Petrol fiyatlarında savaş etkisi

ABD ve İsrail tarafından İran'a yönelik başlatılan askeri operasyonlar, küresel enerji piyasalarında arz güvenliği endişelerini beraberinde getirerek petrol fiyatlarının hızla tırmanmasına yol açtı. Hürmüz Boğazı üzerindeki trafik güvenliğinin sarsılması ve sevkiyat rotalarının risk altına girmesiyle birlikte piyasalarda hareketlilik gözlendi. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol vadeli işlemleri, varil başına 75 dolar barajını aşarak son sekiz ayın en yüksek seviyesini test etti. İşlemlerde yaşanan yüzde 10'luk ani yükselişin ardından fiyatlar yüzde 8 seviyesinde dengelendi.

Küresel ölçekte referans kabul edilen ve Türkiye'nin de ithalat fiyatlamalarında temel aldığı Brent petrolün varil fiyatı, operasyon haberlerinin ardından yüzde 6'ya yakın artış göstererek 77,33 dolar seviyesinden işlem görmeye başladı. Tahran yönetimi stratejik öneme sahip su yolunun açık kalacağı yönünde beyanlarda bulunsa da uluslararası nakliye şirketlerinin gemilerini dar su yolundan uzaklaştırmaya başladığı rapor edildi. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birinin gerçekleştiği bölgedeki bu hareketlilik, enerji maliyetleri üzerindeki baskıyı artırdı.

Enerji piyasaları uzmanları, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki olası aksaklık risklerini yakından takip ediyor. İran'ın bölgedeki Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan, Ürdün, Irak ve Suriye gibi ülkelerde bulunan ABD varlıklarına yönelik gerçekleştirdiği saldırılar, jeopolitik risk primini yükseltti. Arz tarafındaki bu gelişmelerin yanı sıra OPEC+ grubunun pazar günü aldığı nisan ayı için günlük 206 bin varillik üretim artış kararı, küresel talebin yalnızca yüzde 0,2'sini karşılayabildiği için piyasadaki fiyat artışını sınırlamakta yetersiz kaldı.

Uluslararası petrol fiyatlarındaki sert yükseliş ve döviz kurlarındaki seviyeler, yurt içindeki akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Mevcut durumda İstanbul'da benzinin litresi 58,34 lira, Ankara'da 59,28 lira, İzmir'de ise 59,56 liradan satılıyor. Motorin fiyatları ise İstanbul'da 60,39 lira, başkentte 61,49 lira ve İzmir'de 61,76 lira seviyesinde bulunuyor. Enerji piyasalarındaki bu yukarı yönlü ivmenin devam etmesi durumunda, pompa fiyatlarında yeni bir düzenleme yapılması ihtimali gündemdeki yerini koruyor.