Plastik poşet kullanımıyla 3 milyon tona yakın atık engellendi

"2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı"ndan derlenen bilgilere göre, Bakanlık tarafından yürütülen Sıfır Atık Projesi kapsamında Haziran 2017-Eylül 2025 döneminde 205 bin bina ve yerleşkede sıfır atık yönetim sisteminin uygulanmasına başlandı.

Aynı dönemde sıfır atık uygulamaları hakkında 25 milyon kişiye eğitim verildi. Sıfır atık yönetim sisteminin idari, mali ve teknik unsurları açısından tasarım ve planlama kriterlerini, değerlendirme unsurlarını ve uygulama esaslarını belirlemek, sistemin geliştirilmesi, iyileştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaları düzenlemek amacıyla da 11 kılavuz hazırlandı.

Yerel ölçekte strateji belirlemek, kısa ve uzun vadeli hedefler koymak amacıyla 81 ilde hazırlanan İl Sıfır Atık Yönetim Planları hayata geçirildi. 2024/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile de bina ve yerleşkeler ile mahalli idarelere kurulması zorunlu hale getirilen sıfır atık yönetim sisteminin mevzuata uygun ve etkin şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca gerekli denetim ve takipler yapıldı, sistemle ilgili eksikliklerin giderilmesine yönelik mahalli idarelere destek verildi.

Sıfır atık uygulamasının başladığı 2017'den 2024 sonuna kadar 32,5 milyon ton kağıt-karton, 9,1 milyon ton plastik, 3,1 milyon ton cam, 6,4 milyon ton metal ve 23,4 milyon ton organik ve diğer geri kazanılabilir atıklar olmak üzere yaklaşık 74,5 milyon ton geri kazanılabilir atığın ekonomiye dönüşü sağlandı.

Proje başlangıcında yüzde 13 olan geri kazanım oranının 2035'te yüzde 60'a, 2053'te ise yüzde 70'e çıkarılması hedefleniyor.

Ocak 2019-Haziran 2025 döneminde ücretli poşet uygulamasıyla plastik poşet kaynaklı yaklaşık 2,6 milyon ton plastik atığın oluşumu engellendi. Bu azalmayla plastik poşet üretimi için gerekli plastik hammadde ithali önlenmiş ve yaklaşık 20 milyar lira tasarruf edildi, yaklaşık 121 bin ton sera gazı salımı engellendi.

Atık yağlar, atık pil ve akümülatörler, ömrünü tamamlamış lastikler, elektrikli ve elektronik eşya atıkları, bitkisel atık yağlar, hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atığı, ömrünü tamamlamış araçlar gibi özel atıkların toplanması, taşınması, geri kazanımı ve bertarafına yönelik eğitim, bilinçlendirme ve mevzuat çalışmaları ise devam ediyor.

İçecekler için cam, plastik veya alüminyum malzemeden üretilen ambalajların geri dönüşümünü amaçlayan Depozito İade Sisteminin ise gelecek yıldan itibaren uygulamaya geçirilmesi planlanıyor.