Papa 14. Leo dan ‘Türk Papa’ hatırlatması! XXIII. Ioannes İstanbul daki görevinde neler yapmıştı?

Vatikan Devlet Başkanı ve Katolik dünyasının ruhani lideri Papa 14. Leo, göreve gelişinin ardından gerçekleştirdiği ilk yurt dışı ziyareti kapsamında bugün Türkiye’ye geldi. Ankara, İstanbul ve İznik’i kapsayan üç aşamalı ziyaret hem siyasi hem de dini açıdan büyük önem taşıyor.

Dünya genelinde yaklaşık 1,5 milyar Katolik’in ruhani lideri olan Papa 14. Leo’nun Türkiye ziyareti, Vatikan tarafından önemli bir ziyaret olarak tanımlanıyor. Ziyaretin en dikkat çekici yönlerinden biri ise Hristiyan dünyasının ilk büyük ekümenik buluşması olan İznik Konsili’nin 1700’üncü yıl dönümüne denk gelmesi.

ANKARA’DA İLK TEMAS: CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN İLE GÖRÜŞME

Papa 14. Leo’nun Türkiye’deki ilk durağı Ankara oldu. Anıtkabir'i ziyaret edip çelenk bırakan Papa 14. Leo, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmeden önce Anıtkabir Özel Defteri'ne yazdığı mesajla da barış çağrısı yaptı.
Ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından resmî törenle karşılanan Papa 14. Leo, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yapılan yaklaşık yarım saatlik bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Papa 14. Leo, Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’ndeki Cihannüma Salonu’nda davetlilere hitap etti. Konuşmasında en dikkat çeken bölümlerden biri de ‘Türk Papa’ olarak anılan XXIII. Ioannes'e
(Papa 23. John) atıfta bulunduğu sözler oldu.

Papa 14. Leo, “Türk Papa olarak tanıdığız halkınıza derin dostluk bağları ile bağlı olan Aziz 23. İoannes, 1935 ile 1945 yılları arasında İstanbul’daki Latin cemaatinin patrik vekili ve Türkiye-Yunanistan delegesi olarak görev yapmış, Katoliklerin yeni cumhuriyetinizin devam eden kalkınma sürecinde dışlanmamaları için yorulmak nedir bilmeden çalışmıştır” dedi.

PEKİ TÜRK PAPA OLARAK ANILAN AZİZ 23. İOANNES KİM?

Papa XIV. Leo’nun Türkiye gerçekleştirdiği ziyaret hem tarihi hem de diplomatik açıdan büyük önem taşıyor. Özellikle Papa’nın ilk durağı olarak Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesini seçmesi, 90 yıl önce İstanbul’a (o dönemdeki adıyla Konstantinopolis) gelen selefi XXIII. Ioannes’in Doğu ile Batı arasında kurduğu kültürel ve manevi köprüyü akıllara getiriyor. Zaten kendisinin de ona atıfta bulunması önemli…

XXIII. Ioannes’in asıl adı Angelo Giuseppe Roncalli… 25 Kasım 1881’de İtalya’da dünyaya geldi. Roncalli, Vatikan tarafından İstanbul’a görevlendirildi. Hikâye tam olarak ise Ocak 1935’te başladı…
Özellikle Türkiye ve Yunanistan’a apostolik delege olarak atanmasının ardından Başpiskopos Angelo Roncalli (geleceğin Papa XXIII. John’u), Bulgaristan’dan İstanbul’a gelerek Vatikan ile resmî diplomatik ilişkisi olmayan bir ülkede görevine başlamış oldu. Varışının hemen ardından, Türkiye’deki Katolik cemaatlerin (Cizvitler, Kapuçinler, Maruniler, Melkitler, Süryaniler ve diğerleri) durumunu inceleyen Roncalli, daha sonra eşi benzeri görülmemiş bir jestle ekümenik patrikle bir araya geldi.

Roncalli, özellikle II. Dünya Savaşı sırasında Polonya’dan kaçan Yahudi mültecilere yardım ederek, diğer azınlıklarla ilişkilerde de insani bir rol üstlendi. Türkiye’de bulunduğu yaklaşık 10 yıl boyunca modern Türkiye’deki siyasi ve toplumsal dönüşümleri yakından izledi.

Geleceğin papası, göreve başladığında Türk makamlarıyla Katolik Kilisesi arasındaki ilişkilerin gergin olması nedeniyle bazı zorluklarla karşılaştı. Ancak genç cumhuriyetle hızla güven köprüleri kurarak, yetkililerin saygısını kazandı. Aralarında daha sonra dışişleri bakanı olacak Numan Menemencioğlu’nun da bulunduğu birçok Türk isimle dostane ilişkiler geliştirdi.

PAPALIK SÜRESİNCE SAĞLIĞI BOZULDU

XXIII. Ioannes’in sağlığı ise papalığı süresince giderek bozuldu. 23 Eylül 1962’de mide kanseri teşhisi konulan Papa, bu durumu halktan gizleyerek görevlerine devam etti. Ancak zamanla sağlık sorunları ağırlaşmaya başladı. Nisan 1963’te artık zayıflayan Papa, 11 Mayıs’ta İtalyan Cumhurbaşkanı’ndan “Barış için Balzan Ödülü” alma törenine katıldıktan kısa süre sonra, 26 Mayıs’ta geçirdiği mide kanaması ve mide zarı iltihabı nedeniyle yatağa düştü.

Papa XXIII. Ioannes, 2 Haziran 1963’te mide kanseri ve peritonit nedeniyle 81 yaşında yaşamını yitirdi. Papalığı dört yıl yedi ay sürdü. Ölümünün ardından, 27 Nisan 2014’te dönemin Papası Franciscus tarafından Roma’daki Aziz Petrus Bazilikası’nda düzenlenen büyük bir ayinle Katolik Kilisesi tarafından aziz ilan edildi.