Postnişin Özçakıl Hürriyet’e konuştu: Düğünde klipte sema yapılmaz

MEVLANA Celaleddin-i Rumi, 752’nci ölüm yıldönümünde Konya Mevlana Kültür Merkezi’ndeki Şeb-i Arus (Düğün Gecesi) töreninde anıldı. Törenlerin düzenlendiği 11 gün boyunca, 2 bin 650 kişilik Kültür Merkezi’nin tüm biletleri satılırken, yabancı turistler de büyük ilgi gösterdi. Şeb-i Arus Mevlevi ayinlerini, 1972 yılından itibaren sema icra eden Fahri Özçakıl ile konuştuk.

ZİKİRDİR ALLAH AŞKIYLA YAPILIR

Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu’nda 17 yıldır ‘postnişin’ olarak görev yapan Özçakıl, sema törenlerin eğlence amaçlı yapılmasına tepkili: “Semayı zikir olarak görüyoruz. Bunun da bir usulü vardır. Ulu orta sokakta gezerken sema etmek; ancak Hz. Mevlana’ya ait bir husustur ki o da Allah aşkıyla yapmış olduğu bir harekettir. Ama günümüzde, hadi bakalım şurada bir açılış var, reklam olsun, iki semazen çağıralım, burada sema etsinler, şov yapsınlar falan... Hoş olmayan hareketler. Bunları tasvip etmemiz mümkün değil. Bununla ilgili Bakanlığımız iki genelge yayınlandı; fakat bu bir yaptırım olmadı.

CEZAİ YAPTIRIM UYGULANMALI

Sadece tavsiye niteliğinde kaldığı için devamı gelmedi. Bu işe kesinlikle cezai bir yaptırım uygulanmalı ki buna insanlar cesaret edemesin. Düğünde bir taraftan yemek yeniyor, bir taraftan semazenler çıkıyor, dönüyorlar. Ya da restoranda, iftar yemeklerinde ya da açılışlarda restoran sahibi iki semazen tutuyor. Bu hususlardan ziyadesiyle rahatsızız. Sokaklarda para karşılığı karton kutu koyup da sema eden birilerinin olduğunu da şahit olduk. Sema bir araçtır. Amaç Allah’a ulaşmaktır. Ama hem eğlenceye hem de metaya çevrilmiş durumda.”

BİZ SORDUK ÖZÇAKIL ANLATTI... MEVLEVİLİK SEMBOLLERİ

POSTNİŞİN: EN ÜST MAKAM

Farsça bir terim olan ‘postnişin’, ‘posta oturan’ anlamına geliyor. Mevlevî mukabelelerinde ise Hz. Mevlana’yı temsil eden en üst makam olarak biliniyor.

ŞEB-İ ARUS: DÜĞÜN GECESİ

Mevlana Hazretleri’nin yaşantısında Allah’a olan aşkıyla beraber, ona bağlılığı ve ulaşma düşüncesi hakim olmuştur. Ölümü bile Allah’a ulaşma düşüncesiyle vuslat olarak, Allah’a koşma olarak görmüş ve Şeb-i Arus demiş. Yani düğün olarak nitelendirmiş. Çünkü Mevlana Hazretleri diyor ki, ‘Bu dünyada bir hapishanede bir müddet kaldım, halbuki kimin malını çalmışım ben’. Mevlana Hazretleri’nin ölümü, Şeb’i Arus dediğimiz düğün gecesi her yıl bu düşünceyle kutlanmaktadır.

EĞİTİM ÇİVİLİ SEMAMEŞK’TE

Gençlere sadece semayı öğretmiyoruz. Hz. Mevlana’nın edep, ahlak, tevazu, zariflik, nezaket gibi olgularını da öğrenmesi için çabalıyoruz. Bir semazenin yetişmesi için semameşk tahtası kullanılır. Bir metrekare ebadında kaygan bir zemin. Ortasında bombeli bir çivi var. Semazen adayı üzerine biraz tuz serpmek suretiyle çıplak ayakla, sol ayak baş parmağını o çiviye yerleştirerek, topuğunu kaldırmadan onun etrafında tam bir daire çizer. Çivi merkezdir. Topuğuyla tam bir daire çizer. Sol ayağı kaldırmadan sağ ayağı ona yardım eder. Vücudu çevirmiş olur.

360 DERECELİK ÇARK DÖNÜŞÜ

Bu 360 derecelik dönüşe biz bir çark diyoruz. Böyle bir pergel metaforu vardır. Eğitim süresi semazenin kabiliyetine göre değişiyor ama zamanla hızlandıktan sonra baş dönmesi ve safra atması ortadan kalkıyor ve daha sonra kol açma ve vücudun duruşu, başın duruşu ile bir şekil almış oluyor ve tennure giydirilerek son halini alıyor. Bu süreç aşağı yukarı üç ila altı ay arasında değişebilir. Bazı insanlar da var ki 15 günde semazeni yetiştiriyorlar. Hadi bakalım bir yerlerde para kazanmak için çıkalım düşüncesiyle.

NEY RUHUN ÜFLENMESİNİ SİMGELER

Mevlevilik, tasavvuf kültüründe çok önemli bir sazdır ney. Cenab-ı Allah’ın insanı balçıktan yaratıp, kendi ruhundan üflemesini sembolize ediyor. Mesela yedi delik nefsin mertebelerini, dokuz boğum insanın dokuz ayda dünyaya gelmesini anlatıyor.

KIRMIZI POSTTA ‘CAN’ SELAMI

Kırmızı post Hz. Mevlana’nın makamıdır. O postun önünde semazenler birbirlerine selam verirler. Buna mukâbele diyoruz. Bu, canın cana selamı olarak nitelendirilir. Sema tamamıyla bir miraçtır aslında.

SİYAH HIRKA: TOPRAK BEYAZ TENNURE: KEFEN

Siyah hırka, benim toprağım. Topraktan sıyrılıyorum. İçimdeki beyaz tennure benim kefenim. Kefenimle beraber Cenab-ı Allah’a karşı bir yolculuk başlamış oluyor. Ona doğru bir kavuşma düşüncesiyle zikir başlıyor. Sağdan sola doğru dönüş, kalbinin etrafında da dönüştür. Yani sağ el açık, sol el kapalı.

MADONNA DA KULLANMIŞTI

Özçakıl, dünyaca ünlü şarkıcı Madonna’nın ‘Bedtime Story’ klibini de eleştirdi: “Bazen kliplerde görüyoruz. Gayrimüslimler bile kullanıyor. Daha önce mesela Madonna’nın da öyle bir klibi vardı. Bunlar tasvip edilebilecek şeyler değil.”