Resmi alımın 10 katı: Çin, neden gizli altın alımı yapıyor? Sözcü Gazetesi

Çin’in altın rezervlerini artırmaya yönelik gizli alımları, küresel piyasalarda altın fiyatlarını tarihi zirvelere taşıyan ana etkenlerden biri olarak görülüyor. Resmi  verilere göre düşük seviyede açıklanan altın alımları, analistlere göre gerçeği yansıtmıyor.

ÇİN’İN RESMİ RAKAMLARI GERÇEĞİ YANSITMIYOR

Çin Merkez Bankası’nın aylar boyunca yalnızca birkaç tonluk altın alımı bildirmesi, piyasada ciddi şüphe yarattı. Analistler, açıklanan rakamların gerçeğin çok altında olduğunu, gerçek alımların 250 tona kadar çıkmış olabileceğini belirtiyor.

Çin Merkez Bankası’nın bu yıl kamuoyuna açıkladığı altın alımları öyle düşük seviyelerde kaldı ki — ağustosta 1,9 ton, temmuzda 1,9 ton ve haziranda 2,2 ton — piyasada neredeyse hiç kimse bu resmi rakamlara inanmıyor.

REKOR FİYATLARI BESLEYEN GİZLİ TALEP

Küresel rezervlerde altının payı yıllar içinde artarken, raporlanmayan alımların çoğunun Çin kaynaklı olduğu değerlendiriliyor. Bu durum, altın fiyatlarını tetikleyen büyük bir talep dalgası yaratıyor.

ABD DOLARINDAN UZAKLAŞMA STRATEJİSİ

Société Générale analistleri, Pekin’in yoğun altın alımlarının “dolarizasyonu azaltma” stratejisinin parçası olduğuna dikkat çekiyor. Resmi makamlardan detay almak zor olsa da, altının Pekin için siyasi ve ekonomik açıdan kritik bir araç haline geldiği vurgulanıyor.

ANALİSTLER: “GERÇEK MİKTARI BİLMEK İMKANSIZ”

Çin’in altın alımları konusunda şeffaf olmaması, piyasaların yön tayin etmesini zorlaştırıyor. Uzmanlar, ithalat verileri, rafineri sevkiyatları ve rezerv hareketleri üzerinden tahmin yürütse de, gerçek miktarın bilinemez olduğunun altını çiziyor.

PEKİN’İN HEDEFİ: DAHA BÜYÜK REZERV

Çin’in Sovyet Varlık Fonu, Merkez Bankası ve askeri kurumlar üzerinden yaptığı alımların toplamının resmî duyuruların çok üzerinde olduğu değerlendiriliyor. Bu alımların, ülkenin uzun vadeli altın rezerv hedeflerinin hâlâ gerisinde olduğu ifade ediliyor.

KÜRESEL ALTIN PİYASASI BELİRSİZ

Çin’in hem altın üreticisi hem de dünyanın en büyük tüketicisi konumunda olması, tabloyu daha da karmaşık hale getiriyor. Uzmanlar, Pekin’in gerçek rezerv seviyesine ilişkin net bir veri olmamasının, altın piyasasında belirsizliği artırdığını söylüyor.

Merkez bankaları, piyasada önden koşma etkisi yaratmamak veya siyasi nedenlerle altın işlemlerini bildirmemeyi tercih edebiliyor. Bazı ülkeler, çoğu zaman dolara karşı bir güvence olarak görülen altını açıkça almanın Trump yönetimiyle ilişkileri bozabileceğinden endişe ediyor.

İsviçreli rafineri MKS Pamp analisti Nicky Shiels, “ABD yönetiminin misillemesinden çekinildiği için sadece gerekli olduğu kadar, en düşük düzeyde bilgi paylaşmak mantıklı,” dedi. “Altın tamamen ABD’ye karşı bir sigorta olarak görülüyor. Çoğu gelişmekte olan ülkede merkez bankalarının alımları tam olarak açıklamaması işlerine geliyor.”

Satıcılar da niyetlerini duyurmanın fiyatları kendi aleyhlerine çevirebileceğini düşünerek açıklama yapmaktan kaçınabiliyor. Eski İngiltere Maliye Bakanı Gordon Brown’ın, 1999’da İngiltere Merkez Bankası’nın altın rezervlerinin yarısını satacağını duyurması fiyatları daha da düşürmüş, satışın ons başına ortalama getirisi yalnızca 275 dolar olmuştu — bugünkü fiyatın yaklaşık onda biri.

Société Générale analisti Michael Haigh, bu şeffaflık eksikliğinin altın piyasasını, üretimi OPEC tarafından düzenlenen petrol gibi emtialara kıyasla “benzersiz ve zor” hale getirdiğini söyledi. “Altının farklı yanı, merkez bankalarına giren çıkan tonajın fiyat üzerinde çok büyük etkisi olması. Bu konuda netlik olmayınca piyasada belirsizlik artıyor.”

Dünyanın en büyük altın üreticisi ve tüketicisi olan Çin ise aynı zamanda en az şeffaf ülkelerden biri. Bu nedenle analistler, ithalat verileri, tahminler ve piyasadan gelen duyumlarla tabloyu kendileri oluşturmaya çalışıyor.

Bu yıl Çin’in resmi altın alım programı — Çin Merkez Bankası’na bağlı Döviz Devlet İdaresi (SAFE) tarafından yürütülen — toplamda yalnızca 25 ton altın satın aldı. Rezerv altınlar genellikle Şanghay veya Pekin’de tutuluyor.

BU RAKAMLAR NASIL HESAPLANIYOR?

Eski bir SAFE yetkilisine göre kurumun bir ve beş yıllık alım hedefleri bulunuyor ancak mevcut rezervler hedeflerin oldukça altında. Üstelik alımlar sadece SAFE tarafından değil, onun aracılığıyla çalışan kurumlar, Çin’in egemen servet fonu CIC ve ordu tarafından da yapılıyor. Bu kuruluşların düzenli ve zamanına uygun şekilde veri açıklama zorunluluğu yok.

Pekin’in resmi altın alımlarını tahmin etmenin bir yolu, İngiltere’nin Çin’e yaptığı altın ihracatına bakmak. Çünkü merkez bankalarının tercih ettiği büyük külçe altınlar çoğunlukla Londra üzerinden işlem görüyor. Bu yöntemle Société Générale, SAFE’in bu yıl yaklaşık 250 ton altın ithal edeceğini öngörüyor.

Bir diğer yöntem ise Çin’in net ithalatı, yerli altın üretimi, bankaların elindeki altın miktarındaki değişim ve halkın perakende alımlarını karşılaştırarak ortaya çıkan “açığı” hesaplamak. Pekin merkezli Plenum Research bu yöntemle 2023’te 1.351 ton, 2022’de ise 1.382 tonluk bir açığın resmi alımlara işaret ettiğini hesaplıyor — bu rakamlar Çin’in o yıllarda açıkladığının altı katından fazla.

Durumu daha da karmaşık hale getiren unsur ise Çin’in dünyanın en büyük altın madencisi olması. Küresel üretimin yüzde 10’unu gerçekleştiren ülke, rezervleri için altını doğrudan iç piyasadan satın alma seçeneğine de sahip.

Çin altın rezervlerini artırırken, gelişmekte olan ülkeleri de altınlarını Çin’de depolamaya teşvik ediyor. Kamboçya’nın, renminbi ile ödenmiş yeni aldığı altınları Shenzhen’deki Şanghay Altın Borsası kasasında saklamaya karar verdiği belirtiliyor. Çin Merkez Bankası ve SAFE konuyla ilgili sorulara yanıt vermedi.

Birçok altın analisti, Çin Merkez Bankası’nın gerçek alım miktarını tahmin etmeye bile yanaşmıyor. BullionVault Araştırma Direktörü Adrian Ash, “Bu nihayetinde bilinemez,” diyerek, “Ortada görünen her yöntem… Çin’in altın piyasasının sırlarla dolu yapısının yalnızca küçük bir parçasını çözebiliyor,” ifadelerini kullandı.