Pestisite karşı 2 milyar liralık destek: Samuray arısı ve steril böcekler sahada

Tarım üretiminde kayıplara neden olan zararlılara karşı pestisit kullanımını tek yöntem değil. Biyolojik ve biyoteknik yöntemler de var. Tarım ve Orman Bakanlığı, zirai üretime ve ormanlara zarar veren canlı türlerine karşı, 2010 yılından itibaren destekleme ödemeleri yapmaya başlamıştı. ‘Biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemleri kullanan’ üreticilere yapılan ödemelerde destek miktarı 15 kat artarak, 2 milyar lirayı buldu. Desteklerden 16 il yararlandı.

Coğrafi konum etkisi

Türkiye, bulunduğu konum nedeniyle biyolojik çeşitlilik zengini bir ülke. Bunun yanı sıra önemli göç ve ticaret yolları üzerinde bulunuyor. Bu nedenle hem yerli hem de dışarıdan hayvan göçleri ve tarım ürünleri ticaretiyle gelen zararlı türlere açık bir konumda. Özellikle son yıllarda kahverengi kokarca böceği gibi zararlılar da artık ülke içinde görülmeye başlandı.

Sürdürülebilir ve çevre dostu

Türkiye’de 20 ayrı grupta  çok sayıda türde tarım ve orman zararlısı bulunuyor. Kahverengi kokarca böceği yanında tarla çekirgeleri, yeşil çekirgeler, tarla fareleri, salyangoz türleri üretime ve insan sağlığına zarar veriyor. Bu zararlılarla mücadele için geliştirilen kimyasal ilaçlar var ancak kullanımları sınırlı. Bakanlık ise biyolojik mücadeleyi destekliyor çünkü sürdürülebilir, çevre ve insan dostu. Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) bünyesinde Kahverengi kokarca, turunçgil zararlıları ve Akdeniz meyve sineği başta olmak üzere önemli zararlılara karşı mücadele yürütülüyor.

10 araştırma enstitüsü faydalı böcek üretiyor

Bakanlık bünyesinde 10 araştırma enstitüsünde faydalı böcek üretimi gerçekleştiriliyor. Kahverengi kokarcaya karşı 2026 yılında 1 milyon 651 bin 524 Samuray arısı üretilerek doğaya salındı. Samuray arıları, Kahverengi kokarca böceğinin doğal düşmanı. Aynı şekilde turunçgil zararlıları, unlu bitler, kabuklu bitler ve diğer önemli zararlılara karşı parazitoit ve predatör türleri üretildi. 2026’da 1 milyon 357 bin böcek üretilerek doğaya salındı.

Rakamlarla Biyolojik Mücadele Çiftçiye Destek 2 milyar lira Destek Verilen İl Sayısı 16 Gözlemlenen İl Sayısı 41 Gözlemlenen Alan 4.635.796 dekar Samuray Arısı 1.651.524 adet Faydalı Böcek 1.357.000 adet Üretilen Steril Böcek 64.550.000 adet Doğaya Salınan Steril Böcek 27.814.000

Rekor steril böceklerde

Akdeniz meyve sineğinde kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlerden biri olan ‘steril böcek salım tekniği (SIT)  konusunda yürütülen proje kapsamında, Karaburun’da 2022-2025 yıllarında 3 üretim sezonu boyunca yaklaşık 25 hektarlık alanda gerçekleştirilen steril erkek birey salımlarında Akdeniz meyve sineği popülasyonu yaklaşık yüzde 95 düzeyinde baskılandı. Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından yürütülen ‘Türkiye’de Akdeniz Meyve Sineği’nin Eradikasyonu ve Baskılanması için Steril Böcek Salım Tekniği’nin Uygulanması Projesi’ kapsamında ise 2026 yılı Eylül ayı itibarıyla 64 milyon 550 bin steril böcek üretildi, uygulama alanına 27 milyon 814 bin steril erkek birey salımı gerçekleştirildi.

Erken uyarı sistemi ve yapay zekâ

41 ilde 431 tahmin ve uyarı sistemi (TUS) ile 4 milyon 625 bin 796 dekar alanda teknolojik veriler ışığında takipler gerçekleştiriliyor. Elde edilen veriler üreticilere duyuruluyor. Bunun yanı sıra süne böceği ile mücadele yapay zekâ ile çalışan ‘Süne Tahmin Uyarı Sistemleri’ çalışmaları Orta Anadolu’da devam ediyor. Akıllı ilaçlama makinelerinin geliştirilmesiyle ilaçlama ekipmanlarına kamera veya sensörler eklenmesi ve sadece ihtiyaç duyulan alanlar ile bitkilerin ilaçlanması da yürütülen çalışmalar arasında. Böcekleri çeken feromon hormonu geliştirilerek doğal yöntemle mücadele çalışmaları da devam ediyor.

SIT programı büyüyecek

Mevcut çalışmalara ek olarak önümüzdeki 5 yıllık dönemde pilot uygulamalardan elde edilen bilgi ve deneyimin ulusal bir SIT programına dönüştürülmesi, merkezi üretim altyapısının ve bölgesel uygulama, salım, izleme ve kalite kontrol sistemlerinin oluşturulması hedefleniyor. Bu kapsamda Steril Akdeniz meyve sineği üretimi amacıyla kullanılacak 12 bin m2, turunçgil alanlarında zararlı diğer türlere karşı biyolojik mücadele etmenlerinin üretilmesi amacıyla kullanılacak 2 bin m2 büyüklüğünde, ulusal ölçekte hizmet verecek bir SIT üretim merkezi kurulacak.

Hangi Enstitü Ne Üretiyor? Samuray Arısı Turunçgil Böceği Steril Böcek

Karadeniz

Giresun

Ankara

Tokat Orta Karadeniz

Yalova

Adana

Batı Akdeniz

Adana Doğu Akdeniz

Alata Bahçe

Bornova