Rusya da savaş karşıtı Yabloko ya seçim yasağı

Rusya'nın Ukrayna'daki savaşa karşı çıkan tek kayıtlı siyasi partisi Yabloko, Moskova'daki bir mahkeme kararıyla gelecek ay yapılacak parlamento seçimlerine katılamayacak. Karar, Kremlin yanlısı Rodina partisinin açtığı dava sonucunda alındı.

YABLOKO'YA DESTEK İÇİN YÜZLERCE KİŞİ TOPLANDI

10 Ağustos'ta çoğunluğu gençlerden oluşan yüzlerce kişi, Yabloko'ya destek vermek için duruşmanın görüldüğü Moskova adliyesinin önünde toplandı. Kalabalık, şarkılar söyleyip bayraklar sallarken kararın açıklanmasının ardından bazı göstericiler Rusça "Utanç! Utanç!" sloganları attı.

Adliye önünde sekiz saat süren duruşma boyunca "Rusya" ve Rusçada "elma" anlamına gelen "Yabloko" sloganları atıldı. Bazı destekçiler ise partiye gönderme yapmak amacıyla yanlarında elma taşıdı.

RODİNA'DAN İKİ AYRI SUÇLAMA

Kremlin yanlısı Rodina partisinin açtığı davada Yabloko, internet sitesinde "uluslararası LGBT hareketi" lehine içerik yayımlayarak Rusya tarafından aşırılık yanlısı ilan edilen bir yapıyı desteklemekle suçlandı.

Rusya Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında "uluslararası LGBT hareketi"ni aşırılık yanlısı ilan etmişti.

Rodina ayrıca, Yabloko'nun üst düzey bir yöneticisinin bir röportaj sırasında Sovyet dönemine ait "Güneş Hep Parlasın" adlı şarkının sözlerinden alıntı yapmasını da telif hakkı ihlali olarak değerlendirdi.

Duruşmada Rusya'nın mali izleme kurumu da Yabloko'nun Almanya ve ABD dahil yabancı ülkelerden üçüncü taraflar aracılığıyla finansal destek aldığını öne sürdü.

ADAY LİSTESİ ÖNCE ONAYLANMIŞTI

Kremlin'in kontrolündeki Merkezi Seçim Komisyonu, temmuz sonunda Yabloko'nun aday listesini onaylamıştı. Ancak partinin bazı üyelerinin adaylığı daha önce engellenmişti.

Bu isimler arasında iki genel başkan yardımcısı da bulunuyordu. Genel Başkan Yardımcısı Maksim Kruglov ise Buça, Mariupol ve diğer Ukrayna kentlerindeki sivil kayıplara ilişkin sosyal medya paylaşımları nedeniyle haziran ayında yedi yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Yabloko, geçen hafta da seçim kampanyası fonu için bağış çağrısı başlatmasının ardından siber saldırıya uğradığını duyurmuştu.

"BARIŞ VE ÖZGÜRLÜK İÇİN" KAMPANYASI

Parti, seçim kampanyasını "Barış ve özgürlük için! Korkusuz bir yaşam için!" sloganıyla yürütüyordu.

Yabloko, "ateşkes, diplomasi ve barış" çağrısı yaparken, "korkudan ve siyasi baskıdan arınmış bir Rusya" hedefini savunuyordu.

RUSYA'DA MUHALEFETE YÖNELİK BASKI ARTTI

Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin başlamasından bu yana Kremlin'e karşı kalan muhalefet unsurlarının büyük ölçüde tasfiye edildiği belirtiliyor.

Savaş döneminde çıkarılan sansür yasaları, muhalif gösterilerin kamuya açık biçimde yapılmasını büyük ölçüde engellerken, protestolar ağır para cezaları ve uzun hapis cezalarıyla sonuçlanabiliyor.

Bu nedenle Yabloko davasının duruşması, savaşa karşı çıkan Rusların kamuoyu önünde bir araya gelmesi açısından nadir fırsatlardan biri oldu.

Adliye önündeki kaldırıma tebeşirle "Yabloko için. Özgürlük için" yazıldı.

2003'TEN BERİ DUMA'DA SANDALYE KAZANAMADI

Yabloko, 2003'ten bu yana Rusya Devlet Duması'nda sandalye kazanamadı. Buna rağmen parti, o tarihten bu yana yapılan tüm seçimlere katıldı.

Bir dönem cumhurbaşkanı adayı olan Grigori Yavlinski'nin liderliğini yaptığı parti, sonraki yıllarda çeşitli siyasi ayrışmalar yaşadı. Yabloko, 2007'de muhalif siyasetçi Aleksey Navalni'yi partiden ihraç etti ve Navalni'nin 2024'teki ölümünden önce hapse atılmasının ardından da kendisine yönelik eleştirilerini sürdürdü.

Bununla birlikte Yabloko; Rusya'nın Çeçenistan'daki savaşına, 2014'te Kırım'ın ilhakına ve Ukrayna'nın işgaline karşı çıkarak ülkenin en tutarlı savaş karşıtı siyasi hareketlerinden biri oldu.

KREMLİN'İN HESABI DEĞİŞMİŞ OLABİLİR

İktidardaki Birleşik Rusya partisinin kamuoyu desteğinin yüksek enflasyon, internet kesintileri ve insansız hava aracı saldırıları gibi nedenlerle yüzde 33'e gerilediği belirtilirken, Yabloko'ya yönelik desteğin ise arttığı ifade ediliyor.

Merkezi Seçim Komisyonu'nun başlangıçta Yabloko'nun seçime katılmasına izin verme eğiliminde olduğu öne sürülüyordu. Bu durumda partinin 2021 seçimlerinde aldığı yüzde 1,34'lük oy oranı, Rusya'da savaş karşıtı tutumun geniş bir toplumsal desteğe sahip olmadığını göstermek için kullanılabilirdi.

Ancak seçimlere katılımın engellenmesiyle birlikte hükümetin hesaplarını değiştirmiş olabileceği değerlendiriliyor. Zira Ukrayna'daki savaşa yönelik toplumsal hoşnutsuzluğun arttığına ilişkin işaretler bulunuyor.

MUHALEFETİN SANDIKTA TEMSİL EDİLMEMESİ KREMLİN'İN İŞİNE YARAYABİLİR

Oy pusulasında muhalefeti açık biçimde temsil eden bir siyasi gücün bulunmaması, seçime katılımın düşmesine yol açabilir. Özellikle iktidar partisine karşı olan seçmenlerin sandığa gitmemesi, Kremlin açısından avantaj sağlayabilir.

Seçime katılmasına izin verilen diğer 10 partinin tamamının Ukrayna'daki savaşı desteklediği veya savaşı açıkça eleştirmediği belirtiliyor.

Birleşik Rusya'nın desteğinde düşüş görülse de Kremlin'in seçimlerde istediği sonucu elde etmesini sağlayabilecek önemli kaynaklara hâlâ sahip olduğu değerlendiriliyor.

Bağımsız seçim gözlemcilerinin ise seçim sürecini izleme ve olası usulsüzlüklere itiraz etme kapasitelerinin büyük ölçüde sınırlandırıldığı ifade ediliyor.