Savaşta bir ilk! ABD, Çin den yardım istedi

ABD-İsrail ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan ve üçüncü haftasına giren savaş Orta Doğu'da tansiyonu yükseltmeye devam ediyor. İran'daki askeri hedeflere yönelik yoğun hava saldırılarının ardından bölgesel gerilim hızla tırmanırken, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiği büyük ölçüde durdu. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği bu dar su yolu üzerindeki belirsizlik, enerji piyasalarında da ciddi dalgalanmalara yol açtı.

ABD Başkanı Donald Trump, yaşanan krizle ilgili Çin'e çağrıda bulundu. Trump, Çin'in enerji ihtiyacının büyük bölümünü bu su yolundan karşıladığını belirterek Pekin yönetiminin boğazın yeniden açılması için sorumluluk alması gerektiğini söyledi. Trump, "Bence Çin de yardımcı olmalı çünkü Çin petrolünün yüzde 90'ını boğazdan alıyor." ifadelerini kullandı.

Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, ABD ve İsrail'in İran'daki askeri hedeflere yönelik geniş çaplı saldırılar başlatmasının ardından derinleşti. İran'a ait askeri tesisler, füze üsleri ve enerji altyapısı hedef alınırken, Tahran yönetimi de bölgedeki ABD üsleri ve müttefik ülkelere yönelik füze ve drone saldırılarıyla karşılık verdi.

Çatışmaların büyümesiyle birlikte İran, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin tehlikeye girdiğini açıkladı. Bölgedeki tanker trafiği ciddi şekilde azaldı ve birçok uluslararası nakliye şirketi güvenlik gerekçesiyle gemilerini boğazdan geçirmemeye başladı. Sigorta maliyetlerinin yükselmesi ve askeri risklerin artması da petrol taşımacılığını zorlaştırdı.

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı'ndaki herhangi bir kesinti, küresel enerji arzı üzerinde doğrudan etkili oluyor. Özellikle Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan gibi Asya ülkeleri petrol ithalatlarının büyük bölümünü bu güzergâh üzerinden gerçekleştiriyor.

Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile planlanan görüşmeye de değinerek Pekin yönetiminin Hürmüz Boğazı konusundaki tutumunu önceden görmek istediğini söyledi.

ABD Başkanı, Çin'in bu konuda harekete geçmemesi halinde zirvenin ertelenebileceğini ima ederek "Bundan önce bilmek isteriz. Erteleyebiliriz." ifadelerini kullandı.

Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli hale getirilmesi için müttefik ülkelerden askeri ve diplomatik destek talep ediyor. Ancak bazı ülkeler bölgedeki askeri operasyonlara katılma konusunda temkinli davranıyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan krizin yalnızca Orta Doğu'yu değil, küresel enerji piyasalarını ve dünya ekonomisini doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip olduğunu belirtiyor.