Popüler zayıflama ilacının insan beynini değiştirdiği ortaya çıktı Sözcü Gazetesi

Dünyayı kasıp kavuran ve başta Ozempic olmak üzere milyonlarca insanın kilo vermek için kapısını çaldığı GLP-1 ilaçları hakkında ezber bozan bir araştırma yayımlandı. Başlangıçta yalnızca tip 2 diyabet tedavisi ve iştah baskılama amacıyla kullanılan bu ilaçların, aslında insan beyninin çalışma mekanizmasını ve sinir ağlarını derinden etkilediği, hatta beyni kelimenin tam anlamıyla "yeniden şekillendirdiği" ortaya çıktı.

Colorado Üniversitesi Anschutz Tıp Kampüsü’nde yürütülen yeni bir çalışma, bu popüler ilaçların etkisinin sadece mide, bağırsak ve metabolizmayla sınırlı olmadığını, doğrudan sinir sistemine uzandığını gözler önüne serdi.

Araştırma ekibi, hormonal bir rahatsızlık yaşayan genç kadınlar ve ergenlik çağındaki bireyler üzerinde GLP-1 ilaçlarının etkilerini incelerken tesadüfen şok edici bir bulguya ulaştı. Tedavi öncesi ve sonrasındaki beyin görüntülerini (MRI) karşılaştıran bilim insanları, yalnızca birkaç ay içinde beyindeki kritik sinir ağlarında çok belirgin değişimler kaydetti.

Araştırmanın başındaki isimlerden Allison Shapiro, özellikle beynin dış dünyadaki uyaranları filtreleyen, dikkat ve öncelik belirleme süreçlerini yöneten "salience network" (önem ağı) bölümündeki bağlantıların ciddi oranda arttığını belirtti. Shapiro, başlangıçta hiç beklemedikleri bu değişimin tam olarak ne anlama geldiğini çözmek için çalışmaların derinleştirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Peki, bir zayıflama ilacı beyne nasıl bu kadar doğrudan etki edebiliyor? GLP-1 ilaçları, vücudun yemekten sonra doğal olarak salgıladığı tokluk hormonlarını taklit ederek çalışıyor. Ancak son yıllarda bu hormon reseptörlerinin sadece sindirim sisteminde değil, beyinde de yoğun şekilde bulunduğu keşfedildi.

Semaglutid ve tirzepatid gibi etken maddelerin beyni nasıl etkilediğine dair uzmanlar iki güçlü senaryo üzerinde duruyor:

Doğrudan Etki: İlaç kimyasalları kan-beyin bariyerini aşarak doğrudan beyindeki reseptörlere bağlanıyor ve sinirsel yapıyı değiştiriyor.

Dolaylı Etki: İlaç, vücuttaki kronik iltihaplanmayı (enflamasyon) azaltıp metabolizmayı iyileştirdiği için beyin dolaylı olarak sağlıklı bir şekilde yeniden programlanıyor.

Pek çok nörolog, bu iki mekanizmanın aynı anda devrede olabileceği görüşünde birleşiyor. İlaç şirketleri bu durumu fırsata çevirmek istiyor. Beyindeki ödül ve bağımlılık merkezlerini etkileyen bu mekanizmanın; alkol, kumar ve uyuşturucu bağımlılığını tedavi etmede yeni bir dönemi başlatabileceği öngörülüyor.

Madalyonun diğer yüzü ise kullanıcılar için ciddi riskler barındırıyor. Beynin ödül ve motivasyon mekanizmasını böylesine güçlü şekilde baskılayan bir ilaç, sadece zararlı dürtüleri ve yemek yeme isteğini yok etmekle kalmıyor; hayatın normal zevklerini de gölgeleyebiliyor.

Son dönemde sosyal medyada ve klinik geri bildirimlerde kullanıcıların şu şikayetleri dikkat çekiyor:

-Genel bir isteksizlik ve motivasyon kaybı

-Eskiden çok sevilen hobilere karşı ilgi azalması

-Libido (cinsel istek) seviyesinde belirgin düşüş

Uzmanlar, milyarlarca dolarlık bu pazarın arkasındaki ilaçların uzun vadedeki nörolojik etkilerinin henüz tam olarak haritalandırılamadığı konusunda uyarıyor. Kısa sürede mucizevi şekilde kilo verdiren bu formülün, uzun vadede insan psikolojisi ve beyin yapısı üzerinde nasıl bir iz bırakacağı sorusu, tıp dünyasının en sıcak tartışma başlığı olmaya devam edecek gibi görünüyor.