Şempanzeler arasında moda akımı çıktı: Nedeni şaşırttı

ÇİMEN MODASI NASIL YAYILDI?

Utrecht Üniversitesi ve Durham Üniversitesi'nden araştırmacıların bulgularına göre akımı başlatan, Julie adlı bir dişi şempanze.

Julie 2010'lu yıllarda çimen yapraklarını kulaklarına yerleştirmeye başladı. Kısa sürede gruptaki diğer şempanzeler de aynı davranışı benimsedi. Julie'nin ölümünün ardından bile akım devam etti.

Daha dikkat çekici olan ise ikinci bir grubun da aynı akıma katılmasıydı. Julie'nin grubuyla hiçbir teması olmayan bu ikinci grupta, Juma adlı bir erkek şempanzenin etkisiyle bireyler çimen yapraklarını yalnızca kulaklarına değil, arkalarına da takmaya başladı.

Davranışın herhangi bir biyolojik açıklaması yok. Ne kaşıntı giderme ne de araç kullanma amacı taşıyor.

Utrecht Üniversitesi'nden araştırmacı Edwin van Leeuwen, asıl çarpıcı olanın davranışın nedeni değil, şempanzelerin birbirlerini bu denli kolaylıkla taklit etmesi olduğunu belirtti.

Araştırmacılar olayın kökenini araştırdığında ortaya ilginç bir ayrıntı çıktı. Her iki grubun bakıcıları aynı kişilerdi ve bu bakıcılar zaman zaman kulaklarını temizlerken çimen yaprağı ya da kibrit çöpü kullanıyordu. Üstelik bunu şempanzelerin gözü önünde yapıyorlardı. Şempanzeler büyük olasılıkla bakıcılarından gördüklerini taklit etti.

Araştırmacılar bu tür davranışların yalnızca esaret altındaki şempanzelerde gözlemlendiğine dikkat çekiyor. Doğada yiyecek arama, yırtıcılardan kaçınma gibi hayatta kalma baskıları ağır basıyor. Vahşi şempanzeler de birbirlerini taklit ediyor ancak yalnızca yiyecek bulma ya da araç kullanma gibi somut bir işlevi olan davranışlarda.

Esaret altında işlevsiz alışkanlıkların yayılmasını bilim insanları sosyal bağ kurma güdüsüyle açıklıyor. Bir bireyin davranışını kopyalamak, gruba ait olma sinyali veriyor olabilir. İnsanların jestleri, argo kullanımını ya da trendleri taklit etmesinin ardında da benzer bir dinamik var.

Bulgular, hayvan kültürü tartışmalarına yeni bir boyut ekledi. Uzun süre bazı bilim insanları, hiçbir pratik faydası olmayan davranışları kopyalamanın yalnızca insanlara özgü olduğunu savundu. Ancak bu gözlemler aksini gösteriyor. Durham Üniversitesi'nden araştırmacı Jake Brooker, şempanzelerin küçük ve anlamsız davranışları birbirlerinden kopyalama kapasitesine sahip olduğu sonucuna vardı.