Petrolde 2026 dengesi: Venezuela baskılıyor, İran oynaklığı artırıyor Sözcü Gazetesi

Yüksek arz ve zayıf talep beklentilerine, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip Venezuela'da arzın yeniden devreye girebileceğine yönelik beklentilerin eklenmesi 2026'nın başında fiyatları aşağı çekerken, İran merkezli risklerle fiyatların 55-65 dolar bandında dengeleneceği öngörülüyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın 3 Ocak'ta Venezuela'ya yönelik askeri müdahalesinin ardından Washington'un ülkenin petrol sektörünü ABD'li şirketlere açma ve arzı yeniden devreye alma mesajları, piyasalarda aşağı yönlü baskıyı güçlendirdi.

Buna karşın, Trump'ın İran'daki gelişmelere bağlı olarak askeri seçenekleri gündeme getirdiğine yönelik haber akışı ve İran’la ticaret yapan ülkelere yüzde 25 gümrük vergisi uygulama kararı fiyatları yukarı yönlü destekledi.

Yılın ilk haftasını 60,73 dolarla tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, 16 Ocak'la biten haftayı ise yüzde 4,8 artışla 63,63 dolarla kapattı.

PİYASALAR ZIT KUVVET ETKİSİNDE

AA muhabirine, konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Londra Enerji Kulübü Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü, 2026'ya girerken petrol piyasasının klasik arz-talep denkleminden ziyade risk algısıyla fiyatlandığını söyledi.

Öğütçü, piyasaların aynı anda iki zıt kuvvetin etkisinde olduğunu belirterek, "Venezuela fiyatları aşağı iterken, İran fiyatı doğrudan yukarı çekmese bile oynaklığı belirgin biçimde artırıyor. Bu nedenle 2026'yı tek bir Brent rakamıyla değil, bir senaryo bandıyla okumak gerekiyor." dedi.

Venezuela cephesinde son dönemdeki en somut gelişmenin, büyük ticaret şirketlerinin ülke ham petrolünü yeniden Asya pazarına yönlendirmesi olduğunu ifade eden Öğütçü, Vitol ve Trafigura gibi şirketlerin Venezuela ham petrolünü Hindistan ve Çin rafinerilerine pazarlamaya başladığını, bu sürecin ise ABD onay çerçevesinde ilerlediğini anlattı.

Öğütçü, İran tarafında bunun tersine bir tablo bulunduğunu vurgulayarak, protestoların yarattığı siyasi stres, artan yaptırım baskısı ve lojistik kaygıların, piyasaya arz kesintisi ihtimali olarak yansıdığını söyledi.

Ayrıca, İran'ın denizde bekleyen (floating storage) petrol miktarının 166-170 milyon varil ile rekor seviyelere çıktığını vurgulayan Öğütçü, bu durumun bir yandan kısa vadeli bir "tampon" olarak görüldüğünü, diğer yandan satılamayan varil algısını güçlendirerek belirsizliği artırdığını aktardı.

PETROL ARZINDA MASADA ÜÇ SENARYO VAR

Öğütçü, 2026'ya yönelik petrol arz görünümünde üç farklı senaryonun öne çıktığını vurgulayarak, İran ve Venezuela kaynaklı ilave arzın ABD yaptırımları, operasyonel kapasite ve jeopolitik risklere son derece duyarlı olmasının bu senaryoların ortak paydasını oluşturduğunu kaydetti.

Baz senaryoda küresel arzda günde 150-300 bin varil aralığında sınırlı bir artış öngörüldüğünü belirten Öğütçü, Venezuela'nın net katkısının günlük 150-250 bin varil seviyesinde kalmasının beklendiğini, İran'da ise üretim ve ihracatın kırılgan ama tamamen kopmayan bir görünüm sergileyeceğini ifade etti.

Öğütçü, düşük senaryoda ilave arzın günlük 0-100 bin varil ile sınırlı kaldığını dile getirerek, Venezuela'da operasyonel ve lojistik aksamalar ile artan sigorta ve finansman maliyetlerinin üretimi baskıladığını, İran'da ise protestoların ihracat zincirine sirayet etmesi ve ticaret kanallarının daralmasının akışları kesintiye uğrattığını söyledi.

Yüksek senaryoda ise küresel arzda günlük 400-600 bin varil arasında daha güçlü bir artış potansiyeline işaret eden Öğütçü, Venezuela'da saha rehabilitasyonu ve tedarik zincirinin beklenenden hızlı çalışmasının, İran'da ise jeopolitik tansiyonun düşmesiyle birlikte “gölge ihracat” kanallarının yeniden akıcı hale gelmesinin belirleyici olacağını kaydetti.

HIZLI ARZ ARTIŞINDA KRİTİK DETAY

Öğütçü, bu senaryoları önemli kılan unsurun, OPEC üretimine ilişkin son anketlerin, Aralık 2025'te İran ve Venezuela kaynaklı üretim düşüşlerine işaret etmesi olduğunun altını çizerek, "2026 başında 'hızlı arz artışı' varsayımı şimdilik temkinli okunmalı. Bu nedenle 2026 için akılda tutulması gereken temel cümle şu: Venezuela fiyat seviyesini aşağı çekebilir, İran ise oynaklığı yukarı taşır." dedi.

Bu çerçevede Brent petrol için üçlü fiyat bandının öne çıktığını ifade eden Öğütçü, "Düşük senaryoda Brent petrol varil başına 45-55 dolar aralığında seyredebilir. Bu görünümde küresel arz fazlasının belirginleşmesi, Venezuela'dan gelen ilave hacimlerin piyasaya kesintisiz akması ve İran’da tansiyonun düşmesi etkili olur." değerlendirmesinde bulundu.

Öğütçü, baz senaryoda piyasanın yapısal arz fazlası ile potansiyel arz şoku arasında gidip geleceğine dikkati çekerek, "Baz senaryoda fiyatlar varil başına 55-65 dolar bandında dengelenir. Venezuela kaynaklı arz artışı fiyatları aşağı yönlü baskılar, İran’a ilişkin risk primi ise dönemsel geri gelir." diye konuştu.

Yüksek senaryoda ise fiyatların varil başına 70-85 dolar varil aralığına taşınacağını belirten Öğütçü, İran'da iç gerilim ve dış baskının ihracat zincirine fiilen zarar vermesinin, tarife ve ikincil yaptırımların etkisinin büyümesinin ve Hürmüz Boğazı ile Orta Doğu'daki güvenlik endişelerinin fiyatları yukarı taşıyan ana unsurlar olduğunu ifade etti.

2026 YILINDA YAKINDAN İZLENMESİ GEREKEN PİYASA OYUNCULARI

Öğütçü, 2026 petrol piyasası görünümünün netleşmesi açısından piyasa oyuncularının 5 ana etkeni yakından izlemesi gerektiğini söyledi.

Buna göre, Venezuela'da günlük fiili ihracat, tanker hareketleri ve seyreltici (nafta) akışının sürekliliğinin arz tarafındaki en önemli göstergeler arasında yer aldığını aktaran Öğütçü, İran'da ise protestoların seyri ve bunun enerji altyapısı ile lojistik hatlara yansıması ihtimallerinin olası kesinti riskinin temel sinyali olarak öne çıktığını vurguladı.

Öğütçü, ABD'nin İran ile ticaret yapan ülkelere yönelik gümrük tarifelerini yüzde 25'e çıkarma kararını nasıl uygulanacağının, bunun hukuki ve finansal kapsamının da yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı.

OPEC+ cephesinde ise üretim ayarlamalarının hızı ve disiplin düzeyi önemini korurken, aralık ayı verilerinin şimdilik temkinli okunması gerektiğinin altını çizen Öğütçü, son olarak Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu jeopolitiğinin, taşımacılık riski ve sigorta maliyetleri için potansiyel şok alanı oluşturduğunu ifade etti.

Öğütçü, petrol piyasasında artık yalnızca hacmin değil, taşımacılık ve güvenliğin de fiyatlandığına işaret ederek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Venezuela arz tarafında bir 'dönüş' hikayesi yazabilir; ancak İran dosyası bu hikayenin üzerine sürekli yeni bir belirsizlik katmanı ekliyor. Bu yüzden 2026'yı 'Brent kaç dolar olur' sorusuyla değil, 'Hangi bantta ve hangi oynaklıkla seyreder' sorusuyla okumak daha doğru. Bu sorunun cevabı, Caracas'taki terminal kadar, Tahran'daki sokak ve Washington'daki karar masasında da yazılacak."