Otobüslerde neden bazı koltuklar ters? Sadece bir yerleşim tercihi değil! Arkasında bir mühendislik hesabı var!

Otobüslerde gidiş yönünün tersine bakan koltuklar ilk bakışta alan darlığına bulunmuş basit bir çözüm ya da öylesine yapılmış bir iç tasarım tercihi gibi görünebilir. Oysa bu dizilim hiç de rastgele değil. Taban yüksekliğinden tekerlek yuvalarına kadar, bazı koltukların ters çevrilmesinin arkasında düşündüğümüzden çok daha fazla detay var.

OTOBÜSÜN TABANI ALÇALINCA İŞLER DEĞİŞİYOR

Şehir içi otobüslerde alçak taban tasarımı, yolcuların araca daha kolay binip inmesini sağlıyor. Basamakların azaltılması veya ortadan kaldırılması, özellikle tekerlekli sandalye kullananlar, yaşlılar ve bebek arabasıyla seyahat edenler için önemli bir avantaj sunuyor.

Ancak alçak tabanlı otobüslerde tekerlek yuvaları, yolcu kabininde zorunlu yükseltiler ve farklı seviyeler oluşturuyor. Bu fiziksel kısıt da koltukların araç içine nasıl dizileceğini doğrudan etkiliyor.

KOLTUK YÖNÜNÜ BELİRLEYEN ALAN HESABI

Bir otobüsün içindeki her alan koltuk yerleştirmeye uygun değil. Kapılar, koridorlar, engelli alanları ve tekerlek yuvalarının oluşturduğu yükseltiler bir araya geldiğinde, koltuk dizilimi adeta bir bulmacaya dönüşüyor.

Tüm koltuklar standart biçimde gidiş yönüne bakacak şekilde sıralandığında, bu yükseltilerin çevresinde kalan alanlar verimsizleşiyor. Üstelik yolcuların ayak uzatma mesafesi de daralıyor.

İşte bu ölü noktaları değerlendirmek için koltukların yönü çevriliyor. Özellikle tekerlek yuvalarının arkasına yerleştirilen ters koltuklar ya da karşılıklı oturma grupları, normalde boşa gidecek bir hacmi kullanışlı bir alana dönüştürüyor.

Kısacası o ters koltuk, tasarımcının "Sınırlı alanı nasıl en verimli şekilde kullanırız?" sorusuna verdiği mühendislik yanıtı.

TERS KOLTUKLARIN BİR DE GÜVENLİK BOYUTU VAR

Koltukların hangi yöne baktığı yalnızca yerleşim meselesi değil. Ani fren veya çarpışma sırasında yolcunun hareket yönü de koltuğun konumundan etkileniyor.

Gidiş yönüne bakan bir yolcu ani bir duruş sırasında öne doğru hareket ederken, geriye bakan koltukta oturan yolcunun hareketi koltuğun sırtlığına doğru gerçekleşiyor. Bu nedenle koltuk yönü ve sırtlık tasarımı, otobüs güvenliği açısından da dikkate alınan unsurlar arasında.

Ancak buradan “ters koltuklar daha güvenlidir” sonucu çıkarmak doğru değil. Çarpışmanın yönü, koltuğun yapısı ve yolcunun konumu gibi birçok etken, kazanın sonucunu değiştirebilir.

PEKİ NEDEN HER OTOBÜSTE TERS KOLTUK YOK?

Çünkü her otobüsün iç tasarımı aynı değil. Tekerleklerin konumu, taban yapısı, kapıların yerleşimi ve yolcu alanının genişliği gibi detaylar, koltukların nasıl konumlandırılacağını değiştiriyor.

Bu nedenle bazı modellerde ters koltuklara ihtiyaç duyulurken bazılarında tüm koltuklar aynı yönde sıralanabiliyor. Koltuk düzeni, aracın teknik yapısı ve yolcu kapasitesinin yanı sıra erişilebilirlik ve güvenlik gibi ihtiyaçlar da göz önünde bulundurularak belirleniyor.

Kısacası, otobüste gidiş yönünün tersine bakan o koltuklar rastgele yerleştirilmiş değil. Arkalarında, aracın sınırlı alanını en verimli şekilde kullanmaktan yolcu güvenliğine kadar uzanan bir tasarım hesabı var.