Orta Doğu da dengeler değişiyor: İsrail in hesabı tutmadı... Uzmandan dikkat çeken analiz: İradeler savaşının galibi olabilir

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş, kısa sürede çok boyutlu bir bölgesel krize dönüştü. Askeri bir mücadelenin ötesine geçen kriz, Orta Doğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirebilecek stratejik bir kırılma noktası haline geldi.

Washington ve Tel Aviv'in, İran’ın siyasi ve askeri liderliğini hedef alarak kısa sürede stratejik üstünlük sağlama hedefi, Tahran'ın kısa sürede yeniden organize olması ve ABD ile İsrail'in hızlı sonuç alma stratejisini önemli ölçüde etkiledi.

İran halkının geniş çaplı protestolarla saldırılara tepki göstermesi de Washington yönetimindeki "rejimin hızlı bir şekilde çökeceği" yönündeki beklentilerin gerçekleşmediğini ortaya koydu.

Lübnan merkezli medya kuruluşu Al Mayadeen'de yer alan bir analizde, Tel Aviv yönetiminin "Siyonist lobisi" aracılığıyla Washington’ı bölgesel bir savaşa sürüklediği ifade edildi. 

Analize göre, hem iç kamuoyunu sakin tutmak hem de İran halkına yönelik mesajlar vermek amacıyla yoğun bir propaganda yürüten İsrail'in hesabı tutmadı.

Savaşın geleceğini belirleyecek en önemli unsurun "zaman" olduğunu belirten Al Mayadeen, bu savaşın 12 gün süren savaşın devam niteliğinde olduğuna ve Orta Doğu'da yeni bir dönemi meydana getirebileceğine işaret etti. 

“ABD’NİN İRAN’A YÖNELİK TUTARLI BİR STRATEJİSİ YOK”

Milli İstihbarat Akademisi Başkan Yardımcısı Dr. Hakkı Uygur, ABD’nin İran konusunda tutarlı bir stratejisi bulunmadığını belirtti ve savaşın uzaması durumunda İran’ın avantajlı konuma gelebileceği değerlendirmesinde bulundu. 

 Dr. Hakkı Uygur, bu durumun ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere yetkililerin açıklamalarından anlaşılabildiğini vurguladı ve şu ifadeleri kullandı: 

“ABD’nin İran’a yönelik tutarlı bir stratejisinin olmadığı, gerek Başkan Trump’ın gerekse diğer yetkililerin açıklamalarındaki çelişkilerden açıkça anlaşılabiliyor. Muhtemelen Venezuela benzeri kolay bir zafer beklentisiyle böyle bir harekete kalkıştılar. Nitekim Trump’ın Venezuela ile yaptığı mukayeseler de bu durumu gösteriyor.”

"İLİŞKİLER ZEHİRLEMİŞ DURUMDA"

İsrail’in İran konusundaki yaklaşımının ABD'den daha farklı olduğunu vurgulayan Uygur, son yıllardaki ABD ve İran arasında yaşanan temaslar ile kurulmaya çalışılan siyasi dengeye dikkat çekti.

İran konusundaki ABD ve İsrail arasındaki tartışmaları İsrail'in kazandığını belirten Uygur, “Son on yıldır iki ülkede farklı siyasi gruplar İran meselesinde sorumluluğu birbirlerine atıyordu. Anlaşılan bu süreçte kazanan İsrail oldu. İran, ABD için stratejik bir tehdit olmasa da bu saldırılar iki ülke ilişkilerini gelecek on yıllar boyunca zehirlemiş durumda.” değerlendirmesinde bulundu.

Uygur, İran’daki yönetim değişse bile bu saldırıların kalıcı bir travma yaratacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“İran’daki rejimler ne olursa olsun bu saldırılar, ikili ilişkilerde 1953 darbesinden çok daha derin bir travma yaratacaktır.”

Söz konusu darbe, 1953 İran Darbesi (Ajax darbesi) olarak bilinen ve CIA ile MI6’nın desteğiyle İran Başbakanı Muhammed Musaddık’ın devrilmesiyle sonuçlanan askeri müdahale olarak tarihe geçmişti. Darbe sonrasında Muhammed Rıza Pehlevi yönetimi güç kazanmış ve Petrolün millileştirilmesi sonucu gelişen süreçte İran-ABD ilişkilerinde uzun süreli gerilimler yaşanmıştı.

“İRAN DAHA AGRESİF BİR POLİTİKA İZLEYEBİLİR”

İsrail’in İran’ın kapasitesinin zayıflatılmasından memnun olduğunu belirten Uygur, hızlı bir rejim değişikliği yaşanmaması ve ABD’nin bölgeden çekilmesi halinde farklı sonuçların ortaya çıkabileceğini söyledi.

Bu duruma ilişkin Uygur, “İran eskisi gibi ihtiyatlı politikalar izlemeyecek. Irak, Bahreyn, Kuveyt ve BAE gibi ülkeler üzerindeki etkisini çok daha agresif yöntemlerle artırmaya çalışacaktır.” yorumunu yaptı.

Uygur ayrıca İran’ın nükleer programına ilişkin dikkat çeken bir öngörüde bulundu:

“Bu olayların ardından İran’ın nükleer silah üretimini çok daha ciddi şekilde takip edeceği kuvvetle muhtemeldir.”

“SAVAŞ UZARSA İRAN UZUN VADEDE KAZANABİLİR”

Uygur’a göre savaşın uzaması İran açısından ciddi maddi yıkım anlamına gelse de stratejik sonuç farklı olabilir.

Savaşın galibinin ülkelerin iradelerine bağlı olduğunu vurgulayan Uygur, “Uzayan savaş İran’a daha büyük maddi yıkım getirse de ABD’nin savaşı sürdürememesi ve bölgeden çekilmesi durumunda İran, Taliban örneğinde olduğu gibi uzun vadeli bir ‘iradeler savaşının’ galibi olarak görülebilir.” ifadesini kullandı.

"KÖRFEZ ÜLKELERİ İRAN İLE KARŞI KARŞIYA GELMEK İSTEMEYECEKLERDİR"

Uygur, Körfez ülkelerinin son gelişmelerle birlikte güvenlik stratejilerini yeniden değerlendirmek zorunda kalabileceğini şu sözlerle belirtti:

“Körfez’deki Arap ülkeleri, son elli yıl içinde yüz milyarlarca dolarlık silah alımının ya da devasa ABD üslerine ev sahipliği yapmanın ulusal güvenliklerini garanti etmediğini fark etmiş oldu. Bu nedenle Trump yönetimi gibi bir hükümete güvenerek İran ile askeri olarak karşı karşıya gelmek istemeyeceklerdir.”

“İRAN’A KARŞI ASKERİ ADIM ATMALARI ZOR”

Uygur, bölgedeki küçük ancak zengin ülkelerin İran’a karşı doğrudan askeri adım atmasının zor olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Bazı etnik terör örgütlerinin bile bu konuda tereddütlü davrandığı düşünüldüğünde, sonsuza kadar İran’a komşu olmak zorunda olan küçük ama zengin ülkelerin kendi rejimleri doğrudan tehdit altına girmeden İran’a karşı askeri adım atmalarını beklemiyorum.”

VEKİL GÜÇLER DAHA AKTİF OLABİLİR

Uygur, ABD ve İsrail’in saldırılarının şiddetlenmesi halinde İran’ın bölgesel vekil ağlarının da çatışmaya daha aktif şekilde dahil olabileceği uyarısında bulundu.

Uygur, “ABD ve İsrail’in saldırıları daha da şiddetlenirse İran’ın bölgesel vekil ağları da daha aktif şekilde çatışmaya girecektir." dedi.