Orta vasıflı mesleklerde gençlere iş azalıyor

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), “2026 yılında gençler için küresel istihdam trendleri” başlıklı bir rapor yayımladı. Raporda, dünyada genç istihdamı ve işsizliği bölgeler bazında ele alındı. Yapay zekanın gençler üzerinde yarattığı risklere dikkat çekildi.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Rapora göre, COVID-19 pandemisinin ardından genç işsizliğinde görülen temkinli ve kısa ömürlü toparlanma durma noktasına geldi. Küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama, istihdam yaratmadaki azalma, jeopolitik gerilimler ve hızlı teknolojik değişim gençler için okuldan insana yakışır işe geçişi giderek zorlaştırıyor.

2023 yılında yüzde 12,3’le son yirmi yılda en düşük seviyeye ulaşan 15-24 yaş arası gençlerin küresel işsizlik oranı, 2025 yılında yüzde 12,4’e yükseldi. Bu oran dünya çapında 67 milyon işsiz gence karşılık geliyor.

EĞİTİMDE İSTİHDAMDA YER ALMAYAN (NEET) GENÇLERİN ORANI YÜZDE 20’YE ÇIKTI

İstihdamda, eğitimde veya mesleki eğitimde yer almayan (NEET) gençlerin küresel oranı da yeniden yükselişe geçerek, 2023’teki yüzde 19,7’den 2025’te yüzde 20’ye ulaştı. 2023’ten bu yana NEET statüsündeki genç sayısı 9 milyon artarak 257 milyona çıktı. Raporda, gençler arasında NEET oranındaki artış eğiliminin endişe verici olduğu vurgulandı.

Rapora göre dünyanın neredeyse tüm bölgelerinde genç işsizlik oranları artıyor. 2023 ile 2025 yılları arasında, 11 alt bölgenin 8’inde ve ayrıca yüksek gelirli, alt-orta gelirli ve düşük gelirli ülkelerde genç işsizlik oranı yükseldi.

En büyük artışlar Kuzey Afrika, Kuzey Amerika ile Kuzey, Güney ve Batı Avrupa’da kaydedildi. Orta ve Batı Asya ile Doğu Avrupa’da ve üst-orta gelirli ülkelerde, genç işsizlik oranında iyileşme sağlanırken, NEET kapsamındaki genç sayısında artış yaşandı.

Latin Amerika ve Karayipler bölgesindeki ülkeler, hem genç işsizlik oranında hem de genç NEET oranında düşüş gösteren tek bölge oldu. Ancak, bu sonuçların alınmasında genç nüfusun azalmasının da katkısı oldu.

Rapora göre, genç erkekler işgücü piyasasına giriş konusunda hâlâ avantajlı konumdalar. NEET sorunu dünyanın hemen hemen tamamında daha çok kadınları etkiliyor. 2025 yılında, NEET durumundaki her üç gençten ikisini kadınlar oluşturdu. Gençlerde NEET oranı kadınlarda yüzde 27,4 , erkeklerde yüzde 13,1 olarak gerçekleşti. İstihdam edilen genç erkeklerin nüfusa oranı yüzde 43,3 olurken, genç kadınlarda bu oran yüzde 30,6’da kaldı.

GENÇLER KAYIT DIŞI ÇALIŞMAK ZORUNDA KALIYORLAR

Raporda, düzenli iş bulamayan gençlerin kayıt dışı çalışmaya yönelmesinin, insana yakışır işlere erişmelerini de zorlaştırdığı belirtildi. Rapora göre, düşük ve alt-orta gelirli ülkelerdeki genç işçilerin yaklaşık onda dokuzu kayıt dışı istihdamda yer alıyor. Üçte ikisi 25-29 yaş aralığındaki genç yetişkinlik döneminde hâlâ güvencesiz işlerde çalışıyor.

Yüksek gelirli ülkelerde gençlerin işgücü piyasasına girişinin giderek zorlaşmasının nispeten yeni bir olgu olduğu vurgulandı. Genç işsizlik oranındaki artışın özellikle Kuzey Amerika’da belirgin olduğu, 2023’te %8,3 olan genç işsizlik oranının 2025’te yüzde 9,8’e yükseldiği kaydedildi. Avrupa’da ise bu oran ortalama yüzde 15.

TÜRKİYE’DE DURUM NE?

Türkiye’de ise pandemi öncesi 2019 yılında yüzde 25,2’ye kadar çıkan genç işsizlik oranı, 2022 yılında yüzde 20’nin altına indi, 2025 yılında ise yüzde 15,3 olarak gerçekleşti. Ne eğitimde ne istihdamda olan 15-24 yaş grubundaki gençlerin oranı ise 2020 yılında yüzde 28,4 iken, 2023 yılında yüzde 22,5’e geriledikten sonra 2025 yılında yüzde 23,3’e yükseldi.

Rapora göre, tüm dünyada genç istihdamı azalırken, yetişkin istihdamı artmaya devam ediyor. Küresel genç işsizlik oranı 2023’teki yüzde 12,3’ten 2025’te yüzde 12,4’e yükselirken, 25 yaş ve üzeri yetişkinlerin işsizlik oranı yüzde 3,7’den yüzde 3,6’ya düştü.

GENÇLER İÇİN ORTA VASIFLI İŞLER AZALIYOR

Genç istihdamının azaldığı görülen yerlerde, en çok etkilenenler orta vasıflı mesleklerdeki işler oldu. Bunlar arasında büro destek işleri, hizmet ve satış işleri, vasıflı tarım, ormancılık ve balıkçılık işleri, zanaat ve ilgili meslekler. Ayrıca tesis ve makine operatörleri ile montajcılar da bu grupta yer alıyor.

GENÇ İSTİHDAMINA YAPAY ZEKA TEHDİDİ

Şu anda 15 ile 29 yaş arası gençlerin sahip olduğu işlerin yüzde 6,1’inin, yapay zekaya en fazla maruz kalan işler olduğu belirtildi. Yapay zekaya maruz kalan işlerin yalnızca yüzde 10’u tamamen ortadan kalkarsa, bu durumun büyük ölçüde yüksek gelirli ülkelerde 5,6 milyon genç çalışanın işsizlikle karşı karşıya kalması, iş değiştirmesi veya işgücünden ayrılması anlamına geleceği kaydedildi.

İnşaat, imalat ve gıda hazırlama gibi meslekleri de kapsayan operasyonel teknik mesleklerdeki gençler için iş görünümünün de bir ölçüde sorunlu olduğu belirtildi.

Bilim, mühendislik, sağlık, bilgi ve iletişim teknolojileri gibi yüksek vasıflı, bilgiye dayalı teknik alanlarda gençler için iş imkânlarının daha iyi bir performans sergilediği ve çoğu ülkede istikrarlı bir büyüme gösterdiği vurgulandı. Bu alanlardaki istihdam artışının, tüm ülke gelir gruplarında olumlu olduğu ancak özellikle düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde daha belirgin olduğu dile getirildi.

Raporda, genç istihdamını artırmak ve genç işsizliğini önlemek için tavsiyelere yer verildi. Kaliteli eğitim, çıraklık programları ve yaşam boyu öğrenme yoluyla gençlerin üretken katılım için hazırlanması, etkili istihdam hizmetleri ve aktif işgücü piyasası politikaları yoluyla işgücü piyasasına geçişin kolaylaştırılması önerildi.