Petrol 180 dolar olur mu? EBRD’den korkutan Türkiye ve enerji raporu! Sözcü Gazetesi

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), İran Savaşı'nın neden olduğu yüksek enerji ve gübre fiyatları, ticaret ile turizm akışlarındaki aksaklıklar ve sıkılaşan finansman koşullarındaki kriz sebebiyle bölgesel büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etmeye hazırlanıyor.

Özellikle Ürdün, Lübnan ve Mısır gibi ekonomilerde gelir kaybı riski öne çıkıyor. Güney ve Doğu Akdeniz ile Türkiye’de tahvil faizleri yükselirken, sermaye çıkışlarının küresel finansal koşulların kötüleşmesi halinde hızlanabileceği belirtiliyor.

Banka, Haziran ayında yayımlayacağı bölgesel ekonomik görünüm raporunda, enerji fiyatlarının yüksek seyretmeye devam etmesi halinde yaklaşık 40 ülkeyi kapsayan bölge için büyüme tahminlerini 0,4 puana kadar düşürebileceğini açıkladı. EBRD, geçen ay bu yıl için yüzde 3,6, 2027 için ise yüzde 3,7'lik büyüme öngörmüştü.

ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırıların ardından İran'ın stratejik Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasıyla petrol fiyatları sert yükseldi. Banka, ekonomik etkinin Ortadoğu'daki savaşın ne kadar süreceğine ve enerji altyapısındaki hasarın boyutuna bağlı olduğunun altını çizdi.

EBRD'ye göre enerji maliyetleri, gübre ve temel gıda maddesi fiyatları ile tedarik zinciri aksaklıkları üzerinden büyümeye doğrudan olumsuz etkiler; yükselen enflasyon, artan bütçe baskıları ve sıkılaşan finansman koşullarıyla daha da derinleşecek. Petrol fiyatının varil başına 100 doların üzerinde kalıcı olarak yerleşmesi ve tedarik zincirlerindeki bozulma, küresel enflasyonu 1,5 puanın üzerinde artırabilir.

Körfez bölgesindeki petrol arzının kısıtlı kalmaya devam etmesi durumunda ise fiyatların 180 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulunuldu.

Enerji ve gıdadan mali tampon kapasitesine kadar pek çok etken göz önüne alındığında Lübnan, Ürdün, Irak, Mısır, Ukrayna, Moğolistan, Senegal, Tunus, Moldova, Kenya, Türkiye ve Kuzey Makedonya en kırılgan ekonomiler arasında yer alıyor. Mısır, Fas ve Senegal'in hem büyük enerji ticaret açıkları hem de yüksek petrol yoğunluklu ekonomilere sahip oldukları vurgulandı.

Azerbaycan, Irak, Kazakistan, Moğolistan ve Nijerya'da petrol ve gaz ticaret fazlasının GSYİH'nin yüzde 11 ila 39'u arasında olduğu belirtilirken Irak'ın en büyük petrol sahalarında üretimin kısmen durduğu ya da azaldığına dikkat çekildi.

Banka'nın en çarpıcı tespitlerinden biri ise Rusya'ya ilişkin. EBRD'ye göre petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artış, Rusya'ya petrol, doğalgaz ve gübre satışlarından 2025 GSYİH'sinin 1,5 puanına eşdeğer ek bir gelir sağlıyor. Bu durum, Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırım politikasını daha da zorlaştırıyor.