Pasaport kontrollerinde uygulama değişti: Yeni sistem kapıda uçak kaçırtıyor Sözcü Gazetesi

Avrupa Birliği genelinde manuel pasaport damgalama işleminin yerini alan dijital Entry/Exit System (EES), uygulama aşamasına geçilmesiyle birlikte havalimanı yer hizmetlerinde yeni bir çalışma düzenini beraberinde getirdi. 

Biyometrik veri kayıt prosedürleri nedeniyle pasaport kontrol noktalarındaki işlem sürelerinde artış gözlemlenirken; resmi makamlar ve havalimanı işletmecileri, sistemin işleyişine yönelik farklı değerlendirmelerde bulunuyor. 

Mevcut tablonun, yolcu trafiğinin artacağı yaz dönemindeki performansı ise sektör temsilcileri tarafından yakından takip ediliyor.

Avrupa Birliği’nin yeni sınır giriş-çıkış sistemi EES (Entry/Exit System), daha ilk günlerinden itibaren ciddi tartışmaların odağına yerleşti. Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve Yunanistan başta olmak üzere birçok ülkede havalimanlarında yolcuların saatler süren bekleyişlerle karşı karşıya kaldığı bildirildi.

The Guardian’ın haberine göre, özellikle yoğun saatlerde pasaport kontrol noktalarında oluşan uzun kuyruklar, sistemin operasyonel kapasitesine yönelik soru işaretlerini artırdı. Yaz sezonunun yaklaşmasıyla birlikte bu yoğunluğun daha da artması bekleniyor.

EES NEDİR?

EES, Avrupa Birliği'nin sınır denetimlerini dijitalleştirerek güvenlik standartlarını bir üst seviyeye taşımayı hedefleyen modern bir sınır yönetim sistemidir. Uygulama kapsamında, AB dışı ülkelerden gelen ziyaretçilerin standart pasaport verilerine ek olarak parmak izi ve yüz tarama gibi biyometrik bilgileri de dijital ortama aktarılmaktadır. İleri teknolojiye dayalı bu yöntemle daha etkin bir kontrol mekanizması oluşturulması amaçlanırken, geleneksel manuel pasaport damgalama süreci de tamamen yerini dijital kayıtlara bırakmaktadır.

KİMLERİ KAPSIYOR?

25 AB üyesi ile Schengen bölgesine dahil olan İzlanda, Norveç, Lihtenştayn ve İsviçre'yi kapsayan bu sistem, AB dışından gelen yolcuları odak noktasına alıyor. Bu durum, seyahat prosedürlerinin hem Türk vatandaşları hem de Brexit sonrası yeni statüdeki İngiliz vatandaşları için daha karmaşık bir hal almasına neden oluyor.

HAVALİMANLARINDA BEKLEME SÜRELERİ UZUYOR

Uluslararası Havalimanları Konseyi Avrupa Direktörü Olivier Jankovec, mevcut tablonun yalnızca başlangıç olduğunu belirtiyor. Jankovec’e göre trafik henüz tam anlamıyla yoğunlaşmamışken bile saatler süren beklemeler yaşanıyor. Yaz sezonunda bu durumun “yönetilemez” bir krize dönüşebileceği uyarısı yapılıyor.

UÇUŞLAR KAÇIYOR

Sistemin beraberinde getirdiği aksaklıklar, sadece fiziksel bekleme süreleriyle sınırlı kalmayıp havayolu operasyonlarını da doğrudan etkiliyor. 

BBC’nin aktardığı verilere göre; Milano-Manchester seferini yapacak olan bir uçuşta, pasaport kontrolündeki yoğunluk nedeniyle 100’den fazla yolcu uçağa kabul edilemedi. Bu örnek, yeni sistemin sınır kapılarındaki gecikmelerden öte, havacılık sektörü genelinde bir zincirleme etki riski barındırdığını gözler önüne seriyor.

Eleştirilerin aksine Avrupa Komisyonu, sistemin genel olarak sorunsuz işlediğini savunuyor. Komisyon yetkilileri, bir yolcunun sisteme kaydının ortalama 70 saniye sürdüğünü belirtirken, yaşanan aksaklıkların sınırlı ve geçici olduğunu ifade ediyor. Ayrıca sistemin sahadaki uygulamasının üye devletlerin sorumluluğunda olduğuna dikkat çekiliyor.

Havalimanı otoriteleri ve sektör temsilcileri ise bu sürelerin gerçeği yansıtmadığını öne sürüyor. ACI’ye göre bazı durumlarda bir yolcunun kaydı 5 dakikaya kadar uzayabiliyor. Bu da özellikle yoğun saatlerde kuyrukların katlanarak büyümesine neden oluyor. Sistem teoride hızlı görünse de pratikte ciddi darboğazlar yaratıyor.

HAVAYOLU ŞİRETLERİ TEPKİLİ

Avrupa’nın en büyük düşük maliyetli havayolu şirketlerinden Ryanair, sisteme en sert tepki gösteren şirketlerden biri oldu. CEO Michael O’Leary, EES’i “tam bir karmaşa” olarak nitelendirerek, bazı havalimanlarında bekleme sürelerinin 4 saate kadar çıktığını söyledi. O’Leary, sistemin yaz sonuna kadar ertelenmesi çağrısında bulundu.

GÜVENLİK Mİ HIZ MI? TARTIŞMASI

EES sistemi, güvenliği artırma hedefiyle hayata geçirilmiş olsa da, hız ve verimlilik konusunda ciddi eleştiriler alıyor. Komisyon verilerine göre sistem bugüne kadar 52 milyondan fazla giriş-çıkışı kaydetti, 27 binden fazla giriş reddedildi ve yaklaşık 700 kişi güvenlik tehdidi olarak tespit edildi. Bu veriler sistemin güvenlik açısından etkili olduğunu gösterse de, operasyonel maliyet tartışması sürüyor.

YAZ SEZONU ÖNEMLİ BİR EŞİK OLACAK 

Uzmanlara göre EES sistemi için asıl sınav yaz aylarında verilecek. Turist yoğunluğunun zirveye ulaştığı bu dönemde sistemin performansı, gelecekteki düzenlemelerin yönünü belirleyecek. Havayolu şirketleri ve havalimanı işletmecileri, esneklik sağlanmazsa sistemin geçici olarak askıya alınması gerektiğini savunurken, AB tarafı uygulamayı sürdürmekte kararlı görünüyor.