Sağlık okuryazarlığını artırmaya baş koydu

SAĞLIK sadece toplumsal bir konu değil, aynı zamanda ciddi bir ekonomi meselesi de. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2025 verileri bu durumu net bir şekilde ortaya koyuyor. Türkiye’de geçen yıl sağlığa 1.3 trilyon TL harcanmış. Bu, 2024’e göre yaklaşık yüzde 38’lik artış demek. Birçok ülkede de sağlık giderleri oldukça yüksek. Bu yüzden kamu, bu harcamalarda tasarrufa gitmek için birçok başka tedbirin yanı sıra toplumda davranış değişikliğini de gündemine almış durumda. 

10 KİŞİDEN 7’Sİ YETERLİ DEĞİL

 Davranış değişikliği kolay değil, uzun soluklu programlar gerekiyor. Bu noktada yıllardır çalışmalarını takip ettiğim Sabri Ülker Vakfı dikkat çekiyor. Sağlık okuryazarlığını artırmak, özellikle de beslenme konusunda bilime dayalı bilgileri toplumda yaymak, okullarda gerek öğretmenler gerekse öğrencilerde sağlıklı beslenmeyle ilgili farkındalık yaratmak üzere yıllardır sürdürdüğü projeleri var. Ayrıca yayınlarla da bu projeleri besliyorlar. Yeni dönemde Ülker ailesinin genç kuşak temsilcilerinden Yahya Ülker, vakfın yönetim kurulu başkanı olarak sorumluluk aldı. Yahya Ülker ile yeni gelişmeleri konuştuk.

Ülker, Sağlık Bakanlığı’nın güncel verilerine atıfta bulunarak başladı sözlerine; “Her 10 kişiden 7’sinin sağlık okuryazarlığı yeterli düzeyde değil. Bu da yaklaşık 35 milyon yetişkinin sağlıkla ilgili doğru bilgiye erişim ve bunu kullanma konusunda zorluk yaşadığını gösteriyor. Biz de tam bu noktada devreye giriyoruz. Doğru, bilimsel ve anlaşılır bilgiyi toplumla buluşturmayı önceliklendiriyoruz” dedi.

Yıllardır takip ettiğim için, vakfın her projenin içine mutlaka bilimsel araştırma, bilimi iyi okuma meselesini kattığını biliyorum. Yahya Ülker de mevcut verilerle yetinmeyip kendi araştırmalarını yaptıklarını söyledi. Örneğin tıp fakültesi öğrencileriyle bu gruptaki sağlık okuryazarlığını ölçmek için bir çalışma yapmışlar. Sonuçları gerçekten ilginç. Ülker,  şöyle anlattı bu çalışmayı: “Öğrencilerin yaklaşık yüzde 35’inin gıda okuryazarlığı düzeyinin düşük olduğunu gördük. Hacettepe Üniversitesi ile yürüttüğümüz başka bir araştırmada ise sağlık bilimleri öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı düzeyinin yaklaşık yüzde 48 seviyesinde olduğunu tespit ettik. Bu veriler bize, aslında geleceğin sağlık profesyonelleri arasında bile bu konuda gelişime ihtiyaç olduğunu açıkça gösteriyor. Özetle bizim için en önemli etki göstergesi, toplumda doğru bilginin yaygınlaşması ve bireylerin daha bilinçli kararlar almaya başlaması. Bunun zamanla hem bireylerin yaşam kalitesini artıracağına hem de sağlık harcamalarının daha sürdürülebilir hale gelmesine katkı sağlayacağına inanıyoruz.”

BİLİM DÜNYASI DA HEYECANLI 

Sabri Ülker Vakfı’nın Yemekte Denge Eğitim Projesi okullarda yıllardır önemli etkiler yarattı. Ayrıca “Bilim Bunu Konuşuyor” platformunda sağlık profesyonellerinin eğitiminden beslenme ve gıda okuryazarlığıyla ilgili uluslararası katılımlı organizasyonlara kadar etkisi yüksek pek çok çalışma hayata geçirildi. İşin bir de uluslararası tarafı olduğuna dikkat çekti Yahya Ülker. “Avrupa Gıda Bilgi Konseyi (EUFIC) ile bilimsel bilginin doğru, anlaşılır ve güvenilir şekilde topluma ulaşmasını önceliklendiren bir çalışma yürütüyoruz. Düzenli olarak gerçekleştirdiğimiz Uluslararası Beslenme, Sağlık Okuryazarlığı ve Eğitim Konferansları’yla farklı ülkelerden bilim insanlarını ve uzmanları bir araya getiriyoruz” diyen Ülker bir de ödül programına dikkat çekti.

10 yıl önce “Sabri Ülker Bilim Ödülü” adıyla başlayan ve o dönemde daha çok beslenme, metabolizma ve toplum sağlığı alanlarında genç Türk bilim insanlarını teşvik etmeyi hedefleyen programın geçirdiği dönüşümü şöyle anlattı Ülker: “Programı bu yıl uluslararası boyuta taşıdık ve adını da Sabri Ülker Geleceğin Bilim Lideri Ödülü olarak güncelledik. Farklı ülkelerin araştırmacılarıyla bilimsel işbirliği kurulmasını, böylece zengin, güçlü ve küresel bir mükemmellik ağı oluşturulmasını hedefledik. 2025 Ödülü için Türkiye’nin yanı sıra İngiltere, Hindistan, İspanya, Şili ve Gana gibi ülkelerden başvurular geldi.”