Selimiye de bakanlığın restorasyon ısrarına mahkemeden ret

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Mimam Sinan'ın 'ustalık eserim' dediği Selimiye Camisi'nde restorasyon ısrarı sürerüyor. Tepkilerin ardından durdurulan restorasyona ilişkin bakanlığın yaptığı itiraz reddedildi. Kararda; eldeki somut katmanın varsayımlar üzerine yok edilmesinin restorasyon etiğine ve koruma kuramına aykırı olduğu belirtildi.

2023 Haziran'da Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu onayıyla ana kubbe kalem işleri uygulaması başlatıldı. Kalem işleri uygulaması 2024 yılında tamamlanırken, bu süreçte hat ve tezyinat uzmanlarından oluşan Selimiye Camii Tetkik ve Tahkik Heyeti tarafından mevcut projeye 2024 yılının Şubat ve Mayıs aylarında 2 kere itiraz edilerek, yeni kalem işi projesi önerisinde bulunuldu.

Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu heyetin önerilerini reddetti. Kurul, heyetin yaptığı 3'üncü itirazı dikkate alıp, tarihi camideki kalem işi uygulamalarını ‘hatalı’ olduğu gerekçesiyle iptal etti.

Bunun üzerine Selimiye Camisi’nin ana kubbesindeki kalem işleri için 29 Temmuz’da hazırlanan yeni proje uygulanmaya başlandı. Bu kapsamda son onaylanan proje ile kubbedeki mevcut 18'inci yüzyıla ait kalem işi katmanı kaldırılıp, yeni çalışma başlatıldı.

Tarihi camide, mevcut 18’inci yüzyıla ait kalem işlerinin hatalı olduğuna yönelik iddianın bilimsel verilerden yoksun olduğu gerekçesiyle TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi tarafından, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ilgili Edirne İdare Mahkemesi’ne yürütmeyi durdurma davası açıldı. Restorayon görüntüleri sosyal medyada da tepki çekti.

Açılan davada gerekçe olarak, hem Yüksek Kurul’un hem de Bölge Kurulu’nun bilimsel esaslara göre karar vermek zorunda olduğu, işlemlerin haksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürüldü. Bölge İdare Mahkemesi, geçen yıl 26 Eylül’de toplanarak davayı görüştü.

Duruşmada ara kararını açıklayan mahkeme; davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden savunma ve belgelerin cevaplarını göndermeleri için 30 gün süre vererek, yürütmeyi durdurma kararı aldı. Mahkeme konuyla ilgili nihai kararını kasım ayında açıklayarak, Selimiye Camisi'nin ana kubbe, yarım kubbeler ve harim bölümü için hazırlanan yeni kalem işi projesine ilişkin Koruma Kurulu kararlarının yürütmesinin durdurulmasına hükmetti.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Edirne İdare Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma kararının iptali için İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’ne başvurdu. İtirazı görüşen 4’üncü İdari Dava Dairesi, bakanlığın yaptığı itirazı reddetti. Mahkeme gerekçesinde, caminin ana kubbe ve harim kısmındaki mevcut kalem işi bezemelerin yaklaşık 200 yıllık bir geçmişe sahip, nitelikli birer tarihi belge olduğunu, 16'ncı yüzyıldaki özgün bezemelere dair ise somut bir çizim veya kanıt bulunmadığını belirtti.

Kararda, eldeki somut katmanın varsayımlar üzerine yok edilmesinin restorasyon etiğine ve koruma kuramına aykırı olduğunu belirtildi. Yapının 2011 yılında UNESCO listesine mevcut haliyle kaydedildiği hatırlatılan kararda, bilimsel dayanaktan yoksun bu müdahalenin eşsiz bir kültür varlığı üzerinde telafisi imkansız zararlar doğuracağı ifade edildi.

Tepki çeken restorasyona AKP'li isimden övgü: Selimiye'nin 100 yılını kurtaracak

TMMOB Mimarlar Odası Edirne İl Temsilcisi Atilla Ergin, mahkeme kararının odanın isteği doğrultusunda sonuçlandığını belirterek, "Selimiye’nin UNESCO Dünya Miras Listesi’nden atılma tehlikesi ortadan kalkmıştır. Daha önce yürütmeyi durdurma kararı verilmişti. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürütmeyi durdurma kararına verdiği itirazla beraber açılan dosyada olay sonlandırılmış oldu. Çok sevinçliyiz. Hepimize hayırlı olsun" dedi.

Selimiye Camisi’nde restorasyonda sona yaklaşıldığını da söyleyen Ergin şöyle konuştu: