Patlayan yanardağ atmosferde beklenmedik bir parçalanma başlatmış Sözcü Gazetesi

Uluslararası araştırma ekibi, patlamadan sonra elde edilen uydu verilerini ayrıntılı biçimde inceledi. Sonuçlar, yanardağın atmosfere taşıdığı kül, tuz ve diğer maddelerin bir araya gelerek metanı parçalayan kimyasal tepkimeleri tetiklediğini gösterdi.

Hunga Tonga-Hunga Ha'apai, 15 Ocak 2022'de denizin altında çok büyük bir patlamayla faaliyete geçti. Patlama o kadar güçlüydü ki deniz suyu ve volkanik maddeler 30 kilometreden fazla yüksekliğe, atmosferin üst katmanlarına kadar taşındı.

Bilim insanları uydu ölçümlerinde, patlamadan sonra oluşan dev bulutun içerisinde metanın normalden çok daha hızlı parçalandığını belirledi. Hesaplamalara göre burada günde yaklaşık 900 ton metan parçalanıyordu ve bu süreç en az 10 gün boyunca devam etti.

Araştırmacılara göre bunun arkasında volkanik kül ile deniz suyundan gelen tuzun etkileşimi bulunuyor. Güneş ışığının da devreye girmesiyle atmosferde oldukça aktif klor atomları oluştu. Bu klor, metan molekülleriyle tepkimeye girerek onların parçalanmasını hızlandırdı.

İşin ilginç tarafı, yanardağın patlama sırasında atmosfere metan da salmış olması. Araştırmacılar en az 330 bin ton volkanik metanın üst atmosfere taşındığını hesapladı. Ancak aynı patlamanın oluşturduğu kimyasal ortam, bu metanın bir bölümünü daha sonra parçalamaya başladı.

Metan, atmosferde ısıyı tutan güçlü sera gazlarından biri. Bu nedenle parçalanması, atmosferdeki ısıtıcı etkinin azalması anlamına geliyor. Ancak araştırmacılar, parçalanan miktarın Dünya'nın sıcaklığında belirgin bir düşüş yaratacak kadar büyük olmadığını belirtiyor.

Araştırmanın asıl önemi ise yanardağ patlamasının metanı doğal yollarla parçalayabilen bir kimyasal süreci tetiklediğinin ortaya çıkarılması. Bilim insanları, bu bulgunun atmosferdeki metanın nasıl azaldığını anlamaya yönelik yeni araştırmalara katkı sağlayabileceğini düşünüyor.

Araştırma, Nature Communications dergisinde yayımlandı.