Onlar için emeklilik yaşı 65’e yükseldi

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, ocak ayı itibarıyla Türkiye’de zorunlu sigorta kapsamında 23,3 milyon çalışan var. Çalışma hayatındaki bu kişilerin emeklilik yaşı konusunda ise aralarında büyük farklar bulunuyor. Kuşaklar arasında emeklilik yaşı konusunda fark tüm dünyada normal karşılanıyor. Ancak Türkiye’de 2023 yılında çıkartılan emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesinden sonra emeklilik yaşı bakımından aynı yaş kuşağındaki kişiler arasında da büyük fark ortaya çıktı.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Çalışma hayatında yer alan 23,3 milyon kişi, emeklilik yaşı bakımından üç ana gruba ayrılıyor. Grupları ağırlıklı olarak SSK’lılar (4/a) üzerinden incelememizin sebebi, çalışanların en büyük kısmını bunların oluşturmasıdır.

EYT’LİLER İÇİN ÖNEMLİ OLAN PRİM GÜNÜ

Daha önce yürürlükteki kanuna göre, 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı çalışmaya başlayanların emekliliğinde sigortalılık süresi, prim günü ve yaş olmak üzere üç koşul aranıyordu. Prim günü ve emeklilik yaşında ayrıca kademe bulunuyordu. Örneğin 1 Nisan 1989 tarihinde çalışmaya başlayan SSK’lı kadın 5300 prim günüyle 45 yaşında, erkek ise 5450 prim günüyle 51 yaşında emekli olabiliyordu. Sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 tarihinde başlayan SSK’lılar ise 5975 prim günüyle kadın ise 56, erkek ise 58 yaşında emekli olabiliyordu.

2023 yılındaki EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde çalışmaya başlayanlar için yaş koşulu kaldırıldığı için geriye sadece prim günü ve sigortalılık süresi kaldı. Sigortalılık süresi ise şu an sadece 8 Eylül 1999 öncesinde çalışmaya başladığı tarihte 18 yaşından küçük olanlar için önem taşıyor. Diğerleri açısından sigortalılık süresi koşulu tamamlanmış bulunuyor. Bu durumda, sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre değişen prim günü koşulunu tamamlayanlar hemen emekli olabiliyorlar.

İlk defa çalışmaya 8 Eylül 1999 öncesinde başlayan ve halen çalışma hayatında bulunan yaklaşık 2,5 milyon kişi için fiili emeklilik yaşı kadınlarda 38, erkeklerde 43 yaşında başlıyor ancak prim gününü tamamlayamamış kişiler için bu yaş artabiliyor.

KADEMELİ EMEKLİLİK BEKLEYENLER 58-60 YAŞA TABİ

Sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında başlayan SSK’lılarda sigortalılık süresi koşulu bulunmuyor. Normal emeklilik için gerekli 7000 prim gününü tamamlamak şartıyla kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilecek.

Sigortalılık süresinin kaldırılması şu sonucu veriyor. Örneğin bir erkek ilk defa sigortalı çalışmaya 40 yaşında başlamışsa kesintisiz çalıştığı takdirde 7000 prim gününü 20 yılda tamamlayarak 60 yaşında emekli olabilecek. 1999 öncesindekilerde olduğu gibi 25 yıl sigortalılık şartı aransaydı aynı kişi 65 yaşında emekli olabilecekti.

Çalışma hayatındaki işçi, memur ve esnaf statüsündeki yaklaşık 4 – 5 milyon kişi, emeklilik yaşı bakımından 58-60 grubunda yer alıyor.

2008 SONRASI ÇALIŞMAYA BAŞLAYANLARIN EMEKLİLİK YAŞI 65’E ÇIKTI

İlk defa sigortalı çalışmaya 30 Nisan 2008 tarihinden sonra başlayanlar yaş ve prim günü koşulunu yerine getirdiklerinde emekli olabilecekler. Normal emeklilik için prim günü 4/a (SSK) statüsünde 7200, 4/b (BAĞ-KUR) ve 4/c (Emekli Sandığı) statüsünde çalışanlar için ise 9000 olarak uygulanıyor.

Söz konusu prim günü koşulunu 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayan kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilecekler. Prim gününü tamamlama tarihi sonraki her iki yılda 1 yaş uzayacak. Prim günü koşulunu 1 Ocak 2036 – 31 Aralık 2037 tarihleri arasında tamamlayan kadınlar 59, erkekler 61 yaşında emekli olacaklar.

Aktif sigortalıların yaklaşık 17 milyonu, ilk defa çalışmaya 30 Nisan 2008 tarihinden sonra başlayanlardan oluşuyor. Bunlar da kendi içlerinde üç ana gruba ayrılıyor. Birinci grup 58-60 yaşa tabi olanlar. İkinci grup emeklilik yaşı kadınlarda 59 -64, erkeklerde 61 – 64 arasında kademeli artanlar. Üçüncü grup ise 65 yaşa tabi olanlardan oluşuyor.

Örneğin 2020 yılı ve sonrasında çalışmaya başlayan erkekler 4/b ve 4/c statüsünde 65 yaşından önce emekli olamayacaklar. Aynı statüdeki kadınlar ise 2021 ve sonrasında çalışmaya başlamışlar ise 65 yaşa tabi olacaklar.

4/a (SSK) statüsündekiler için 65 yaş uygulaması biraz daha geç başladı. 2024’ten itibaren çalışmaya başlayan erkekler 4/a statüsünde 65 yaşından önce emekli olamayacaklar. 4/a statüsündeki kadınlar için 65 yaş ise 2028 yılından itibaren çalışmaya başlayanlarda zorunlu olacak.

Tabii ki 65 yaş sadece 2020 yılından itibaren çalışmaya başlayanları kapsamıyor. İlk defa sigortalı çalışmaya 1 Mayıs 2008 tarihinde başlasa bile prim gününü 1 Ocak 2044 ve sonrasında tamamlayanların hepsi 65 yaşa tabi olacak.

Bu demek oluyor ki, halen çalışma hayatındaki kişilerin yaklaşık 2,5 – 3 milyonu 65 yaşından önce emekli olamayacak. Bunlara ilaveten milyonlarca kişi de prim gününü daha önce tamamlayamadığı takdirde potansiyel olarak 65 yaş kapsamında yer alıyor.