Risk her geçen gün büyüyor: Dağların tepesinde göller oluşmaya başladı Sözcü Gazetesi

Yeni araştırma, yüksek kesimlerdeki göllerin yalnızca sayısının değil, yüzey alanlarının da hızla arttığını gösterdi. Uzmanların üzerinde durduğu asıl konu ise göllerde biriken suyun aşağıdaki vadiler için oluşturduğu risk. Doğal setlerden birinin çökmesi halinde yaşanacak ani taşkının yerleşim yerleri, yollar, köprüler ve diğer altyapı üzerinde ciddi hasara yol açabileceği belirtiliyor.

Uydu görüntüleri üzerinden yapılan incelemelerde bölgede başlangıçta 74 buzul gölü bulunurken, zaman içinde 57 yeni göl daha ortaya çıktı ve sayı 131'e ulaştı. Yeni oluşan göllerden bazılarının kısa sürede genişlediği de belirlendi.

Değişim yalnızca göl sayısıyla sınırlı değil. Yaklaşık 30 yıllık uydu kayıtlarının karşılaştırılması, incelenen 24 büyük gölün toplam yüzey alanının 0,97 kilometrekareden 1,62 kilometrekareye çıktığını gösterdi. Bu da yaklaşık yüzde 67'lik büyüme anlamına geliyor.

Bazı noktalardaki değişim çok daha dikkat çekici. Vasundhara Gölü'nün yüzey alanı yüzde 261, Balbala Gölü'nün alanı ise yüzde 119 büyüdü. Araştırmacılar hızlı genişleyen 27 gölün daha yakından takip edilmesi gerektiğini belirledi.

Buzullar geri çekildikçe geride kalan çukurlar eriyen buz ve kar sularıyla doluyor. Bu göllerin önünde ise çoğu zaman kaya, kum ve gevşek tortulardan meydana gelen doğal setler bulunuyor. Suyun miktarı arttıkça bu setlerin durumu da önem kazanıyor.

En büyük tehlike, gölü tutan doğal setlerden birinin çökmesiyle ortaya çıkıyor. Böyle bir durumda gölde biriken su aniden serbest kalıp yüksek hızla vadiye doğru ilerleyebilir. Dar ve eğimli vadiler, suyun hızını ve yıkıcı gücünü daha da artırabilir.

Üstelik aşağıya inen yalnızca su olmuyor. Güçlü akıntı kaya, çamur, toprak ve ağaç parçalarını da önüne katabiliyor. Taşkının güzergahındaki evler zarar görebilir, yollar ve köprüler kullanılamaz hale gelebilir, elektrik ve iletişim hatları kesilebilir. Hidroelektrik tesisleri ve diğer altyapılar da risk altında kalabilir.

Bu tehlikenin ağır sonuçları kısa süre önce Nepal'de de görülmüştü. Himalayalar'daki buzul felaketinin ardından meydana gelen taşkınlarda en az 1.399 kişi hayatını kaybetmiş, yaklaşık 5.200 kişi ise kaybolmuştu.

Himalaya-Karakoram bölgesinde geçmişte 388'den fazla buzul gölü taşkını kayıtlara geçti. Araştırmacılar bu nedenle yeni oluşan ve hızla genişleyen göllerin düzenli olarak izlenmesini, riskli vadilerde ise erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesini öneriyor.