Pakistan donanması, gemi trafiğine kapatılan Hürmüz Boğazı nda bir ilki gerçekleştirdi

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırılar ve Tahran'ın misillemeleri, küresel petrol ticaretinin en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğini ciddi şekilde etkiledi. Sigorta şirketleri bölgedeki gemiler için savaş poliçelerini iptal ederken, birçok konteyner ve tanker şirketi Boğaz'dan geçişleri askıya aldı.

GEMİ GEÇİŞLERİNDE SERT DÜŞÜŞ

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü verilerine göre Hürmüz Boğazı'ndan tarihsel ortalamada günlük yaklaşık 138 ticari gemi geçiş yapıyordu. Ancak İran Devrim Muhafızları'nın özellikle ABD ve İsrail bağlantılı ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından bu sayıda ciddi düşüş yaşandı.

PAKİSTAN DONANMASI BİR İLKİ GERÇEKLEŞTİRDİ

Bölgede güvenlik riskleri artarken Pakistan Donanması, uçak gemisi ve ikmal gemilerini Hürmüz Boğazı'ndan Pakistan'a güvenli şekilde refakat ederek petrol dahil tüm kargoyu koruma altına aldı. Böylece bölgedeki risk ortamında bu tür bir güvenlik operasyonu gerçekleştiren ilk donanma oldu.

GÜNLÜK 20 MİLYON VARİLLİK DEV ENERJİ AKIŞI

Basra Körfezi'nin çıkışında bulunan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor. AA muhabirinin derlediği bilgilere göre geçen yıl Boğaz'dan günlük ortalama 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevk edildi. Böylece günlük toplam petrol hacmi yaklaşık 20 milyon varile ulaştı.

PETROL PİYASASI TARİHİNİN EN BÜYÜK ARZ ŞOKU OLABİLİR

Boğazdaki petrol akışını aksatan mevcut krizin devam etmesi durumunda küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 20'sini oluşturan arzın doğrudan etkilenebileceği hesaplanıyor. Uzmanlar, bu büyüklükte bir kesintinin modern petrol piyasalarında bugüne kadar görülen tüm arz şoklarını geride bırakabileceğini değerlendiriyor.

GEÇMİŞ PETROL KRİZLERİ RİSKİN BOYUTUNU GÖSTERİYOR

Geçmişte yaşanan petrol krizleri mevcut riskin büyüklüğünü ortaya koyuyor. 1973 petrol ambargosu sırasında küresel piyasadan günlük yaklaşık 4,3 milyon varil petrol çekilmiş ve bu kayıp dönemin talebinin yüzde 7,4'üne denk gelmişti.

1978-1979 İran Devrimi'nde günlük yaklaşık 5,6 milyon varil, 1980'deki İran-Irak Savaşı'nda ise yaklaşık 4,1 milyon varil petrol arzı kaybedildi. 1990'daki Irak-Kuveyt Savaşı'nda günlük yaklaşık 4,3 milyon varillik arz kaybı yaşandı.

Daha eski bir örnek olan 1956 Süveyş Krizi'nde ise günlük yaklaşık 2 milyon varil petrol arzı devre dışı kaldı. Ancak mutlak hacim açısından bu kayıp, Hürmüz Boğazı'nda ortaya çıkabilecek potansiyel kesintinin oldukça gerisinde kalıyor.

KÜRESEL ENERJİ PİYASASI ALARMDA

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı'nda yaşanan mevcut kriz hem küresel talebe oranı hem de mutlak hacim açısından petrol piyasalarının bugüne kadar karşılaşabileceği en büyük arz şoku riskini barındırıyor.