Sayıştay raporu: TÜRASAŞ’ta pirinç malzemeler özel bir şirkete verilmiş!

Sayıştay, TÜRASAŞ Sakarya Bölge Müdürlüğü’nde ihtiyaç fazlası pirinç malzemelerin mevzuata aykırı biçimde özel bir şirkete satıldığını tespit etti. Raporda hem “ihalesiz satış” hem de şirket içi kapasite gerekçeleriyle yapılan dış ihalelerde ciddi çelişkiler olduğu vurgulandı.

Cumhuriyet'ten Mustafa Çakır'ın göre, Sayıştay’ın TÜRASAŞ Denetim Raporu’na göre, Sakarya Bölge Müdürlüğü tarafından “hareketsiz mal satışı” adı altında yıllardır kullanılmayan pirinç boruların Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ yerine özel bir şirkete satıldığı tespit edildi. Rapora göre sistem şöyle işledi: İlgili firma belirli zaman aralıklarında ihtiyacı olan malzemenin adını, “üçüncü bir şahsı tasnif numarasını”, miktarını belirterek Sakarya Bölge Müdürlüğü’ne talep yazısı yazıyor. Ardından bölge müdürlüğü, komisyon kurarak ilgili ürünün fiyatını belirliyor.

Fiyat internetten ürünün hurda fiyatı araştırılarak tespit ediliyor. Ardından firmadan ilgili ürünün toplam fiyatı tahsil edilerek ürün sevkiyatı gerçekleştiriliyor. Oysa mevzuata göre bu malzemelerin Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ’ye satılması gerekiyordu.

Sayıştay raporunda, şu eleştiriyi yaptı:

“Tüm kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaç fazlası ürünlerin listesini çıkarıp resmi dairelerin ihtiyaçlarını sorgulamalı, resmi dairelerin satın almadıklarını ise Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na satış sureti ile devretmelidir. Bu konuda idarelerin seçimlik herhangi bir hakkı bulunmamasına rağmen Sakarya Bölge Müdürlüğü elinde hareket görmeyen malzemeleri başka bir firmanın talebi ile satmıştır. Burada dikkat çekici başka bir husus ise; ilgili firmanın malzeme ihtiyaçlarını belirtirken ürünlerin idaredeki tasnif koduna kadar bilmesidir.”

Bu arada ürünler için verilen fiyatlar da dikkat çekti. Rapora göre, talep tarihi olan Ocak 2023’te yuvarlık pirinç çubuk için KDV hariç 470 bin 911 lira, Nisan 2023’te yuvarlak pirinç çubuk için KDV hariç 1 milyon 43 bin 955 lira, Haziran 2023’te yuvarlak pirinç çubuk, dört köşe pirinç çubuk, altı köşe pirinç çubuk, pirinç bant, delikli bronz çubuk için KDV hariç 1 milyon 74 bin 708 lira, talep tarihi olan Eylül 2024’te de pirinç boru için 1 milyon 357 bin 720 lira KDV hariç fiyat teklifi verildi. Satışlar gerçekleşti.

Sayıştay, ihtiyaç fazlası ürünlerin idare tarafından ihalesiz satılması işinde mevzuata aykırı davranan sorumluların, sorumluluk derecelerinin tespiti ve gereği için konunun tüm yönleriyle TÜRASAŞ Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca soruşturulmasını önerdi.

Sayıştay’ın bir başka tespitine göre, şirket bünyesinde yaptırılabilecek bazı işlerin “kapasite fazlalığı ve ivedilik” gerekçe gösterilerek üçüncü şahıslara ihale edildiği de belirlendi. Şirketin mali tabloları incelendiğinde “sipariş eksikliği” nedeniyle yüksek tutarlı zarar oluştuğuna işaret eden Sayıştay, aynı dönemde üçüncü şahıslara ihale edilen işlerin gerekçesi olarak “kapasite fazlalığı ve ivediliğin” gerekçe gösterilmesini birbiriyle çelişen durumlar olarak nitelendirdi. 2024 yılında malzeme eksikliği nedeniyle şirketin uğradığı zarar 112 milyon 744 bin 826,69 TL oldu. Sayıştay, bu durumun teşebbüsün ürün tedarikinde planlı ve zamanlı davranamadığını, ambarlarında yeterli stok bulundurmadığını, emniyet stokunun yeterli seviyede olmadığını gösterdiğine dikkat çekti.

Sayıştay, önceki yıllarda kullanılmak üzere satın alınan ve yüksek değeri olan fazla miktarda ilk madde malzemenin bazılarında hiçbir kullanımın olmadığı, bazılarında ise çok az miktarda kullanımın olduğunu, bunlardan kalanların yıllardır atıl bir şekilde depoda beklediğini de tespit etti.

Yapılan incelemede; 2019 yılı öncesinde tedarik edilen ve bugüne kadar hiç işlem görmeyen ilk madde ve malzeme stok tutarının; Eskişehir Bölge Müdürlüğü’nde 15 milyon 389 bin 591,92 TL, Sivas Bölge Müdürlüğü’nde 12 milyon 847 bin 35,82 TL ve Sakarya Bölge Müdürlüğü’nde ise 14 milyon 848 bin 478,08 TL olduğu belirlendi.