Savaş uzarsa yeni tedarik krizi kapıya dayanabilir... Otomotivde yine çip alarmı

ORTADOĞU’da artan gerilim küresel petrol fiyatlarını hızla yükseltirken tüketicilerin elektrikli ve hibrit motorlu araçlara ilgisi arttı. Asya ülkelerinde elektrikli araç bayilerinde müşteri trafiği arttı. ABD ve Avrupa’dan gelen haberler de benzer bir eğilime işaret ediyor. Ancak otomotiv sektörü açısından asıl risk üretim tarafında büyüyor. Savaşın uzaması halinde elektrikli araçlara talep artarken, bu araçların üretiminde kritik öneme sahip parçalarda yaşanabilecek sıkıntılar fabrikaları zorlayabilir.

Viyana merkezli Supply Chain Intelligence Institute Austria’nın (ASCII) raporuna göre, İran-İsrail-ABD savaşı iki ayı aşarsa Avrupa otomotivinde çip ve batarya hücrelerinde ciddi bir tedarik sıkıntısı yaşanabilir. Bunun nedeni, yarı iletken üretiminde kritik rol oynayan helyum, neon ve argon gibi gazların büyük ölçüde Körfez ülkelerinden sağlanması. Özellikle dünya helyum üretiminin önemli kısmını karşılayan Katar, bu alanda belirleyici konumda. Bu gazlar çip üretiminde doğrudan kullanılan kritik girdiler. Helyum soğutma süreçlerinde, neon ve argon ise devrelerin işlenmesinde kullanılıyor.

ÜRETİMLER AKSAYABİLİR

Bu çerçevede Hürmüz Boğazı’nda artan risk, hem enerji fiyatlarını yükseltiyor hem de helyum gibi kritik gazların sevkiyatını tehdit ediyor. ASCII raporu, bu durumun zincirleme etkisinin doğrudan çip üreticilerine yansıyabileceğinin altını çiziyor. Rapora göre, savaşın uzaması Körfez’den gaz tedarikindeki kesintiler Singapur, Tayvan ve Güney Kore gibi çip üretim merkezlerinde üretimi aksatabilir, dolayısıyla Avrupa otomotiv fabrikaları parça bulmakta zorlanabilir.

PANİK YOK AMA RİSK MASADA

ASCII’ye göre tablo endişe verici olsa da henüz kriz boyutuna ulaşmış değil. Başlıca çip üretim merkezleri olan Çin, Tayvan, ABD, Almanya ve Japonya yalnızca Katar gazına bağlı değil. Sektör, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası Mariupol ve Odessa’daki neon üretiminin durmasıyla benzer bir sınavdan geçmişti. O dönemde şirketler alternatif tedarik kaynaklarına yönelmiş, rezervlerini kullanmış ve talebi dengeleyerek süreci yönetmişti. Sonuç olarak, son analizler yeni bir çip krizinin ortaya çıkması için en kritik senaryonun Hürmüz’de uzun süreli kesinti yaşanması olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum kısa vadede fiyat baskısı ve tedarik zorlukları gündeme gelebilir. Buna karşın alternatif tedarik kanalları ve mevcut rezervler, şimdilik piyasayı dengeleyen unsurlar olarak öne çıkıyor.

‘TALEP HEMEN DEĞİŞMEZ’

ARTAN yakıt fiyatları tüketiciyi elektrikli ve hibrit modellere yöneltmeye başlasa da, ABD’li otomotiv devi General Motors bu etkinin kısa vadede sınırlı kalacağını düşünüyor. Şirketin Finans Direktörü Paul Jacobson, tüketici davranışının anlık fiyat artışlarıyla değil, kalıcı maliyet baskısıyla değiştiğine dikkat çekti. Bank of America konferansında konuşan Jacobson, “İnsanların yakıt tasarruflu araçlara yönelmesi için petrol fiyatlarının genellikle 4 ila 6 ay boyunca yüksek seyretmesi gerekir” dedi. Bu değerlendirme, savaşın ilk haftalarında gözlenen talep artışının henüz kalıcı bir trende dönüşmediğine işaret ederken, asıl kırılmanın zamanla oluşabileceğini ortaya koyuyor.

ELEKTRİKLİ SATAN MARKALARA İLGİ

ÇİNLİ otomotiv devi BYD, artan petrol fiyatlarının etkisiyle talepte yeniden yükseliş gözlemliyor. Şirketin Filipinler’in başkenti Manila’daki bir bayisinin yalnızca iki haftada bir aylık satış kotasını doldurması, küresel basında sahadaki talep artışının en somut göstergelerinden biri olarak öne çıktı. Tayland Otomotiv Endüstrisi Birliği de küresel petrol fiyatlarının mevcut seviyelerde kalması veya daha da yükselmesi halinde elektrikli araçlara olan tüketici talebinde ciddi artış beklediklerini duyurdu.

BURSALI TİCARİLER ABD YOLCUSU

2024 yılında K0 kodlu orta boy hafif ticari araçların üretimine Bursa’da başlayan Tofaş, bu modelleri 2027’nin ikinci yarısı itibarıyla Ram markası ProMaster City adıyla ABD’ye ihraç etmeye hazırlanıyor. Geçmişte Doblo’yu Ram, Egea’yı ise Dodge markasıyla Amerika kıtasına gönderen şirket, böylece ABD’ye ihracatın kapısını yeniden açacak. Yaklaşık 40 bin doların altında bir fiyatla satılması beklenen Ram ProMaster City, boyutları itibarıyla ABD pazarındaki tek orta boy hafif ticari araç olarak konumlanacak.

230 BİN ADET YOLLAYACAK

Tofaş CEO’su Cengiz Eroldu konuyla ilgili yazılı açıklamasında, “Tofaş olarak bu pazara yeniden ihracat yapıyor olmaktan hem ülkemiz hem de şirketimiz adına büyük memnuniyet duyuyoruz. 2032 yılına kadar yaklaşık 1 milyon adetlik üretim planladığımız K0 projesinin, 2027 yılından itibaren 230 bin adedini Kuzey Amerika’ya ihraç edeceğiz” dedi.

1.6 litrelik dört silindirli turbo beslemeli motorla ABD yollarına çıkacak orta boy ticari araç, bu güç ünitesiyle 166 HP güç ve 221 lb-ft tork üretiyor, gücünü ise 8 ileri otomatik şanzıman aracılığıyla ön aksa aktarıyor. 4.7 metreküp taşıma hacmi ve 2.82 metre uzunluğundaki yükler için sunduğu geniş yükleme zemini sayesinde araca iki standart ABD paleti arka arkaya yerleştirilebiliyor.

Tofaş, Bursa’daki fabrikasında ürettiği K0 kodlu araçları, Fiat Scudo’nun yanı sıra Citroen Jumpy, Peugeot Expert ve Opel Vivaro markaları için üretiyor.

SKODA CEO’SU AÇIKLADI: ‘SUPERB’İ ADETA TÜRKİYE PAZARI İÇİN ÜRETİYORUZ’

2025 yılı finansal sonuçları değerlendiren Skoda CEO’su Klaus Zellmer, Superb sedan üretiminin yarısının Türkiye’ye gönderildiğini belirterek, “Bu araç adeta Türkiye için geliştirildi ve üretiliyor. Bunu gerçekten takdir ediyoruz. Ayrıca, küresel ölçekte SUV tipi araçlara, daha geniş anlamda crossover’lara doğru çok net bir yönelim var” ifadelerini kullandı. Hatırlanacak olursa 2025 yılında Türkiye’de toplam 10 bin 846 adet Superb sedan satılırken; Ocak-Şubat 2026’da satış adedi bin 32 adede ulaştı.

YÜCE AUTO VURGUSU

Zellmer, Skoda’nın son 15 yılda önemli ölçüde değiştiğini ve bunun müşteri profiline de yansıdığını da söyleyerek, “Özellikle elektrikli araç tarafında müşteri profili ciddi biçimde değişti. Modern Solid tasarım dili Elroq, Enyaq, Epiq ve Peaq modelleriyle tamamen görünür hale geldi. Bu ayırt edici ve farklı tasarım dili markayı daha ileriye taşıdı. Bu dönüşüm yalnızca ürünlerle sınırlı değil, tüm değer zincirine yayıldı. Mesela Türkiye özelinde Yüce Auto ve bayi ağı, müşteri ilgisi ve memnuniyeti açısından çok güçlü bir performans gösteriyor. Evet, müşterilerimiz hâlâ fiyat-fayda dengesine bakıyor, ama artık çok daha farklı markalardan bize geliyorlar” diye konuştu.

Skoda’nın dünya genelindeki teslimatları 2025’te yüzde 12.7 artışla 1 milyon 43 bin 900 adede ulaştı. Böylece marka, altı yıl sonra yeniden yıllık 1 milyon satış barajını aşmayı başardı. Şirket, 2025 yılında gelirlerini yüzde 8.3 artırarak 30.1 milyar Euro’ya yükseltti.

ELEKTRİKLİYE ‘GİRİŞ’ HAMLESİ

AUDI, elektrikli dönüşüm stratejisinde yeni bir adım daha attı. Markanın Yıllık Medya Konferansı’nda duyurduğu A2 e-tron, ürün gamında giriş seviyesinde konumlanarak özellikle şehir içi kullanıma odaklanıyor. Kompakt sınıftaki model; verimlilik, dijital teknolojiler ve bağlantı çözümleriyle günlük kullanım ihtiyaçlarını karşılamayı hedefliyor. Artan kompakt elektrikli araç talebine yanıt olarak geliştirilen A2 e-tron, boyutları ve verimlilik odağıyla öne çıkıyor. Modelin ismi ise 2000’li yılların başında hafif yapı ve düşük tüketim yaklaşımıyla dikkat çeken Audi A2’ye gönderme yapıyor.

Yeni model aynı zamanda üretim tarafında da stratejik bir rol üstleniyor. Almanya’nın Ingolstadt kentinde üretilecek A2 e-tron, markanın Avrupa’daki elektrikli dönüşüm planlarının önemli parçalarından biri olacak. Audi, bu yatırımla hem üretim altyapısını güçlendirmeyi hem de istihdamı korumayı amaçlıyor. Marka, 2024-2025 döneminde 20’den fazla yeni modeli pazara sunarken, 2026’da da ürün atağını sürdürmeyi planlıyor. Üst segmentte konumlanacak Q9 ile birlikte A2 e-tron, Audi’nin ürün gamını hem yukarıdan hem aşağıdan tamamlayan iki kritik modelden biri olacak.