PAB 152. Genel Kurulu, İstanbul Deklarasyonu ile sona erdi… İşte alınan önemli kararlar

Dünyanın dört bir yanından 115 parlamentodan temsilcinin katıldığı zirvenin son gününde, barışın tesisi, küresel ekonomi ve Orta Doğu’daki krizlere yönelik çözüm önerileri içeren karar taslakları, Genel Kurul onayına sunuldu.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş tarafından yönetilen kapanış oturumunda, "Gelecek Nesiller için Umudu Yeşertmek, Barışı Sağlamak ve Adaleti Temin Etmek" temasıyla hazırlanan İstanbul Deklarasyonu oy birliğiyle kabul edildi.

İstanbul Deklarasyonu'nda, silahlı çatışmalar ve jeopolitik gerginliklerdeki artıştan, vahim uluslararası hukuk ihlallerinden, süregiden terörizm ve aşırıcılık tehdidinden ve toplumların kapsayıcılıktan uzaklaşmasına dair çekinceler vurgulandı.

Yeni teknolojiler, dezenformasyon ve iklim değişikliğinin neden olduğu meselelere işaret edilen deklarasyonda, diyalog ve diplomasinin zayıflamasından, buna karşılık barışın güç yoluyla sağlanabileceği düşüncesinin yayılmasından duyulan endişeye dikkati çekildi.

Deklarasyonda, cezasızlık kültürünün hesap verebilirliği aşındırdığı ve istikrarsızlığı derinleştirdiği kaydedilerek barış, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğüne işaret edildi.

Çatışma ortamlarında, sivillerin korunmasının öncelikli olması gerektiği vurgulanan deklarasyonda, uluslararası insancıl hukuka tam riayetin gerekliliği belirtildi. Deklarasyonda, parlamenter diplomasiyi ve uluslararası işbirliğini güçlendirmeye yönelik şu ifadeler kullanıldı:

"Deklarasyon, demokratik, kapsayıcı ve temsil kabiliyeti yüksek bir yönetişim anlayışı ile yeni teknolojiler karşısında sorumlu yönetim politikalarının geliştirilmesini tavsiye ediyor. Diyalog, işbirliği ve güvenin teşvik edilmesini, çatışmaların önlenmesine ve sorunların barışçıl yollarla çözümüne katkı sunulmasını taahhüt ediyor."

İSTANBUL DEKLARASYONU, İNSANCIL HUKUK VE SİVİLLERİN KORUNMASINA KATKIYI ÖNGÖRÜYOR

İstanbul Deklarasyonu'nu PAB Genel Kurulu'na sunan Fiji Parlamentosu Başkanı Filimone Jitoko, yaptığı konuşmada, "(Deklarasyon) Parlamentoların denetim fonksiyonu aracılığıyla, hükümetlerin uluslararası insancıl hukuka saygı göstermeleri ve silahlı çatışmalarda sivillerin korunmasına öncelik vermelerine katkı sağlamayı öngörmektedir." dedi.

Jitoko, küresel gündemin artan çatışmalar, jeopolitik gerginlikler, uluslararası hukuk ihlalleri, zayıflayan demokratik kurumlar ile terörizm ve aşırıcılık gibi tehditler tarafından şekillendiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Barış, adalet ve nesiller arası istikrar için diplomatik yönetişimin, insan haklarının, hukukun üstünlüğünün ve BM İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ne dayalı çok taraflı işbirliğinin vazgeçilmez olduğunu yeniden teyit ediyoruz. Toplumsal çeşitliliğin önemini, engelli bireylerin haklarının ve halkın gerçek temsilinin sağlanması gerektiğini kabul ediyoruz."

Namibya Ulusal Meclisi Üyesi Bertha Nghifikwa, deklarasyona dair konuşmasında, parlamenterlerin kararlarının, gelecek nesillerin koşullarını etkilediğinin bilincinde olduklarını belirterek şöyle devam etti:

"Yoksulluk, eşitsizlik ve kutuplaşmanın kökenlerine inerek yapısal sorunları çözecek, güvenlikte insan merkezli önleyici yaklaşımlar ile iklim direncini teşvik edeceğiz. Yapay zeka dahil yeni teknolojilerin kötüye kullanım risklerini azaltmak için parlamenter denetimi güçlendirecek; teknolojik yeniliklerin etik, şeffaf ve anlamlı bir insan kontrolünde ilerlemesini sağlayacağız."

GENEL KURUL'DA KARAR TASARILARI KABUL EDİLDİ

152. Genel Kurul Toplantısı'nda, barışın inşasından sürdürülebilir kalkınmaya dair bir dizi karar tasarısı kabul edildi.

Kapanış oturumunda, "Barış ve Uluslararası Güvenlik Daimi Komitesi" tarafından hazırlanan, çatışma sonrası yönetim mekanizmalarına ilişkin karar tasarısı onaylandı.

"Sürdürülebilir Kalkınma Daimi Komitesi'nin korumacı politikalarla mücadeleyi öngören karar tasarısı da Genel Kurul'dan geçti. Ayrıca bu oturumda gündeme alınan Orta Doğu başta olmak üzere kriz bölgelerindeki ateşkes süreçlerini desteklemeyi amaçlayan acil gündem maddesi de karara bağlandı.

VERGİ KAYBI VE TARİFELER İÇİN HAREKETE GEÇİLDİ

PAB Sürdürülebilir Kalkınma Daimi Komitesi Üyesi ve Nepal'den Milletvekili Anjan Shakya, PAB Sürdürülebilir Kalkınma Komitesi'ndeki çalışmalara dair konuşmasında, Komisyona tevdi edilen görev kapsamında ticaret korumacılığının engellenmesi, tarifelerin azaltılması ve şirketlerin vergi kaybının engellenmesiyle ilgili çalışmalar yaptıklarını anlattı.

Shakya, tavsiye kararının 22 parlamento tarafından 140 değişiklik tavsiyesi aldığını ve Komisyon üyelerinin işbirliği sayesinde raporun başarıyla tamamlandığını aktardı.

Bu tavsiye kararında, uluslararası ticaretin, ekonomik kalkınmanın önemli bir unsuru, istihdamın yaratılması ve yoksulluğun azaltılmasında elzem olduğunun belirtildiğini dile getiren Shakya, kararla, bütün parlamentoların ticareti kolaylaştırması, uygunsuz vergi uygulamalarının engellenmesi gibi konulara çözüm bulunduğunu kaydetti.

PAB DEMOKRASİ KOMİTESİ'NDEN, "ENGELLİLERİN TAM KATILIMI İÇİN EYLEM" ÇAĞRISI

PAB Demokrasi ve İnsan Hakları Daimi Komitesi Üyesi ve Cezayir Ulusal Halk Meclisi Üyesi Farida İlimi Haddouche, Komitenin, engelli bireylerin hakları ve yapay zeka konularında görüşmeler gerçekleştirdiğini belirtti.

Haddouche, engelli bireylerin sadece yardıma muhtaç bireyler değil ama hak sahibi bireyler olarak görülmesi gerektiğini vurgulayarak, engelli bireylerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve hayatın bütün alanlarına eksiksiz katılımının sağlanmasının önemine dikkati çekti.

Yapay zekanın hızla ilerlediğine ve bunun da kurumlar üzerinde bir stres oluşturduğuna işaret eden Haddouche, parlamentoların çalışmalarını yapay zekayı toplumların çıkarlarına uygun şekilde kullanmasını tavsiye etti.

Kapanış töreninde, Ekim 2026'da 153. PAB Genel Kurulu'na Tanzanya'nın ev sahipliği yapacağı bildirildi.

Tanzanya Ulusal Meclis Başkan Vekili Daniel Sillo, ülkesinin 1961'deki bağımsızlığından bu yana hiçbir savaş yaşamadığına, 150 farklı etnik grubun barış içinde bir arada yaşadığına ve çeşitliliğin bir yaşam tarzı olduğu bir ülke olduğuna işaret ederek, ev sahipliği yapacak olmalarından dolayı mutlu olduğunu ifade etti.

Sillo, 153. PAB Genel Kurulu'na katılacak milletvekilleri ve çalışma arkadaşlarının hiçbir sorun yaşamadan ülkeye giriş yapabilmesi için vizesiz geçiş veya kapıda vize kolaylığı sağlayacak bir sistem oluşturacaklarını aktardı.

PAB Genel Sekreterliği görev süresinin sonuna gelen Martin Chungong için veda töreni de düzenlendi.

Zirve, PAB Marşı ve İstiklal Marşı'nın çalınmasının ardından Meclis Başkanı Kurtulmuş'un kapanış konuşmasıyla sona erdi.