Sahalarda çipli kameralı meşin yuvarlak dönemi başlıyor Son Haberler

Türkiye Futbol Federasyonu, Trendyol Süper Lig’in 2026-2027 sezonunda hakem kararlarının hızını ve hassasiyetini artırmak amacıyla yeni teknolojileri devreye almaya hazırlanıyor. Federasyonun gündemindeki düzenlemeler arasında topun içine yerleştirilen hareket sensörüyle çalışan bağlantılı top teknolojisi ve VAR sistemini destekleyecek ilave kamera altyapısı bulunuyor.

TFF Başkan Vekili, İcra Kurulu Üyesi, A Millî Takım ve Süper Lig’den Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Mecnun Otyakmaz, TRT Spor’a yaptığı açıklamada 2026 FIFA Dünya Kupası’nda kullanılan yeniliklerin Türkiye’de de uygulanmasını istediklerini söyledi. Otyakmaz, Süper Lig’de gerçekleştirilecek çalışmaların diğer federasyonlara örnek olmasını amaçladıklarını belirtti.

DÜNYA KUPASI’NDAKİ YENİLİKLER SÜPER LİG’E TAŞINACAK

Mecnun Otyakmaz, TFF’nin teknolojik yeniliklere ilişkin çalışmaları hakkında, “Bu sene Dünya Kupası’nda olan tüm yenilikleri biz de Süper Lig’de, diğer federasyonlara da örnek olması açısından gerçekleştirmek istiyoruz. Bütün yenilikleri kullanmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.

Federasyonun planları arasında bağlantılı top teknolojisinin yanı sıra oyuncuların ve topun saha içerisindeki konumunu takip eden kamera sistemlerinin geliştirilmesi yer alıyor. FIFA tarafından kullanılan sistemlerde top sensörlerinden, yüksek çözünürlüklü takip kameralarından ve bilgisayar destekli görüntüleme teknolojilerinden alınan veriler birlikte değerlendiriliyor.

ÇİPLİ TOP İKİNCİ YARIDA KULLANILACAK

Süper Lig’de kullanılması planlanan çipli top uygulamasına ilişkin takvimi paylaşan Otyakmaz, sistemin kurulmasının ocak ayını bulacağını açıkladı. Otyakmaz, teknolojinin 2026-2027 sezonunun ikinci yarısına denk gelen ocak veya şubat aylarında devreye alınmasının planlandığını söyledi.

Mecnun Otyakmaz, “Bunlardan bir tanesi de çipli top uygulaması. İnşallah ocak-şubat ayında, ligin ikinci yarısıyla bu uygulama gerçekleşecek. Önümüzdeki yıl da çok daha kapsamlı bir şekilde uygulanacak. Sistemin kurulması ocak ayını bulacak” dedi.

UYGULAMANIN KAPSAMI GENİŞLETİLECEK

Çipli top sisteminin ilk aşamada Süper Lig’in ikinci yarısında kullanılmaya başlanması, sonraki sezonda ise daha kapsamlı hâle getirilmesi planlanıyor. Altyapının kurulması, stadyumların sisteme uyumlu hâle getirilmesi, kameraların yerleştirilmesi ve VAR merkezine yapılacak teknik entegrasyon çalışmalarının uygulama öncesinde tamamlanması gerekiyor.

Bağlantılı top teknolojisi tek başına otomatik karar veren bir sistem olarak çalışmıyor. Topun içindeki sensörden alınan bilgiler, kamera ve oyuncu takip sistemlerinin ürettiği görüntülerle birleştirilerek VAR görevlilerine ve maçın hakemlerine yardımcı veri sağlıyor. FIFA da bağlantılı top sisteminin hakemlerin yerini almadığını, karar süreçlerini destekleyen teknolojik bir araç olduğunu belirtiyor.

FIFA’DAN FİNANSAL DESTEK İSTENECEK

Çipli top, ilave kameralar, veri alıcıları, yazılım altyapısı ve VAR entegrasyonunun TFF’ye yüksek bir maliyet oluşturması bekleniyor. Federasyon yönetiminin mali yükün tamamının kendi bütçesinden karşılanmaması amacıyla FIFA’dan finansal destek talep etmeye hazırlandığı belirtildi.

FIFA’dan olumlu yanıt alınamaması hâlinde de uygulama kararından vazgeçilmeyeceği ve gerekli kaynağın TFF tarafından oluşturulacağı aktarıldı. Federasyonun sistemin kurulmasına ilişkin maliyetin karşılanması için farklı finansman seçenekleri üzerinde çalışacağı ifade edildi.

YAYINCI KURULUŞLA GÖRÜŞME YAPILACAK

Çipli top sisteminin maliyetine yayıncı kuruluşun da katkı sağlaması için görüşmeler yürütülmesi planlanıyor. Teknolojinin yalnızca hakem kararlarında değil, televizyon yayınlarında kullanılan görüntü ve üç boyutlu animasyonlarda da fayda sağlaması nedeniyle yayıncı kuruluştan destek talep edileceği belirtildi.

Sistemden alınan veriler, tartışmalı pozisyonların seyircilere üç boyutlu grafiklerle gösterilmesine imkân tanıyor. Ofsayt pozisyonunda oyuncuların konumu, topa temas anı ve oluşturulan sanal çizgiler yayın ekranına aktarılabiliyor.

STADYUMLARA DÖRT İLAVE KAMERA YERLEŞTİRİLECEK

Planlanan altyapı çalışmaları kapsamında Süper Lig karşılaşmalarının oynandığı her stadyuma dört ilave kamera yerleştirilmesi gündemde bulunuyor. Kameralardan alınan görüntülerin top sensörü ve mevcut VAR sistemiyle birlikte kullanılması, pozisyonların daha fazla açıdan incelenmesini sağlayacak.

İlave kameralarla özellikle oyuncuların birbirini kapattığı, mevcut yayın açılarının pozisyonu net biçimde göstermediği veya ofsayt çizgisinin belirlenmesini zorlaştırdığı anlarda daha fazla görüntü sağlanması amaçlanıyor. Kamera sayısının artırılmasıyla VAR incelemelerindeki görüntü hassasiyetinin yükseltilmesi hedefleniyor.

ÇİPLİ TOP SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR?

Bağlantılı top teknolojisinde futbol topunun merkezine ataletsel ölçüm birimi olarak adlandırılan bir hareket sensörü yerleştiriliyor. Sensör, topun hızlanmasını ve üç boyutlu hareketlerini saniyede yaklaşık 500 kez ölçerek verileri gerçek zamanlı şekilde VAR sistemine iletiyor.

Topun ne zaman hareket ettiği ve bir futbolcunun topa hangi anda temas ettiği sensör verileri üzerinden belirlenebiliyor. Sistemden gelen bilgiler, stadyumdaki takip kameralarının oyuncuların saha içindeki konumuna ilişkin ürettiği verilerle eşleştiriliyor.

FIFA’nın yarı otomatik ofsayt teknolojisinin güncel sürümünde stadyum içerisine yerleştirilen özel kameralar, topu ve futbolcuların konumlarını saniyede 50 kez takip ediyor. Sistem, oyuncuların ofsayt kararına konu olabilecek uzuvlarını algılayarak üç boyutlu bir saha modeli oluşturuyor.

OFSAYTTA TOPA TEMAS ANI BELİRLENEBİLECEK

Çipli top teknolojisinin en önemli kullanım alanlarından biri, ofsayt pozisyonlarında pasın verildiği anın kesinleştirilmesi olacak. Mevcut VAR uygulamasında görevli hakemler, yayın görüntülerini ileri ve geri hareket ettirerek topa temas edilen doğru kareyi belirlemeye çalışıyor.

Topun içindeki sensörün saniyede yaklaşık 500 ölçüm yapması sayesinde temas anı çok daha küçük zaman aralıklarıyla tespit edilebiliyor. Kamera sistemiyle birlikte kullanılan veri, hücum oyuncusunun pas anındaki konumunun belirlenmesine ve ofsayt çizgisinin doğru zamana göre oluşturulmasına yardımcı oluyor.

VAR İNCELEMELERİ HIZLANABİLECEK

Bağlantılı top sistemi, özellikle birbirine çok yakın oyuncuların yer aldığı milimetrik ofsayt pozisyonlarında görüntülerin tek tek ileri ve geri sarılması ihtiyacını azaltabiliyor. Sensörün topa temas anını otomatik olarak işaretlemesi, VAR görevlilerinin doğru görüntü karesine daha hızlı ulaşmasını sağlıyor.

Yarı otomatik ofsayt teknolojisi, oyuncu konumlarını takip eden kameralarla birleştirildiğinde sanal ofsayt çizgisinin hazırlanma süresini de kısaltabiliyor. Nihai karar yine maçın hakemleri tarafından verilirken teknoloji, incelemeye konu olan pozisyon için gerekli verileri sağlıyor.

TOPA SON TEMAS EDEN OYUNCU BELİRLENEBİLECEK

Sensör verileri, topa yapılan küçük temasların tespitinde de kullanılabiliyor. Topun savunma oyuncusundan mı yoksa hücum oyuncusundan mı geldiğinin önem taşıdığı ofsayt pozisyonlarında hareket verileri, temasın gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesine yardımcı oluyor.

Teknoloji, görüntülerde fark edilmesi zor olan yön değişikliklerini ve topun hızındaki ani farklılıkları VAR ekibine aktarabiliyor. Görüntü ve sensör verilerinin birlikte değerlendirilmesiyle pozisyonda topa son dokunan oyuncunun belirlenmesi amaçlanıyor.

ELLE OYNAMA POZİSYONLARINDA VERİ SAĞLAYABİLİYOR

Çipli top sistemi, topun bir futbolcunun eline veya koluna temas ettiği anın tespit edilmesine de destek verebiliyor. Sensör, temas sırasında topun hareketinde meydana gelen değişikliği ölçerken kamera görüntüleri temasın vücudun hangi bölgesinde gerçekleştiğini gösteriyor.

Elle oynama kararları yalnızca temasın meydana gelip gelmediğine göre verilmiyor. Oyuncunun kolunun konumu, hareketinin doğal olup olmadığı ve futbol oyun kurallarındaki diğer ölçütler hakem tarafından değerlendirilmeye devam ediyor.

ÜÇ BOYUTLU GÖRÜNTÜLER YAYINA AKTARILABİLECEK

Kamera ve sensör verileri kullanılarak hazırlanan üç boyutlu animasyonlar, ofsayt kararlarının televizyon ekranlarında daha anlaşılır şekilde gösterilmesini sağlayabiliyor. Pozisyona karışan oyuncuların konumu ve sanal ofsayt çizgisi farklı açılardan izleyicilere sunulabiliyor.

Teknolojinin kullanılmasıyla pas anında yanlış görüntü karesinin seçildiği yönündeki tartışmaların azaltılması amaçlanıyor. Üç boyutlu görseller, stadyumdaki ekranlara ve yayıncı kuruluşun televizyon görüntülerine aktarılabiliyor.

KURULUM VE İŞLETME MALİYETİ YÜKSEK

Çipli top teknolojisinin kullanılabilmesi için yalnızca sensör bulunan maç toplarının temin edilmesi yeterli olmuyor. Kamera altyapısı, saha çevresindeki veri alıcıları, yazılım sistemi, VAR entegrasyonu, yedek toplar ve teknik personel de kurulumun parçaları arasında yer alıyor.

Karşılaşmalarda kullanılan bütün topların sistemle uyumlu olması ve sensör verilerinin kesintisiz şekilde VAR merkezine aktarılması gerekiyor. Stadyumlarda yapılacak teknik düzenlemeler ile sistemin sezon boyunca işletilmesi de toplam maliyeti artırıyor.

STADYUMLAR ARASINDA STANDART SAĞLANMASI GEREKİYOR

Süper Lig stadyumlarındaki kamera açıları, aydınlatma koşulları, internet bağlantısı ve veri aktarım altyapısındaki farklılıklar sistemin performansını etkileyebiliyor. Teknolojinin bütün maçlarda aynı hassasiyetle çalışması için stadyumların belirlenen teknik standartlara uygun hâle getirilmesi gerekiyor.

FIFA, bağlantılı top ve yarı otomatik ofsayt sistemlerinde kullanılan bileşenleri özel test ve sertifikasyon süreçlerinden geçiriyor. Kamera yerleşimi, veri doğruluğu, yazılımın çalışma hızı ve donanımın güvenilirliği uygulama öncesinde kontrol ediliyor.

TEKNOLOJİK ARIZALAR İÇİN YEDEK PLAN HAZIRLANACAK

Topun içindeki sensörde, veri alıcılarında, yazılımda veya kamera sisteminde arıza yaşanması ihtimali teknolojinin uygulama sürecindeki riskler arasında bulunuyor. Veri akışının kesilmesi durumunda VAR görevlilerinin mevcut kamera görüntülerini ve geleneksel inceleme yöntemlerini kullanması gerekebiliyor.

Karşılaşmalar arasında farklı uygulamaların ortaya çıkmaması için yedek topların, alternatif veri sistemlerinin ve teknik müdahale ekiplerinin hazır tutulması gerekiyor. Hakemlerin ve VAR görevlilerinin sistemin çalışmadığı durumlarda uygulanacak prosedürler konusunda eğitim alması da hazırlık sürecinin parçaları arasında yer alıyor.