SGK dan asgari ücret denetimi: Gerçek maaşlar tek tek ortaya çıkıyor Sözcü Gazetesi

SGK verilerine göre Türkiye’de 2 milyon 248 bin 858 işletme faaliyet gösteriyor. Bunların 2 milyon 209 bini özel sektör, 39 bini kamu işletmesi.

Toplam istihdam edilen kişi sayısı 18 milyon 633 bin 416. Bunun 16 milyon 974 bini zorunlu sigortalı, geri kalan kısmı çırak, stajyer veya tarım sigortalısı.

Türkiye’de 10 ve üzeri işçi çalıştıran işletme sayısı yalnızca %12,5 düzeyinde. Bu tablo, ekonominin büyük ölçüde mikro ve küçük ölçekli işletmelere (KOBİ) dayandığını gösteriyor.

'ASGARİ ÜCRET ORTALAMA ÜCRET HALİNE GELDİ'

SGK uzmanı Özgür Erdursun’un Dünya Gazetesi’ndeki köşe yazısına göre, Türkiye’de asgari ücret artık taban ücret değil, neredeyse ülkenin ortalama maaşı haline geldi.

2024 yılı itibarıyla brüt asgari ücret 26.005 TL, SGK’ya bildirilen ortalama brüt maaş ise 47.676 TL. Yani ortalama ücret, asgari ücretin yalnızca 1,83 katı.
Bu farkın giderek daralması, “asgari ücretin ortalama ücret gibi algılandığı” bir yapıya işaret ediyor.

Erdursun’a göre, birçok işletme gerçekte daha yüksek maaş verse bile SGK’ya asgari ücret üzerinden prim bildirimi yapıyor. Ücretin bir kısmı bordrodan, kalan kısmı ise elden ödeniyor.

GERÇEK ASGARİ ÜCRETLİ SAYISI TESPİT EDİLECEK

SGK uzmanı Erdursun’un değerlendirmesine göre kurumun yeni denetimleri, yalnızca prim eksikliğini değil, Türkiye’deki gerçek asgari ücretli oranını da tespit etmeyi amaçlıyor.

Müfettişler, meslek kodları ile bildirilen ücretleri karşılaştırarak tutarsızlıkları incelemeye aldı.

Örneğin, “usta terzi” gibi nitelikli bir çalışanın asgari ücretle gösterilmesi, SGK açısından uyumsuzluk olarak değerlendiriliyor.

-Denetimlerde çalışanlara doğrudan şu soru yöneltiliyor:

“Gerçekte ne kadar maaş alıyorsunuz?”

Eğer çalışan, “Asgari ücret bildiriliyor ama daha fazla alıyoruz” derse, bu ifade eksik prim bildirimi tespiti için yeterli kabul ediliyor.

-Eksik Prim Bildiriminin Cezaları Ağır

Yargıtay kararlarına göre, işçinin gerçek maaşı SGK’ya eksik bildirildiyse işveren hem SGK’ya hem işçiye karşı sorumlu tutuluyor.
Bu durumda:

-Eksik bildirilen primler geriye dönük tahsil ediliyor,

-Gecikme faizi ve idari para cezaları uygulanıyor,

-İşveren prim teşviklerinden mahrum kalıyor,

-Çalışanlar, ileride açacakları davalarda tazminat ve fark prim haklarını talep edebiliyor.

SGK bu farkları 5 yıla kadar geriye dönük tahsil edebiliyor.

“DENETİM SIRASI SİZE GELEBİLİR”

Erdursun, işverenlerin cezai yaptırımla karşılaşmaması için şu uyarılarda bulunuyor:

-Gerçek ücretleri SGK’ya bildirin.
Uzun süredir asgari ücretli görünen çalışanlar yüksek risk grubundadır.

-Elden ödeme yapmayın.
Bordro dışı ödemeler yasa dışıdır.

-Meslek kodlarını doğru girin.
Kod-ücret uyumsuzluğu sistem tarafından risk olarak görülür.

-Kayıtlarınızı uyumlu hale getirin.
Banka, bordro ve SGK kayıtlarının tutarlı olması gerekir.

-İç denetim yapın.
SGK müfettişi gelmeden önce ücret bildirimlerini gözden geçirin.

“HERKES ASGARİ ÜCRETLİ” DÖNEMİ SONA ERİYOR

SGK’nın başlattığı yeni denetimler, Türkiye’de uzun süredir süregelen “herkes asgari ücretli” algısını kırmaya yönelik tarihi bir adım olarak görülüyor.

Uzun süredir aynı personeli asgari ücretle gösteren işletmeler artık yakın takibe alındı.