Şarjda bile değildi, bir anda bomba gibi patladı: Telefonlardaki gizli tehlike! Kullanıcılar mı hatalı yoksa cihazlar mı sorunlu?

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Cep telefonlarında yaşanan batarya kaynaklı yangın ve patlama vakalarına bir yenisi daha eklendi. Daha önce farklı kentlerde benzer olaylar yaşanırken, bu kez Hakkari’nin Yüksekova ilçesinden gelen haber dikkat çekti. Evde bulunan ve şarjda olmadığı belirtilen iki cep telefonunun alev alması, batarya güvenliği konusunda soru işaretlerini yeniden gündeme taşıdı.
DHA’da yer alan habere göre, Yüksekova ilçesi Beşbulak Mahallesi’ndeki bir evde sabah saatlerinde yangın çıktı. İddiaya göre Engin Dara ve ailesi uyurken mutfaktan yoğun bir koku geldi. Eşiyle birlikte mutfağa yönelen Dara, bu sırada bir patlama sesi duydu. Mutfak kapısını açtığında minderin üzerinde bulunan iki cep telefonunun alev aldığını gördü.
Kısa sürede büyüyen alevler, minderin yanı sıra mutfağın diğer bölümlerine de sıçradı. Aile, çocuklarını uyandırarak evden dışarı çıktı.

‘TELEFONLAR ŞARJDA DEĞİLDİ’

Sevim Dara ise yangına neden olan telefonların şarjda olmadığını söyledi. Mutfağa gittiklerinde cep telefonlarının yandığını belirten Dara, alevlerin kısa sürede büyüdüğünü ve mutfağın tamamını dumanın sardığını ifade etti. Telefonların şarjda olmadığını vurgulayan Dara, “Nasıl patladığını biz de bilmiyoruz” dedi. Yangının çıkış nedeninin kesin olarak belirlenmesi için inceleme başlatıldı.
BENZER OLAYLAR DAHA ÖNCE DE YAŞANDI
Cep telefonlarının aniden alev alması veya bataryalarının büyük bir gürültüyle patlaması daha önce de farklı kentlerde meydana geldi. En yakın örneklerden biri Artvin’in Hopa ilçesinde yaşandı. Bir kafede masanın üzerinde duran üniversite öğrencisine ait cep telefonunun bataryası aniden patladı. Garsonun sipariş aldığı sırada meydana gelen olay, kafede kısa süreli paniğe neden oldu.
Benzer bir olay İstanbul Sultanbeyli’de de yaşandı. Caddede yürüyen bir vatandaş, arka cebindeki telefonun ısındığını fark etti. Kılıfı çıkarmaya çalıştığı sırada telefondan yoğun duman yükseldi ve cihaz bir anda patladı. Olayın dikkat çeken bir diğer ayrıntısı ise telefonun yalnızca üç ay önce satın alınmış olmasıydı.
İstanbul Sultangazi’deki bir cep telefonu teknik servisinde de benzer bir olay meydana gelmişti. Batarya değişimi için servise getirilen telefon, işlem sırasında alev alarak patladı.
Telefon bataryalarının yanı sıra şarj aletlerinde meydana gelen patlama ve yangın vakaları da kullanıcıların güvenlik konusundaki endişelerini artırıyor. Son yaşanan olay bir kez daha�“Telefonlar neden alev alıyor?”, “Şarjda olmayan bir cihazın bataryası neden patlayabilir?” ve “Bu tür olayların önüne geçmek için kullanıcıların nelere dikkat etmesi gerekiyor?” sorularını yeniden gündeme getirdi.
Akademisyen ve teknoloji yatırımcısı Ergi Şener, akıllı telefonların alev alması veya patlamasının birden fazla nedenden kaynaklanabileceğini belirterek, vakaların çoğunda bataryanın kritik bir rol oynadığını söyledi.
Şener, modern akıllı telefonlarda kullanılan lityum iyon bataryaların, şarj edilebilir olmalarını sağlayan pozitif ve negatif elektrotlardan oluştuğunu belirtti. Bataryanın iç bileşenlerinde meydana gelebilecek bir sorunun kimyasal yapıyı bozabileceğini ifade eden Şener, bunun da yangın veya patlamaya yol açabilecek tepkimeleri tetikleyebileceğini kaydetti.

EN YAYGIN NEDEN AŞIRI ISINMA
Telefonların alev almasına veya patlamasına yol açabilecek nedenlerin başında aşırı ısınmanın geldiğini belirten Şener, özellikle şarj sırasında ısınan bataryanın veya yoğun çalışan işlemcinin cihazın sıcaklığını kısa sürede yükseltebileceğini söyledi. Şener, bataryalarda ‘termal kaçış’ olarak adlandırılan zincirleme bir sürecin meydana gelebileceğine dikkat çekerek, bu durumda bataryanın giderek daha fazla ısı üretebildiğini ve sonucunda yangın veya patlama meydana gelebileceğini ifade etti.

İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Canan Akın da “Bataryanın aşırı ısınması ve darbe alması, patlama meydana geleceğinin habercisidir. Bir diğer önemli nokta da akım büyüklüğüdür. Akım çok büyük olduğunda lityum iyonları büyük sorunlar çıkarabilir” dedi ve ekledi:

“Artık tüm akıllı telefonlarda, tabletlerde, dizüstü bilgisayarlarda lityum pil kullanılıyor. Lityum-iyon piller, yanıcı elektrolitlere sahip olduğundan hasar gördüğünde veya yanlış şarj edildiğinde patlamalara ve yangınlara sebep olabileceği gibi, uygun şekilde tasarlanıp üretilmediğinde de güvenlik tehlikesi oluşturabiliyor. Lityum iyonları yüksek ve akımın fazla olduğu şarjda telefonun malzemesi üzerinde elektron üreterek lityum atomik kristalizasyona neden olur. Çok tehlikeli olan bu durum, pil kabuğunun kırılması ile patlama meydana getirir.”

FİZİKSEL HASAR DA RİSK OLUŞTURUYOR
Telefonların aşırı ısınmasının farklı nedenleri bulunduğunu belirten Şener, fiziksel hasarın da bunlardan biri olduğunu söyledi. Özellikle düşme veya cihazın aşırı derecede bükülmesi sonucu bataryanın iç yapısının zarar görebileceğini kaydetti. Telefonların uzun süre doğrudan güneş altında bırakılmasının da aşırı ısınmaya neden olabileceğini belirten Şener, kötü amaçlı yazılımların işlemciyi yoğun şekilde çalıştırmasının ve şarjla ilgili sorunların da cihaz içerisinde kısa devrelere yol açabileceğini aktardı.

BATARYALAR ZAMANLA YIPRANIYOR

Şener, kullanıcıların doğrudan kontrolü dışında gelişebilecek risklere de dikkat çekti. Bataryaların zaman içerisinde performansını kaybettiğini belirten Ergi şener, birkaç yıl kullanılan telefonlarda iç bileşenlerin zamanla zayıflayabileceğini ve bunun şişme ya da aşırı ısınma gibi sorunlara yol açabileceğini söyledi. Üretim aşamasında ortaya çıkabilecek hataların da benzer sorunları tetikleyebileceğini belirten uzman isim, bu nedenle telefonlarda meydana gelen olağan dışı ısınma, şişme veya performans değişikliklerinin dikkate alınması gerektiğine işaret etti.
'TELEFONLAR DÜZ BİR ALANDA ŞARJ EDİLMELİ'

“Cihazların şarj süreçlerini telefon ya da cihaz üreticilerinin yönergeleri ya da talimatları doğrultusunda planlamakta yarar var” diyen Ergi Şener, üreticiye göre değişiklik gösterse de genel bazı püf noktaları olduğunu belirtti:
-- Öne çıkan üreticilerden olan Apple’ın cihazlarına yönelik yönergelerinde, iPhone'ların sadece iyi havalandırılan ortamlarda ve masa gibi düz yüzeylerde şarj edilmesi gerektiği belirtiliyor. Apple, battaniye, yastık veya insan vücudu üzerinde şarj etmeyi kesinlikle önermiyor. Aslında bunu diğer markaların cihazları için de dikkate alabiliriz.
-- Cihazlar genel olarak şarj olurken ısı üretir. Bu ısı, sınırlı alanlar nedeniyle etkili bir şekilde dağılamadığında, yanıklara yol açabilir veya daha ciddi durumlarda yangın çıkarma riski taşır. Dolayısıyla, şarj edilen bir telefonu yastığınızın altına yerleştirmek, akıllı telefon kullanıcıları için en riskli uygulamalardan biri olarak kabul edilir. Kullanıcılar cihazlarını, güç adaptörünü veya kablosuz şarj cihazını bir güç kaynağına bağlıyken battaniyeye, yastığa veya vücutlarına temas ettirmemelidir.

YILDIRIMLI HAVALARDA TELEFONU ŞARJ ETMEYİN!

“Bazı evlerin tesisatında topraklama olmaması veya topraklamanın yanlış yapılmış olması binaya yakın bir yere yıldırım düşse dahi tehlikeye neden oluyor” diyen Ergi Şener, “Bu nedenle, yıldırımlı havalarda telefonu şarj etmemekte yarar var. Bununla birlikte evimizde ve ofisimizde, hem cihazlarımızı hem de anlık elektrik çarpmasına karşı kendimizi korumak için mutlaka sigorta kutusunda doğru tasarlanmış kısa devre akım koruması şalterinin olmasına özen göstermek gerekiyor” ifadelerini kullandı.
ELEKTRİK KESİNTİSİ SONRASINA DİKKAT!

Elektrik kesintisi sonrası tekrar enerji geldiğinde veya ani şebeke geriliminin düşük, yüksek ya da dalgalı geldiği diğer durumlara elektronik cihazların bozulması ve yangın çıkması söz konusu olabiliyor mu? Bu noktada nelere dikkat etmek gerekiyor?
Ergi Şener, “Elektrik dalgalanmaları özellikle de yüksek voltaj içerenler, elektronik cihazlar için risk oluşturabilir ve potansiyel olarak hasara veya aşırı durumlarda yangına neden olabilir. Bir kesintiden veya voltaj seviyelerindeki düzensizliklerden sonra gücün aniden geri gelmesi, elektronik aksamı olumsuz yönde etkileyebilir. Bu gibi durumlarda elektronik cihazları korumak için aşırı gerilim koruyucuları veya voltaj regülatörleri kullanılması tavsiye edilir” dedi.
Şener, şu önemli bilgilerin altını çizdi:
-- Bu cihazlar, gelen voltajın düzenlenmesine yardımcı olarak ani dalgalanmaların etkisini azaltabilir. Elektrik kesintileri veya dalgalanmalar sırasında hassas elektronik ekipmanların fişinin çekilmesi de hasarı önlemede etkilidir.

-- Ayrıca elektronik cihazların ve güç kaynaklarının kullanımına ilişkin üretici talimatlarına uymak da önemlidir. Bazı cihazların voltaj değişimlerine karşı belirli toleransları olabilir ve bu kurallara uymak hasar riskini azaltabilir. Sık güç dalgalanmaları veya güvenilmez güç kaynağı durumlarında, kesintisiz güç kaynağı (UPS) sistemlerine yatırım yapmak, geçici yedek güç sağlayarak ve bağlı cihazlara voltaj çıkışını stabilize ederek ek koruma sunabilir. Güç kaynağındaki ani değişikliklere karşı dikkatli ve hazırlıklı olmak, elektrik dalgalanmaları veya voltaj dalgalanmaları nedeniyle elektronik cihazların zarar görmesi riskini önemli ölçüde azaltabilir.