Seraları sel vurmasına rağmen sebze fiyatları düştü

Türkiye'nin en önemli örtü altı sebze üretim merkezi Antalya'da, son haftalarda yaşanan şiddetli yağışlar tarım alanlarında büyük zarara yol açtı. Özellikle Kaş, Demre, Kumluca ve Finike ilçelerinde seralar su altında kalırken, Manavgat'ta dolu ve hortum, Aksu ve Serik'te ise kuvvetli yağışlar etkili oldu. Demre'nin Çevreli ve Üçağız mahallelerinde sel nedeniyle çok sayıda sera zarar gördü. Manavgat'ta 381 dekar tarım alanı doludan, 10 bin 540 metrekare sera alanı da hortumdan etkilendi. Afetlerin ardından üretimde azalma, sebze fiyatlarında artış beklenirken, Antalya Toptancı Hali'nde tam tersi tablo ortaya çıktı.

YAYLA VE SAHİL ÜRETİMİ AYNI ANDA DEVAM EDİYOR

Antalya'da sonbahar, kış ve ilkbahar dönemlerinde sahil kesimindeki seralarda, yaz aylarında ise yüksek rakımlı yayla bölgelerindeki seralarda sebze üretiliyor. Bu yıl hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle yayla bölgelerinde üretim devam ederken, sahil kesimindeki seralarda ise yaklaşık 15-20 gündür yeni sezon ürünleri toplanmaya başlandı. İki üretim bölgesinden aynı anda piyasaya ürün gelmesi, sel felaketlerine rağmen özellikle domates ve biber fiyatlarının düşmesine neden oldu. Antalya'nın yanı sıra, Muğla'nın Fethiye ve Ortaca ilçelerinde de üretimin devam etmesi piyasadaki ürün miktarını artırdı.

DOMATESTE 20, BİBERDE 15 LİRALIK DÜŞÜŞ

Antalya Büyükşehir Belediyesi Toptancı Hali'nin 4 Kasım tarihli günlük fiyat listesine göre domatesin kilogramı kalitesine ve çeşidine göre 25 ile 100 lira arasında değişen fiyatlarla işlem gördü. Standart domateste kilogram fiyatı 25-55 lira, salkım domateste 50-100 lira olarak kaydedildi. Dolmalık biber 35-50 lira, çarliston biber 80-150 lira, kapya biber 45-95 lira, sivri biber ise 30-60 lira arasında fiyatlandırıldı. Halde komisyonculuk yapan sektör temsilcileri, son 1 haftada domateste kilogram başına yaklaşık 20 lira, biber çeşitlerinde ise 10-15 lira düşüş yaşandığını belirtti.

'ÜRÜN ARTTIKÇA FİYATLAR DÜŞÜYOR'

Antalya Toptancı Hal Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneği (ANTKOMDER) Başkanı Nevzat Akcan, yaklaşık 15-20 gündür sahil kesimindeki seralarda hasadın başladığını belirterek, yayla üretimindeki azalma nedeniyle bir süre önce domates fiyatlarının yükseldiğini söyledi. Akcan, "Yayla bölgelerimiz bu sene zor bir sezon geçirdi. Yaylalarda ürün azalınca domates fiyatlarında suni bir hareketlilik oluştu. Bu, yeni bir pazar bulduğumuzdan ya da ihracat yaptığımızdan değil, ürün eksikliğinden kaynaklandı. Domatesin fiyatı halde 50, 60, 70, hatta 80 liraya kadar çıkmıştı. Şimdi Antalya'da yeni sezon üretimi her geçen gün artıyor. Örtü altı seralarda ürün toplanmaya başladı. Bugün gördüğünüz domates 25 lira. Bu fiyat üretici için zarar demek" dedi.

'ÜRETİCİYİ ZOR BİR YIL BEKLİYOR'

Sebze fiyatlarının düşmesinin üreticiler açısından ciddi sıkıntılar oluşturduğunu belirten Akcan, tarımsal üretimde maliyetlerin çok yükseldiğini söyledi. Akcan, "Tarım sektörü olarak bizi zor bir yıl bekliyor. Enflasyon konusunda sürekli sebze fiyatları üzerinden değerlendirme yapılıyor. Fakat üreticinin maliyeti hesaplanmıyor. Ben de aynı zamanda çiftçiyim. Eskiden en büyük girdilerimiz tohum, fide, ilaç ve gübreydi. Şimdi işçilik, mazot ve enerji bunların hepsini geçti. Üretim maliyetleri bu şekilde devam ettiği sürece sektörün sıkıntıdan çıkması mümkün değil" diye konuştu.

'HALDE 25, MARKETTE 75 LİRA'

Hal fiyatları ile market fiyatları arasında büyük fark bulunduğunu anlatan Akcan, nakliye, işçilik ve ürün kayıplarının tüketici fiyatlarına yansıdığını belirtti. Akcan, "Burada 25 liraya satılan domatesi İstanbul'a veya Ankara'ya bedava göndersek bile yaklaşık 20 lira nakliye ve diğer maliyetler oluşuyor. İnsanlar artık masrafların önüne geçemiyor. Marketlerde ise fiyatlar çok daha yüksek. Burada 25 lira olan ürün markette 75 liraya satılabiliyor. Ancak marketlerde de ürünlerin bir bölümü satılamadan çöpe gidiyor. Marketler bu kayıpların maliyetini de tüketiciye yansıtıyor. Pazar yerlerinde ise marketlerdeki kadar yüksek fiyatlar yok" dedi.

'FİYATLAR DAHA DA DÜŞEBİLİR'

Yeni sezon üretiminin artmasıyla fiyatların daha da gerileyebileceğini ifade eden Akcan, ihracatta yaşanan sıkıntıların da piyasayı etkilediğini söyledi. Akcan, "Geçen hafta domates 50-70 lira bandındaydı. Bugün 40-50 lira bandına kadar geriledi. Daha da düşebilir. Çünkü üretim artıyor. İhracatta ve gümrüklerde de ciddi sıkıntılar var. Üreticinin maliyetleri artarken ürün fiyatlarının bu kadar düşmesi sürdürülebilir değil" diye konuştu.

'BU YIL YAYLA DOMATESİ DEVAM EDİYOR'

Antalya Toptancı Hali'nde komisyonculuk yapan Selahattin Yılmaz da şiddetli yağışların ardından fiyatlarda artış beklediklerini ancak bunun gerçekleşmediğini söyledi. Yılmaz, "Yağışların kısa sürede fiyatları yükselteceğini düşünüyorduk. Ama şu anda özellikle biberde fiyatlar düşük. Domates geçen yılın aynı dönemine göre biraz daha yüksek olsa da son 1 haftada ciddi düşüş var. Geçen yıl bu dönemlerde domatesi 25-30 liraya satıyorduk. Sonrasında ani yükseliş olmuştu. Geçen yıl yayla domatesi hava koşulları nedeniyle erken bitmişti. Bu yıl ise yayla domatesi hala devam ediyor. Bunun fiyatlar üzerinde önemli etkisi var" dedi.

'HEM YAYLADA HEM SAHİLDE DOMATES VAR'

Hava sıcaklıklarının yüksek seyretmesinin üretim süresini uzattığını anlatan Yılmaz, Antalya dışında Fethiye ve Ortaca bölgelerinde de ürün bulunduğunu belirtti. Yılmaz, "Şu anda hem yaylada hem sahilde domates var. Biber üretimi de başladı. Fethiye ve Ortaca'da da havaların iyi gitmesi nedeniyle üretim sürüyor. Marketlere ürün sağlayan tedarikçi firmalar Antalya yerine Fethiye veya Ortaca'dan da ürün alabiliyor. Herkes uygun fiyatlı ürünü tercih ediyor. Bu nedenle bölgelerdeki fiyatlar birbirine yaklaşıyor. Antalya halinde de genel olarak fiyatlarda düşüş yaşanıyor" diye konuştu.

'SELİN ETKİSİ 1 AY SONRA GÖRÜLEBİLİR'

Sel felaketlerinin sebze fiyatlarına etkisinin henüz tam olarak ortaya çıkmadığına dikkati çeken Yılmaz, özellikle biber üretiminde önümüzdeki haftalarda sıkıntı yaşanabileceğini söyledi. Yılmaz, "Kumluca, biber üretiminin yoğun olduğu bölgelerden biri. Yağmurun ve aşırı nemin bitkiye verdiği zarar hemen ortaya çıkmayabilir. Şu anda toplanacak bibere zarar vermese bile 1 ay sonra toplanacak, henüz küçük olan ürünleri etkileyebilir. Bu nedenle selin etkisini 1 ay sonra ürün azlığı şeklinde hissedebiliriz. Şu anda fiyatlar düşüyor ama ilerleyen dönemde üretimdeki kayıpların etkisi görülebilir" dedi.

'1 HAFTADA YÜZDE 10-20 DÜŞÜŞ VAR'

Son 1 haftada sebze fiyatlarındaki gerilemenin belirginleştiğini anlatan Yılmaz, "Geçen haftadan bu yana bütün biber çeşitlerinde kilogram başına en az 10-15 liralık düşüş var. Domateste ise yaklaşık 20 liralık düşüş yaşandı. Genel olarak geçen haftaya kıyasla yüzde 10-20 arasında gerileme olduğunu söyleyebiliriz. Ancak ürünlerin çeşitlerine ve kalitelerine göre fiyat değişiklikleri yaşanıyor" diye konuştu.

İHRACATTA NAKLİYE SIKINTISI

İhracat pazarlarında yaşanan sorunların da fiyatları etkilediğini belirten Yılmaz, Ukrayna'ya yönelik sevkiyatlarda sıkıntılar bulunduğunu söyledi. Yılmaz, "Geçen yıl Ukrayna'ya ürün gönderiminde Karadeniz üzerinden gemi taşımacılığı tercih ediliyordu. Ancak savaş nedeniyle deniz taşımacılığında ciddi sorunlar yaşanıyor. Nakliye fiyatlarının da çok yükseldiğini duyuyoruz. Daha önce 4-5 bin dolar olan bazı sevkiyatlar için şimdi 10 bin doların üzerinde rakamlar konuşuluyor. Bu durum ihracatçıların buradan ürün almasını kısıtlıyor" dedi.