Pet şişelerle bedava klima icat etti: 5 derece birden serinletiyor Sözcü Gazetesi

Bangladeş’in kırsal kesimlerinde, yaz aylarında 45 °C’ye ulaşan aşırı sıcaklara karşı geliştirilen ve elektrik gerektirmeyen "Eco-Cooler" adlı pasif havalandırma sistemi, son bilimsel araştırmaların ardından yeniden gündeme geldi. Özellikle oluklu metal saclardan yapılan evlerde termal konfor sağlamak amacıyla tasarlanan sistemin performans sınırları, Nature yayın grubuna ait bilimsel bir çalışma ile ortaya kondu.

Eco-Cooler projesi, 2016 yılında Grey Dhaka tarafından geliştirildi ve Grameen Intel Social Business Ltd. gönüllülerinin iş birliğiyle Bangladeş'in köylerinde uygulanmaya başlandı. Sistem, elektrik şebekesinin bulunmadığı ya da istikrarsız olduğu bölgelerde, bütçe dostu bir inovasyon örneği olarak hayata geçirildi.

Sistemin kurulumu şu aşamalardan oluşuyor: Kullanılmış pet plastik şişeler ortadan ikiye kesiliyor. Kesilen şişeler, pencere boyutuna göre hazırlanmış delikli bir levhaya yerleştiriliyor. Dışarıdaki hava, şişelerin geniş ağzından girip dar boyun kısmından geçerek iç mekana yönlendiriliyor.

Projenin ilk dokümantasyonlarında, havanın dar boğazdan geçerken maruz kaldığı basınç değişimi sayesinde oda sıcaklığını 5 °C'ye kadar düşürebildiği iddia edilmiş ve bu iddia projenin küresel çapta yaygınlaşmasını sağlamıştı. Tasarımların internet üzerinden ücretsiz paylaşılmasıyla, yerel topluluklar atık malzemelerle kendi sistemlerini kurabildi.

Nature bünyesindeki npj Climate Action dergisinde yayınlanan güncel bir araştırma, sistemin vaat edilen performansı göstermediğini ortaya koydu. Bangladeş iklim koşullarının simüle edildiği laboratuvar ortamında yedi farklı Eco-Cooler modeli test edildi.

Yapılan kontrollü deneylerin sonucunda, sistemin genel olarak belirgin bir sıcaklık düşüşü sağlamadığı tespit edildi. Yalnızca rüzgar hızının çok düşük olduğu durumlarda, en fazla 0,2 °C'lik bir sıcaklık azalması kaydedildi.

Uzmanlar ve araştırmacılar, elde edilen yeni veriler doğrultusunda Eco-Cooler'ın evrensel bir soğutma çözümü ya da geleneksel klima sistemlerinin bir alternatifi olarak değerlendirilmemesi gerektiği konusunda uyardı. Proje, atık plastiklerin geri dönüştürülmesi ve elektrik olmayan bölgelerde hava sirkülasyonunu destekleyen düşük maliyetli bir pasif havalandırma denemesi olması yönüyle literatürdeki yerini koruyor.