İran’da değil, Şii nüfusun yoğun olduğu bölgelerde de derin bir yankı uyandırdı. Pakistan’ın Karaçi kentinde ABD Konsolosluğu önünde toplanan kalabalık, saldırıları protesto etti. Göstericilerin binaya girmeye çalışması üzerine polis göz yaşartıcı gaz ve copla müdahale etti. Çatışmalarda 10 kişinin hayatını kaybettiği, 32 kişinin de yaralandığı bildirildi. Irak hükümeti, Hamaney’in öldürülmesi nedeniyle ülke genelinde üç günlük milli yas ilan etti. Hükümet Sözcüsü Basim el-Avvadi yaptığı açıklamada saldırıyı kınayarak bölgede askeri operasyonların derhal durdurulması çağrısında bulundu. Bağdat’ta İran yanlısı grupların destekçileri, ABD Büyükelçiliği’nin bulunduğu Yeşil Bölge’ye yürümek istedi. Güvenlik güçleri kalabalığı dağıtmak için gaz ve tazyikli su kullandı. Irak'ın güneyinde Basra kentinde toplanan bir grup, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını protesto etti. Göstericiler, İran, Irak Hizbullah bayrakları ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'nin fotoğraflarını taşıdı. Hindistan idaresindeki Cammu Keşmir’de Srinagar, Budgam ve Bandipora’da toplanan gruplar siyah bayraklar ve Hamaney’in fotoğraflarıyla protesto yürüyüşleri yaptı. Cammu Keşmir Başbakanı Ömer Abdullah ise halka sükunet çağrısında bulundu.