Sandıktan kriz çıktı! Trump dehşet verici haberler aldım dedi... İşte İsrail in önündeki 3 senaryo

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İsrail’de seçim sonuçları, siyasi belirsizliği beraberinde getirdi. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi 26 sandalye kazanırken sağcı ve ultra-Ortodoks partilerden oluşan blok 53 sandalyede kaldı. Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu ise 48 sandalye elde etti. Hiçbir tarafın hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamaması, yeni hükümetin nasıl şekilleneceği sorusunu gündeme taşıdı.

NETANYAHU BLOĞU ÖNDE AMA ÇOĞUNLUK YOK

İsrail’de açıklanan resmi olmayan sonuçlara göre Netanyahu’nun Likud Partisi 26 sandalye kazandı. Sağcı ve ultra-Ortodoks partilerin desteğiyle Netanyahu bloğunun toplam sandalye sayısı 53’e ulaştı.

Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yaşar Partisi ise 21 sandalyeyle parlamentonun ikinci büyük partisi olmaya hazırlanıyor. Netanyahu karşıtı muhalefet bloğu toplam 48 sandalye elde etti.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Arap Listesi ile Ra’am partisinin toplam sandalye sayısının 19’a ulaşması bekleniyor. Bu sonuç, Arap partilerini hükümet kurma görüşmelerinde kilit konuma taşıyor. Ancak hem Netanyahu’nun hem de muhalefetin blokundaki bazı partiler, seçim kampanyasında Arap partileriyle koalisyon kurmayacaklarını açıklamıştı.

TRUMP'TAN İLK YORUM

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail seçim sonuçlarını değerlendirdi. ABD merkezli Axios’a konuşan Trump, Netanyahu’nun siyasi durumuyla ilgili ilk haberlerin kendisini endişelendirdiğini belirtti.

Trump, “İlk başta dehşet verici haberler aldım” dedi. Oy sayımının ardından değerlendirmesinin değiştiğini belirten ABD Başkanı, “Ama şimdi oldukça iyi durumda” ifadelerini kullandı.

Netanyahu’ya verdiği desteğin seçim sonuçlarında etkili olduğunu savunan Trump, “Desteğimin Bibi için büyük bir fark yarattığını duydum” dedi.

Trump, Netanyahu liderliğinde bir birlik hükümeti kurulması için devreye girip girmeyeceği sorusuna ise “Bunu araştıracağım” yanıtını verdi.

"DÜNYA ÇOKTAN ANLADI"

İsrail gazetesi Maariv, Netanyahu blokunun 53 sandalyede kalmasını ve başbakanın yeniden iktidara gelme ihtimalini eleştirdi. Gazete, “Dünya çoktan anladı. İsrail halkı ülkenin uluslararası itibarındaki bozulmayı görmezden gelmeye devam ediyor” değerlendirmesinde bulundu.

Maariv, Netanyahu’nun yeniden başbakan olma ihtimalinin şaşkınlık yarattığını belirterek aşırı sağcı bakanlar Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich’in politikalarının İsrail’e zarar verdiğini savundu.

Gazetede, Netanyahu’nun Likud Partisi’nin 27 sandalye kazanmasının anlaşılması güç olduğu ifade edildi ve bu tablo “absürt” olarak nitelendirildi.

ARAP PARTİLERİNDEN NETANYAHU HÜKÜMETİNİ DÜŞÜRME MESAJI

Ortak Arap Listesi, seçim sonuçlarının ardından yaptığı açıklamada Netanyahu hükümetinin yeniden kurulmasını engellemek ve alternatif bir hükümetin önünü açmak için muhalefetle iş birliğine hazır olduğunu bildirdi.

Açıklamada, Arap toplumunun seçimlere yüksek katılım gösterdiği ve bu katılımın “faşistlere karşı geniş çaplı bir halk gösterisine” dönüştüğü belirtildi. Arap seçmenlerin kışkırtma ve tehdit girişimlerine ortak iradeyle karşılık verdiği savunuldu.

Liste, kendilerine destek veren seçmenlere teşekkür ederek bu sonucun Arap toplumunun birliğini, temel haklarını ve siyasi taleplerini savunma iradesini yansıttığını kaydetti. Açıklamada, “ırkçı akıntının tersine hareket eden” demokratik Yahudi güçlerinden aktivist ve seçmenlere de teşekkür edildi.

Ortak Arap Listesi, seçim sonuçları kesinleşmemiş olsa da mevcut verilerin Arap toplumunun yüksek katılımının Netanyahu ve destekçilerinin çoğunluğa ulaşamamasında etkili olduğunu gösterdiğini ileri sürdü.

Açıklamada, seçmenlerden alınan desteğin “Netanyahu hükümetinin yeniden kurulmasını engellemek için” kullanılacağı belirtildi. Alternatif hükümetin kurulabilmesi için muhalefetin Arap toplumunu ve temsilcilerini dışlamaması, toplumun hak ve taleplerine bağlı kalması gerektiği vurgulandı.

TEL AVİV’DE YAHUDİ-ARAP ORTAK HÜKÜMETİ GÖSTERİSİ

İsrail’in Tel Aviv kentinde yüzlerce kişi, Yahudi ve Arap partilerinin ortak hükümet kurması ve Netanyahu’nun istifa etmesi talebiyle gösteri düzenledi.

Mesila Parkı’nda toplanan göstericiler, sloganlar atarak ve pankartlar taşıyarak kent sokaklarında yürüdü. Göstericiler daha sonra oturma eylemi yaptı.

Eylemde “Arap, Yahudi, birlikte kazanacağız”, “Bir kan ile diğer kan arasında fark yok” ve “Barış, eşitlik, toplumsal adalet” yazılı pankartlar taşındı. Bazı pankartlarda ise “Herkes için özgürlük, nehirden denize” ve “Yahudi-Arap hükümetine evet” ifadeleri yer aldı.

İsrail polisi, göstericileri dağıtmak için müdahalede bulundu. Güvenlik güçlerinin bazı göstericileri ittiği ve yerde sürüklediği görüldü.

Filistin basınında yer alan haberlere göre, Kudüs’teki Paris Meydanı ile Hayfa’daki UNESCO Meydanı’nda da benzer gösteriler düzenlendi.

HERZOG’DAN YENİ SEÇİM UYARISI

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, siyasi partilere yeni bir seçimden kaçınma çağrısı yaptı. Herzog, koalisyon görüşmelerinde tarafların “açık fikirli” olması gerektiğini belirtti.

Resmi seçim sonuçlarını gelecek hafta Yüksek Mahkeme Yargıcı Noam Sohlberg’den almayı beklediğini açıklayan Herzog, yeni bir seçim turunun önlenmesi gerektiğini vurguladı.

Herzog’un önümüzdeki hafta siyasi partilerle istişarelere başlaması bekleniyor. Ancak hiçbir blok çoğunluğu sağlayamazsa İsrail’de yeni seçimler en erken nisan ayında yapılabilir.

İSRAİL’İN ÖNÜNDEKİ 3 SENARYO

Seçim sonuçlarının ardından İsrail’de hükümetin nasıl kurulacağına ilişkin üç temel senaryo öne çıkıyor.

1. Muhalefet, Arap partilerinin desteğiyle hükümet kurabilir

İlk senaryoya göre Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu, Arap partilerinin desteğiyle azınlık hükümeti kurmayı deneyebilir. Bu formülde Arap partileri hükümete doğrudan katılmadan kritik oylamalarda muhalefeti destekleyebilir.

Ancak muhalefetteki bazı partilerin seçim kampanyasında Arap partileriyle koalisyon kurmayacaklarını açıklaması, bu seçeneğin önündeki en önemli engellerden biri olarak görülüyor.

2. Netanyahu ve muhalefet arasında birlik hükümeti kurulabilir

İkinci senaryoda, farklı siyasi görüşlere sahip partilerin geniş tabanlı bir birlik hükümeti kurması gündeme gelebilir.

Böyle bir hükümette Likud’un yanı sıra aşırı sağcı Ben-Gvir ve Smotrich’in partileri ile ultra-Ortodoks partiler de yer alabilir. Ancak muhalefetin, Netanyahu’nun mevcut ortaklarından bazılarını hükümet dışında bırakmasını istemesi beklenebilir.

Netanyahu karşıtı bloğun seçim öncesinde verdiği sözler de bu seçeneği zorlaştırabilir.

3. İsrail yeniden sandığa gidebilir

Üçüncü senaryo ise siyasi partilerin hükümet kurma konusunda anlaşamaması halinde yeni seçimlere gidilmesi.

İsrail, 2019 yılında da hiçbir siyasi bloğun çoğunluğa ulaşamaması nedeniyle uzun bir seçim sürecine girmişti. Mart 2021’e kadar birden fazla seçim yapılan ülkede, sonunda Naftali Bennett ve Yair Lapid’in öncülük ettiği koalisyon Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmıştı. Kasım 2022 seçimleri ise Netanyahu’nun yeniden başbakan olmasını sağlamıştı.

Mevcut siyasi kutuplaşma, benzer bir belirsizlik döneminin yeniden yaşanabileceğine işaret ediyor.

YENİ BAŞBAKANIN BELİRLENMESİ AYLAR SÜREBİLİR

İsrail’de hükümetin geleceği, Arap partilerinin muhalefete destek verip vermeyeceğine, merkez sağ partilerin Netanyahu’yla uzlaşıp uzlaşmayacağına ve seçim öncesi taahhütlerin korunup korunmayacağına bağlı olacak.

Tarafların çoğunluk sağlayamaması halinde yeni başbakanın belirlenmesi haftalar, hatta aylar sürebilir. Bu süreçte siyasi liderlerin daha önce gündeme gelmeyen koalisyon formüllerini değerlendirmesi bekleniyor.