Orta gelirliye fırsat lüks konuta sınırlama... İşte yeni dönemin vatandaşa etkisi

Geçmişte azami konut kredi kullanım oranı ‘sıfır konut’ ve ‘ikinci el’ için ayrı ayrı belirlenmiş, özellikle ikinci el ev alan vatandaşlar için oranlar çok düşük kalmıştı. Yapılan yeni düzenleme ile ikinci eldeki dezavantaj ortadan kalktı, 5 milyon TL altındaki konutlar için kredi muslukları açıldı. Gelin yeni dönemin tüketiciye etkisine bakalım...

Öncelikle sıfır konut ve ikinci el ayrımı ortadan kalktı. İlk evini alacak vatandaş için kredi kullanım oranı her iki seçenekte de aynı.

2010 yılından sonra yapılan binaların enerji sınıfı için asgari şart olan C enerji sınıfına sahip konutlar ‘avantajlı kredi değer oranı uygulanan konutlar’ kapsamına aldı. Böylece daha çok alıcının fırsattan faydalanmasının önü açıldı.

VATANDAŞIN PEŞİNAT YÜKÜ HAFİFLEDİ

İlk kez ev alacaklar, sıfır konut alacaksa evin değerine ve enerji sınıfına göre değişmekle birlikte yüzde 90’a kadar kredi kullanabiliyordu. Ancak ikinci elde yüzde 90 imkânı sadece 1 milyon TL altındaki konutlar için geçerliydi. İşte bu rakam piyasa gerçekliği ile örtüşmediği için güncellendi. Şimdi ister ikinci el ister sıfır konut olsun, 5 milyon TL atında bir ev alınacaksa, evin değerinin yüzde 90’ına kadar kredi talep edilebilecek.

Bunu bir örnekle anlatmak gerekirse; Geçmişte 4 milyon TL değerinde ikinci el ev alan vatandaş en çok 2 milyon 400 bin TL (yüzde 60’ı kadar) kredi çekebiliyordu.

1 milyon 600 bin TL peşinat gerekiyordu. Bu da orta gelirli için mümkün olmuyordu. Yeni dönemde ise vatandaş 4 milyon TL’lik ev için 3 milyon 600 bin TL kredi çekebilecek. Böylece vatandaşın peşinat yükü hafiflemiş olacak.

Bu durumda altın, mevduat gibi farklı yatırım araçlarında az da olsa getiri sağlayan, yastık altı bir miktar birikimi olan vatandaşlar, kiracı olmanın getirdiği yükten kurtulmak için şartlarını alım yönünde zorlayacak. Geçmişte ‘zaten kredi çekemem’ diyenler, artık kredili alım seçeneğini masaya yatıracak.

Yine; 5-7 milyon TL değerindeki evler için, evin değerinin yüzde 80’ine kadar, 7-10 milyon TL değerindeki evler için yüzde 70’e kadar kredi kullanımı yapılması da özellikle ikinci el konut alıcısı için avantaj sağlayacak. Çünkü geçmişte ikinci elde 5-10 milyon için de en çok 3 milyon TL kredi imkânı mevcuttu. 10 milyon TL üzerine ise kredi verilmiyordu.

LÜKS KONUTTA ORANLAR GERİLEDİ

Yeni dönemde daha dezavantajlı duruma düşecekler de var. Mesela; düzenleme öncesi sıfır konut alan biri 10-20 milyon TL’lik evde, evin değerinin yüzde 70’i kadar, 20 milyon TL üzerinde ise yüzde 60’ı kadar kredi talebinde bulunuyordu. Yeni dönemde ise lüks konut için musluklar kısıldı. 10-20 milyon TL’lik ev alan biri, en çok evin değerinin yüzde 50’si kadar, 20 milyon TL üzerinde ev alan ise yüzde 40’ı kadar kredi alabilecek.

Yeni düzenlemede ayrıca bir hususa daha dikkat çekildi: Bu oranlar ilk evini alacaklar için geçerli. 2 yıl önce “Konut kredilerinde kredi değer oranı tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının en az bir konutu varsa yüzde 75 azaltılarak uygulanacak” denilmişti. Yeni dönemde de kısıtlamanın süreceği belirtildi.

Özetle; kamu, özellikle 7 milyon TL’ye kadar olan evler için, yani orta ve orta üstü gelirli için şartları iyileştirirken, lüks konut için bir miktar kısıtlamaya gitti. Yatırım için ev alacaklara da kapıyı henüz açmadı.

FAİZ ORANI ZORLUYOR

Türkiye’de 100 metrekare evin ortalama değeri: 4.5 milyon TL

Bu ev için çekilecek en yüksek kredi: 4 milyon 50 bin TL

Yüzde 2.49 faiz ve 10 yıl vadeli kredide taksit: 106 bin 406 TL

Toplam geri ödeme: 12 milyon 768 bin TL

Bu tablo, konuta erişim sorununun çözümü için, kredi limitleri kadar faiz oranlarında da iyileşme gerektiğini gösteriyor.