Prof. Çetiner: Konut balonu patladı patlayacak

Ekonomist Prof. Dr. B. Gültekin Çetiner, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Türkiye’deki konut piyasasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Çin’de reel konut fiyatlarında yaşanan düşüşü gösteren bir grafiği paylaşan Çetiner, benzer bir gelişmenin Türkiye’de de yaşanacağını savundu.

Bankaların konut kredilerine yönelik uygulamalarını eleştiren Çetiner, yüksek faiz oranlarıyla borçlandırılan vatandaşların konut talebini canlı tutmasının mümkün olmadığını belirtti. Çetiner, 8 milyon lira değerindeki bir konutun fiyatının 17 milyon liraya çıkarılmasıyla insanların sürekli alım yapmaya devam edeceği düşüncesinin gerçekçi olmadığını öne sürdü.

“ÇİN’DE PATLAYAN KONUT BALONU BİZDE DE PATLAYACAK”

Çetiner, paylaşımında Türkiye’deki konut fiyatlarının mevcut seviyelerde sürdürülemeyeceğini ifade ederek, “Çin’de patlayan konut balonu bizde de patlayacak. Lamı cimi yok” sözlerini kullandı.

Konut fiyatlarındaki artışın kredi imkanları ve piyasa koşulları üzerinden desteklendiğini belirten Çetiner, yüksek faizli kredilerle yapılan satışların kalıcı talep oluşturmayacağını savundu. Bankaların kredi politikalarına değinen Çetiner, “Bankaların havadan şak diye yarattığı kredilerle borçlanıp 8 milyonluk konutun fiyatını 17 milyona şişirenlerin tek varsayımı enflasyonun sürekli artması” ifadelerini kullandı.

SATIN ALMA GÜCÜNDEKİ KAYBA DİKKAT ÇEKTİ

Çetiner, konut fiyatlarının yalnızca enflasyona bağlı olarak sürekli yükselmeyeceğini belirterek vatandaşların satın alma gücündeki azalmaya işaret etti. Gelirlerdeki kaybın fiyat artışlarından daha hızlı gerçekleştiğini savunan Çetiner, konut talebinin bu nedenle sınırsız biçimde devam edemeyeceğini ifade etti.

Açıklamasında, “Ama unuttukları bir şey var. İnsanların satın alma gücündeki kayıp artan enflasyon oranından daha fazla. İnsanlar konutları ne satın alabilir ne de kiralayabilir düzeye geldiğinde patlamaması sürpriz olur” sözlerine yer veren Çetiner, hem satılık hem de kiralık konut piyasasında erişilebilirlik sorununun büyüdüğünü ileri sürdü.

ÇİN’DE REEL KONUT FİYATLARI GERİLEDİ

Çetiner’in paylaşımında yer verdiği grafikte, Çin’deki reel konut fiyatlarının 2005 ile 2025 yılları arasındaki seyri gösterildi. Uluslararası Ödemeler Bankası verilerinin ABD Merkez Bankası’nın FRED veri tabanı üzerinden aktarıldığı grafikte, 2010 yılı 100 kabul edilerek reel konut fiyat endeksindeki değişim ortaya konuldu.

Grafiğe göre Çin’de reel konut fiyat endeksi 2005 yılında 90 seviyesinin altında bulunurken, sonraki yıllarda dalgalı bir yükseliş izledi. Endeks, 2010 yılında 100 seviyesine ulaştıktan sonra bir süre geriledi ve 2015 döneminde yaklaşık 93 seviyesine indi.

2016 sonrasında yeniden yükselişe geçen reel konut fiyatları, 2021 dolaylarında 110 seviyesinin üzerine çıktı. Zirve seviyelerin ardından başlayan düşüş 2022 sonrasında hızlanırken, endeks 2025 döneminde yaklaşık 86 seviyesine kadar geriledi.

GRAFİK: ÇİN’DE REEL KONUT FİYATLARININ SEYRİ

Grafik kaynağı: Uluslararası Ödemeler Bankası verileri, FRED.

“TÜRKİYE’DE DE OLMASI GEREKEN ŞEY”

Çetiner, daha önce yaptığı ve son paylaşımında yeniden alıntıladığı açıklamada, Çin’de konut fiyatlarında yaşanan gerilemenin Türkiye açısından da örnek oluşturduğunu belirtti. Çin’de emlak fiyatlarının son 20 yılın en düşük seviyelerine gerilediğini ifade eden Çetiner, “Türkiye’de de olması gereken şey” değerlendirmesinde bulundu.

Çetiner’in açıklamaları, konut fiyatları, kredi maliyetleri, kiralar ve vatandaşların satın alma gücü üzerinden Türkiye’deki emlak piyasasının sürdürülebilirliğine yönelik iddiaları içerdi.