Quebec Kanada dan bağımsızlığını ilan edecek mi?

Parti lideri Paul St-Pierre Plamondon'un eyaletin yeni başbakanı olmasıyla birlikte; göçmenlik kotaları, monarşinin kaldırılması ve ufukta beliren olası bir bağımsızlık referandumu gibi konular üzerinden Kanada Başbakanı Mark Carney'i ve federal hükümeti zorlu bir sınav bekliyor.

Kanada basınına yansıyan sonuçlara göre, pazartesi günü yapılan eyalet seçimlerinde Parti Québécois azınlık hükümeti kuracak çoğunluğa ulaştı.

2014 yılından bu yana ilk kez iktidar yüzü gören partinin bu başarısı, büyük ölçüde sekiz yıldır görevde olan Coalition Avenir Québec (CAQ) hükümetine karşı seçmende oluşan yorgunluğun bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

CAQ’nun eski lideri François Legault’nun ardından partiyi toparlamak amacıyla göreve gelen eski Başbakan Christine Fréchette, yerel saatle 22:00 sularında Trois-Rivières'deki kendi seçim yarışında yenilgiyi kabul ederek yetki devri sürecinde yeni Başbakan Plamondon ile işbirliği yapacağını açıkladı.

Plamondon'un ajandasındaki en dikkat çekici maddelerden biri, Québec'in bağımsızlığı için yeni bir referandum düzenleme vaadi. Eyalette daha önce 1980 ve 1995 yıllarında da benzer oylamalar yapılmıştı.

Mevcut anketler bağımsızlığa desteğin şu an için yüzde 30 civarında olduğunu gösterse de yeni başbakan bu adımı atmakta kararlı.

Ancak Plamondon, bu referandumun ABD Başkanı Donald Trump'ın görev süresi dolduktan sonra, muhtemelen 2029 veya 2030 yıllarında yapılacağını belirtiyor.

Alberta eyaletinde de bu ayın sonlarında benzer bir ayrılık oylamasının gündemde olması, Başbakan Mark Carney'in ülkenin farklı bölgelerinde eşzamanlı birlik krizleriyle mücadele etmek zorunda kalabileceğine işaret ediyor.

Yeni eyalet yönetiminin Ottawa ile doğrudan karşı karşıya gelmesi beklenen bir diğer konu ise monarşinin konumu. Plamondon, seçim kampanyası boyunca Québec'te monarşiyi ortadan kaldırma ve Kral III. Charles'ı temsil eden vali yardımcılığı makamına ayrılan bütçeyi keserek bu fonları evsizlikle mücadele gibi sosyal hizmetlere aktarma sözü verdi.

2022 yılında Kral'a bağlılık yeminini etmeyi reddeden milletvekilleri arasında yer alan Plamondon, vali yardımcısının yeni yasalara kraliyet onayı verme yetkisi göz önüne alındığında, bu hamlesinin Kanada anayasası kapsamında ciddi hukuki engellere takılacağını biliyor. Buna rağmen yeni başbakan, federal hükümetle hukuki bir savaşa tamamen hazır olduğunu vurguluyor.

Egemenlik tartışmalarının yanı sıra Plamondon, federal hükümetin belirlediği göçmenlik kotalarına da şiddetle karşı çıkıyor ve eyalet çıkarlarının ihlal edildiği her durumda Ottawa ile savaşmaktan çekinmeyeceğinin altını çiziyor.

Kanada Başbakanı Mark Carney ise pazartesi gecesi Plamondon'u zaferinden dolayı tebrik ederek tansiyonu düşüren bir mesaj verdi. Carney, ABD'nin ağustos ayında Kanada'ya uyguladığı ve Québec'e yaklaşık 2 milyar Kanada doları darbe vurması beklenen yeni gümrük tarifelerinin yarattığı kriz ortamında, eyalet yönetimiyle birlikte çalışmanın önemine dikkat çekti.

Sosyal medya üzerinden bir açıklama yapan Başbakan Carney, daha güçlü bir Québec'in Kanada'nın misyonunun temeli olduğunu belirterek, tarifelerden etkilenen işletmeleri desteklemek, evsizliği sona erdirmek ve daha fazla konut inşa etmek için Plamondon ile çalışmayı dört gözle beklediğini dile getirdi.