Sadece birkaç tanesini doğaya saldılar şimdi durdurulamıyor: Kontrolden çıktı Sözcü Gazetesi

ABD’de yarım asır önce biyolojik temizlik amacıyla ülkeye getirilen Asya sazanı türleri, meydana gelen seller sonucu nehir sistemlerine karışarak ülkenin en büyük ekolojik krizlerinden birine yol açtı.

ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi, USGS ve ilgili kurumların verilerine dayandırılan bilgilere göre, 1960 ve 1970'li yıllarda göletlerdeki yosun, su otu, salyangoz ve parazitlerle mücadele amacıyla Asya'dan ot sazanı, gümüş sazan, siyah sazan ve benekli sazan olmak üzere dört farklı balık türü ithal edildi.

1970'lerde bölgede yaşanan şiddetli seller sonucu üretme çiftlikleri ve su arıtma tesislerindeki göletlerin taşmasıyla söz konusu balık türleri doğrudan Mississippi Nehir Havzası'na ulaştı. Doğal su sistemlerine karışan sazanlar, on yıl içerisinde Mississippi, Missouri ve Illinois nehirlerine yayılarak bölgede kalıcı popülasyonlar oluşturdu.

Yapılan saha incelemelerinde, türlerin su havzalarındaki dağılımının farklılık gösterdiği tespit edildi. O sazanı en geniş yayılımı göstererek Superior Gölü dışındaki tüm Büyük Göller'de tespit edildi. Minnesota'da ilk kez 1977 yılında görüldü.

Gümüş ve benekli sazan çoğunlukla Mississippi Havzası'nda varlığını sürdürmekle birlikte kuzeye doğru yayılmaya devam ediyor. Minnesota'da gümüş sazan 1996'da, benekli sazan ise 2008'de kayıtlara geçti. Siyah sazan eyalet sularında henüz resmi olarak tespit edilmedi.

İstilacı sazanlar, sudaki planktonları yüksek miktarda tüketerek kürek balığı ve ticari balık yavruları başta olmak üzere yerli türlerin besin kaynaklarını azaltıyor. Bununla birlikte benekli sazanların tekne motoru gürültüsüyle sudan birkaç metre yukarı sıçrama davranışı, nehirdeki deniz taşıtları ve insanlar açısından fiziksel risk oluşturuyor.

Federal ve eyalet düzeyindeki kurumlar, balıkların yeni su alanlarına geçişini önlemek amacıyla Mississippi Havzası'ndaki izleme faaliyetlerine devam ediyor. Minnesota'da 2000'li yılların başından bu yana avlama, etiketleme ve çevresel DNA (eDNA) analizlerini içeren özel kontrol programı uygulanırken, konuya ilişkin ulusal eylem planı son olarak 2024 yılında güncellendi.

Benzer bir biyolojik yayılım Kaliforniya kıyılarında da yaşanıyor. 1900'lerin başında demiryolu hatlarında toprak erozyonunu önlemek amacıyla Güney Afrika'dan getirilen "Buz Otu" (Carpobrotus edulis) adlı bitki, günümüzde eyalet kıyılarındaki yerel florayı baskılayarak kumul hareketlerini kısıtlıyor. PlantRight verilerine göre, her bir çalı yılda yaklaşık 1 metre büyüyerek 50 metrelik bir alana yayılabiliyor.