Selin Şekerci Gümüş Tilki ye isyan etmişti

Son yıllarda kadın oyuncuların romantik türdeki film ve diziler için sıklıkla dile getirdiği "Erkek oyuncuların raf ömrü olmuyor da bizim neden oluyor?" isyanı, oldukça yüksek perdeden seslendirilmeye başlandı.

Oyuncu Selin Şekerci geçtiğimiz günlerde verdiği röportajda oyunculuk sektöründeki yaş ayrımcılığına isyan ederek bu konuda dert yanan meslektaşlarının arasına katıldı. 37 yaşındaki Şekerci, yapımcıların 35 yaş üstü erkek oyuncuların karşısına hep 23-24 yaşında kadın partnerler istediklerini, bu yüzden kendisinin yaşıtlarıyla bile rol alamayıp birçok iş kaybettiğini belirtti. Selin Şekerci’nin isyanıyla bir kez daha gündeme gelen yaş ayrımcılığı, yalnızca bireysel bir serzeniş değil; kökleri onlarca yıllık erkek egemen endüstriyel politikalara dayanan kronik bir sorunun dışavurumu oldu.

Henüz kariyerinin 20'nci yılında olan bir oyuncunun geleceği adına böylesine bir umutsuzluğa kapılması elbette bir hayli üzücü ve düşündürücü. Olgun erkeklerin genç kadın partnerlerle eşleştirilmesi durumu, 40'lı yaşlara yaklaşmış kadın oyuncular adına romantik türdeki film ve dizilerde kronik bir probleme dönüşmüş durumda.

Kadın oyuncuların 35 yaşından sonra iş kaybetmesi, yetenek eksikliğinden değil, tamamen ataerkil sinema endüstrisinin kadını yalnızca cinsel çekicilik ve gençlik parantezi içinde tutma ısrarından kaynaklanıyor. Bugün bile Hollywood'da ve küresel sinemada bu algıyı kırmak için büyük bir mücadele veriliyor olmasının kökleri, onlarca yıldır işlenen bu ezberci ve tek taraflı estetik politikalara dayanıyor.

Selin Şekerci'nin röportajını okurken zihne saplanan "Acaba bu durum günümüze mi özgü yoksa geçmiş yıllarda da benzer bir durum yaşanmış mıydı?" sorusu, sinema tarihinin tozlu sayfalarını aralamayı gerektiriyor.

Selin Şekerci, 'Çatı Katı Aşk'ta rol aldığında 31 yaşındaydı.

DOĞRUDAN BİR SONUCU OLUYOR

Hollywood'dan Yeşilçam'a uzanan bu dinamik, aslında erkek egemen endüstriyel yapının ve estetik algının en net aynası durumunda. Kadın oyuncuların 35 yaşından sonra romantik yapımlar için yaşlı görülmesi, sinemada kadın bedenine biçilen metalaştırıcı ve gençlik fetişisti rolün doğrudan bir sonucu oluyor. Sektör, yaşlanan erkek oyuncunun kırlaşan saçlarını, kırışıklıklarını ve olgunlaşmasını 'Karizma', 'Deneyim' ve 'Gümüş tilki' kisvesi altında bir çekim unsuruna dönüştürürken; kadın oyuncular için 30'lu yaşların sonunu neredeyse bir son kullanma tarihi gibi dayattı.

Entrapment

39 YAŞ FARKI HİÇ YADIRGANMAMIŞTI

Geçmiş yılların en ünlü romantik filmlerinin erkek ve kadın başrol oyuncularının yaş farklarına bakıldığında özellikle 1970'li yıllardan itibaren 'Gümüş tilki' kavramının ön plana çıktığı görülüyor. 'Gümüş Tilki'nin en çarpıcı örneği, 1999 yapımı 'Entrapment' filminde 69 yaşındaki Sean Connery'nin 30 yaşındaki Catherine Zeta-Jones ile başrol oynaması ve bu durumun hiç yadırganmamış olmasıydı.

Paris'te Son Tango

1970'li yıllarda 1950-1960'ların jönlerinin hâlâ başrolde oynaması, olgun erkek/genç kadın çekiciliğinin pazarlanması ve kamera arkasındaki erkek egemen bakış açısını gözler önüne serdi.

• Paris'te Son Tango: Marlon Brando (48) / Maria Schneider (19)... Fark: 29 yaş

• Esinti: William Holden (55) / Kay Lenz (20)... Fark: 35 yaş

Breezy

1970'li yıllarda Türk sinemasında 'Gümüş Tilki' kavramının en iyi temsilcisi şüphesiz Sadri Alışık idi. Örneğin 1970'te çekilen 'Ah Müjgan'da Sadri Alışık 44 yaşındayken aralarında 21 yaş farkı olan Esen Püsküllü 23 yaşındaydı. Keza, 1968 yapımı 'Benimle Evlenir misin?'de Sadri Alışık ile Sevda Ferdağ arasındaki yaş farkı 17 idi.

Ah Müjgan

İSTİSNALAR DA VARDI

'Aşk Hikâyesi' ve Grease' gibi yapımlara bakıldığında, kadın oyuncuların erkeklerden büyük olduğu ya da yaş dengesinin korunduğu filmlerin de gişede büyük başarılar yakaladığı görülüyor. Bu durum, aslında izleyicilerin yaş farkından bağımsız olarak iyi hikâyelere ve güçlü kimyalara odaklandığını ancak stüdyo yöneticilerinin ve yapımcıların genellikle erkin tahakkümünü korumak adına yaşlı erkek/genç kadın formülünü dayattığını açıkça ortaya koyuyor.

Love Story

1980 ve 1990'lı yıllarda da sektör kırlaşan saçları cazibeye dönüştürmeye devam ederken; Demi Moore, Sharon Stone ve Michelle Pfeiffer gibi dönemin ikonik isimleri bile 30'larının sonunda yaş sınırını aşmış muamelesi gördü.

• Indiana Jones: Kamçılı Adam: Harrison Ford (42) / Kate Capshaw (31)... Fark: 11 yaş

• Özel Bir Kadın: Richard Gere (41) / Julia Roberts (23)... Fark: 18 yaş

• Benden Bu Kadar: Jack Nicholson (60) / Helen Hunt (34)... Fark: 26 yaş

• 6 Gün 7 Gece: Harrison Ford (56) / Anne Heche (29)... Fark: 27 yaş

• Karda Tuzak: Sean Connery (69) / Catherine Zeta-Jones (30)... Fark: 39 yaş

As Good as It Gets

DÖRT YAPRAKLI YONCA İSTİSNASI

Yeşilçam'ın altın çağında izleyicilerin büyük beğenisini kazanan romantik ve melodramatik yapımlarında Türk sinemasının 'Dört Yapraklı Yonca'sı olan Türkan Şoray, Hülya Koçyiğit, Filiz Akın ve Fatma Girik'in yaşça kendilerinden küçük Kadir İnanır ve Tarık Akan ile başrolü paylaştıkları filmleri 'Gümüş Tilki' durumunun çoğunlukla tam tersi olduğu görülmektedir. Bunun temel nedenleri, bu kadın yıldızların gişe güçlerinin çok yüksek olması ve melodram janrının kadın merkezli hikâyelere yaslanmasıydı.

TÜRKAN ŞORAY

• Selvi Boylum Al Yazmalım: Türkan Şoray (31) / Kadir İnanır (27)... Kadın oyuncu 4 yaş daha büyük

• Sisli Hatıralar: Türkan Şoray (26) / Tarık Akan (21)... Kadın oyuncu 5 yaş daha büyük

Selvi Boylum Al Yazmalım

HÜLYA KOÇYİĞİT

• Evlidir Ne Yapsa Yeridir: Hülya Koçyiğit (30) / Kadir İnanır (29)... Kadın oyuncu 1 yaş daha büyük

• Beyoğlu Güzeli: Hülya Koçyiğit (24) / Tarık Akan (22)... Kadın oyuncu 2 yaş daha büyük

Beyoğlu Güzeli

FİLİZ AKIN

• Almanyalı Yarim: Filiz Akın (31) / Kadir İnanır (24)... Kadın oyuncu 7 yaş daha büyük

• Tatlı Dillim: Filiz Akın (28) / Tarık Akan (22)... Kadın oyuncu 6 yaş daha büyük

Tatlı Dillim

FATMA GİRİK

• Ezo Gelin: Fatma Girik (30) / Kadir İnanır (24)... Kadın oyuncu 6 yaş daha büyük

• Solan Bir Yaprak Gibi: Fatma Girik (28) / Tarık Akan (22)... Kadın oyuncu 6 yaş daha büyük

Ezo Gelin